I SA/Wa 1523/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. P., E. K. i S. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżących J. P., E. K. i S. C. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę–[...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], [...], ozn. w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], nr działki [...], zabudowanej [...] budynkami, w części dot. budynku posadowionego na działce o dawnym numerze hip. [...], znajdującego się aktualnie pod adresem [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] w dniu [...] lutego 1992 r. wydał decyzję stwierdzającą nabycie przez Dzielnicę – [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], [...], ozn. w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], nr działki [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej [...] budynkami mieszkalnymi. E. K., S. C., J. P. złożyli wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] lutego 1992 r. w części dotyczącej budynku mieszkalnego posadowionego na działce o dawnym numerze hip. [...], znajdującym się aktualnie pod adresem [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. nr [...] w części dot. budynku posadowionego na działce o dawnym numerze hip.[...], znajdującego się aktualnie pod adresem [...]. E. K., S. C. i J. P. wystąpili do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 7, 8, 77, 80, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kpa. Minister Spraw Wewnętrznych rozpatrując wniosek wskazał, że w całości podtrzymuje stanowisko, iż konieczna była odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1992 r., gdyż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że sporny budynek został zakwalifikowany do VII kategorii zniszczeń, tj. budynek został zniszczony całkowicie. Z akt sprawy wynika, że w trakcie działań wojennych budynki przy ul. [...] i ul [...] oraz budynki sąsiednie uległy zniszczeniu, a następnie resztki murów rozebrano. Na przedmiotowym gruncie w latach 50 – tych wybudowano z przekroczeniem granic nieruchomości hipotecznych nowe budynki połączone z sąsiednimi (obecnie działka nr [...]). Minister zaznaczył, że Biuro Odbudowy [...] przeprowadziło lustracje nieruchomości oznaczonej hip. [...] przy ul. [...] róg ul. [...]. Rejestracja nieruchomości przeprowadzona w dniu [...] października 1948 r. przez [...] Zarządu Miejskiego w [...] opisuje przedmiotowy budynek jako "sterczące ruiny" w kategorii VII zniszczeń. Protokół oględzin dokonanych na nieruchomości przy ul. [...] z dnia 21 października 1946 r. przez Zarząd Miejski w [...] Wydział Inspekcji Budowlanej Dzielnica [...] (ul. [...]) wskazuje, że w czasie działań wojennych w roku 1944 budynek uległ wypaleniu i cz. zburzeniu, narożnik spękany i wychylony z pionu. Stanowi on zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia publicznego polega na możliwości runięcia narożnika na jezdnię. Możliwe jest usunięcie wad jedynie przez rozbiórkę. Tym samym zdaniem Ministra należy przyjąć, że organ słusznie podjął decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1992 r., gdyż nie jest ona obarczona żadną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. A zatem nie ma podstaw prawnych do wyeliminowania jej z obrotu prawnego we wskazanym zakresie. Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2011 r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. P., E. K. i S. C. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r., tj. nieuwzględnienie w postępowaniu nadzorczym rażących wad decyzji komunalizacyjnej takich jak naruszeniem art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez obrazę zasady zaufania obywateli i podmiotów gospodarczych do państwa i prawa; 2) art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez stwierdzenie nabycia przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], [...], pomimo, że budynek posadowiony na działce o dawnym nr hip. [...], znajdujący się aktualnie pod adresem [...], wobec nierozpoznania złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 dalej "dekret") wniosku byłych właścicieli z dnia 9 grudnia 1948 r. o przyznanie własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości; 3) działu III pkt 1 Załącznika do uchwały Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] lipca 1990 r. (M. P. Nr [...] poz. [...]) w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego, poprzez błędne ujęcie w karcie Inwentaryzacyjnej Nieruchomości podlegającej komunalizacji, sporządzonej w dniu 5 lutego 2008 r., nieruchomości budynkowej posadowionej na działce o dawnym nr hip. [...], który w myśl art. 5 dekretu pozostawał własnością byłego właściciela nieruchomości; 4) art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, nieobiektywnej, jednostronnej i pobieżnej ocenie materiału dowodowego, która w przedmiotowej sprawie przybrała charakter całkowicie dowolny; 5) art. 28 Kpa poprzez wszczęcie i przeprowadzenie postępowania komunalizacyjnego ww. nieruchomości, bez udziału byłego właściciela, pomimo jego zgłoszenia podczas, gdy skutki decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. bezpośrednio dotyczyły jego interesu prawnego; 6) art. 6 dekretu oraz art. 1 ust. 3 i 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 281) przez ich niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że budynek stanowiący własność K. A., na skutek zniszczeń spowodowanych działaniami wojennymi, został zrównany, w oparciu o art. 6 ust. 2 dekretu z "innymi przedmiotami" i wobec tego przeszedł na własność gminy. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Jak wynika z akt sądowych (odpisu zupełnego aktu zgonu wraz z tłumaczeniem k. 159 i k. 160) uczestnik postępowania K. L. (jeden ze spadkobierców po przeddekretowym właścicielu gruntu K. A.) zmarł w dniu [...] lutego 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji skierował zatem zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2010 r. za pośrednictwem R. L. do zmarłego w dniu [...] lutego 2001 r. K. L. Zdaniem Sądu, skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony (nie miała podmiotowości prawnej) stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Takie naruszenie prawa obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09). Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie rozstrzygnięcia ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji lub postanowień. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., z. 5, poz. 108). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w postępowaniu (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 Kpa). Rozpatrując ponownie sprawę organ przede wszystkim prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Minister wyjaśni również, czy status strony postępowania posiada J. L., skoro jak wynika z postanowienia spadkowego sygn. akt [...] jednym z uczestników postępowania jest A. L. Wątpliwości Sądu budzi również fakt określenia w decyzji z dnia [...] października 2010 r. nr [...] K. P. jako strony postępowania, skoro działa ona jako pełnomocnik skarżących. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem oraz nie odniósł się do merytorycznych zarzutów skargi. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 13 marca 2012 r. Nr 270) orzekł, jak w sentencji.