III SA/Wa 1638/12
WyrokWSA w Warszawie2012-07-17
Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Dariusz Kurkiewicz, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (u.p.c.c.) przewidujące obowiązek uiszczenia podatku od podwyższenia kapitału zakładowego poprzez pokrycie nowoutworzonych udziałów wkładem rzeczowym w postaci przedsiębiorstwa są zgodne z art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady 69/335/EWG, uwzględniając datę przystąpienia Polski do Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Przepisy polskiej ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, przewidujące opodatkowanie podwyższenia kapitału zakładowego wkładem rzeczowym w postaci przedsiębiorstwa, nie są sprzeczne z art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, obowiązkowe zwolnienie przewidziane w tym przepisie dotyczy wyłącznie czynności, które w dniu 1 lipca 1984 r. były w danym państwie członkowskim zwolnione z podatku kapitałowego lub opodatkowane stawką obniżoną wynoszącą 0,50% lub niższą. Ponieważ w Polsce w tym okresie podwyższenie kapitału zakładowego podlegało opłacie skarbowej według stawki 5%, Polska nie była zobowiązana do bezwarunkowego zwolnienia tej czynności z opodatkowania.Stan faktyczny
Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (p.c.c.) pobranego od podwyższenia kapitału zakładowego spółki poprzez wniesienie aportem przedsiębiorstwa. Spółka argumentowała, że czynność ta powinna być zwolniona z podatku na podstawie art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG, który implementowano w Polsce z opóźnieniem. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając polskie przepisy za zgodne z Dyrektywą. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo uchylił decyzję organu, nakazując ponowne ustalenie charakteru podwyższenia kapitału. Po skardze kasacyjnej NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia wyroku TSUE.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2012 r. sprawy ze skargi I. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę
Zgromadzenie Wspólników spółki I. sp. z o.o. z siedzibą w W.
(dalej "Spółka" lub "Skarżąca') w dniu 13 listopada 2008 r. podjęło uchwałę o
podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki z kwoty [...] zł do kwoty
[...] zł, w drodze utworzenia [...] nowych udziałów o wartości 500 zł
każdy. Wszystkie nowe udziały objęła spółka I. sp. z o.o. z siedzibą w
W., pokrywając je wkładem niepieniężnym w postaci przedsiębiorstwa I. sp. z o.o. w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego. Notariusz, jako płatnik
podatku od czynności cywilnoprawnych, pobrał podatek w kwocie 504.428 zł. Spółka
wnioskiem z dnia 27 lutego 2009 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego
W. o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych
w kwocie 504.428 zł pobranego przez płatnika z tytułu podwyższenia kapitału
zakładowego Spółki wraz z oprocentowaniem nadpłaty, na podstawie art. 75 § 1 w
związku z art. 73 § 1 pkt 2 i art. 78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja
podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej ,,0.p.'). Zdaniem Spółki,
pomimo że ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm. - dalej "u.p.c.c.') nie
zwalnia z podatku zmiany umowy spółki kapitałowej poprzez wniesienie aportu
niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w zamian
za udziały lub akcje, notariusz pobrał podatek nienależnie. Sprzeczność ustawy o
podatku od czynności cywilnoprawnych z art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady z dnia 17 lipca
1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE z
1969 r. L 249, poz. 25 ze zm., dalej Dyrektywa 69/335/EWG) uprawnia podatników
do bezpośredniego odwołania się do tej Dyrektywy. Taki wniosek, zdaniem Spółki,
wynika bezpośrednio z art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG oraz postanowień
Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2004 r. i krajowej ustawy zasadniczej. We
wniosku Spółka podniosła, że na podstawie art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG w
brzmieniu nadanym Dyrektywą 85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r., która weszła
w życie z dniem 1 stycznia 1986 r., przeniesienie na inną spółkę kapitałową, tytułem
aportu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 kodeksu cywilnego obejmującego
wszystkie aktywa i pasywa (z nieistotnymi wyłączeniami), stanowiące zarazem całą
gałąź działalności spółki wnoszącej aport, przy czym spółka ta otrzymuje w zamian
wyłącznie udziały spółki nabywającej aport, a obie spółki są spółkami z ograniczoną
odpowiedzialnością ustanowionymi zgodnie z prawem polskim ze statutową siedzibą
na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, powinno być zwolnione z opodatkowania
podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zdaniem Spółki Polska błędnie odczytała
Dyrektywy Rady 2008/7AA/E z dnia 12 lutego 2008 r. dotycząca podatków pośrednich
od gromadzenia kapitału (Dz.U.UE.L.06.347.1 - dalej: "Dyrektywa 2008/7/WE"), nie
jako odtwarzającą explicite treść tego zwolnienia w zakresie działań
restrukturyzacyjnych, lecz wprowadzającą to zwolnienie. W związku z tym
implementowała przedmiotowe zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych
w zakresie działań restrukturyzacyjnych na podstawie ustawy z dnia 7 listopada
2008r. o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, z mocą
obowiązującą od 1 stycznia 2009 r., gdy tymczasem to zwolnienie powinno
obowiązywać w polskim prawie od 1 maja 2004 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] czerwca
2009 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych
wskazując, iż przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, na
podstawie których płatnik pobrał podatek od zawartej umowy spółki, są zgodne
z przepisami Dyrektywy, na które powołuje się Spółka. Organ wskazał, że do
polskiego systemu prawnego Polska miała obowiązek implementowania postanowień
Dyrektywy 69/335/EWG, ale w brzmieniu obowiązującym w dniu jej przystąpienia do
Wspólnot Europejskich, czyli w brzmieniu nadanym przez Dyrektywę 85/303/EWG,
a nie przez Dyrektywy 73/79/EWG i 73/80/EWG. Zatem na Polsce nie ciążył
obowiązek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG (bezwarunkowego
zwolnienia od podatku kapitałowego czynności podwyższenia kapitału zakładowego
przez wniesienie aportu w postaci przedsiębiorstwa), ponieważ w dniu 1 lipca 1984 r.
podwyższenie kapitału zakładowego w spółce kapitałowej nie było na gruncie prawa
polskiego zwolnione z opodatkowania ani opodatkowane stawką 0,5% lub niższą.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołaniu Spółki utrzymał
w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że normy
ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w zakresie odnoszącym się do
opodatkowania czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki, nie stoją
w sprzeczności z Dyrektywą 69/335/EWG. Wskazał, że niemożliwym jest odnoszenie
do Polski warunków zwolnienia z podatku kapitałowego sformułowanych
w Dyrektywie na dzień 1 lipca 1984 r. skoro w tym dniu Dyrektywa ta w Polsce nie
obowiązywała.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka
powyższej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 120 O.p.
poprzez jego niezastosowanie w sprawie oraz przepisów prawa materialnego, tj.: art.
7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji
niezastosowanie w sprawie oraz art. 2 Aktu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r.,
będącego integralną częścią Traktatu akcesyjnego - które to naruszenia prawa
materialnego miały wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2065/09, Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.
W motywach ww. wyroku wskazano, że w dacie przystępowania Polski do Unii
Europejskiej ustawodawstwo unijne rozróżniało dwa rodzaje podwyższeń kapitału:
podwyższenia kapitału "restrukturyzacyjne", o których mowa była w art. 7 ust. 1 lit. b)
0. podwyższenia kapitału, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. bb), czyli podwyższenia
obejmujące czynności podobne do działań restrukturyzacyjnych. Podwyższenia
restrukturyzacyjne (czyli podwyższenia, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) od dnia
wejścia w życie Dyrektywy 73/80/EWG we wszystkich Państwach Członkowskich
objęte były stawką opodatkowania od 0 do 0,5%, co oznacza, że również w dniu 1
lipca 1984 r. we wszystkich Państwach Członkowskich stawka opodatkowania
powyższych czynności nie mogła przekroczyć 0,5%. W konsekwencji, zmiana art. 7
ust. 1 dokonana Dyrektywą 85/303/EWG i wprowadzająca zwolnienie z podatku
kapitałowego czynności opodatkowanych stawką od 0 do 0,5% w dniu 1 lipca 1984 r.
oznaczała obowiązkowe zwolnienie od opodatkowania restrukturyzacyjnych
podwyższeń kapitału we wszystkich Państwach Członkowskich. Zdaniem Sądu
oznaczało to, że w dacie przystępowania Polski do Unii Europejskiej wszystkie
podwyższenia restrukturyzacyjne we wszystkich Państwach Członkowskich
zwolnione były z opodatkowania podatkiem kapitałowym, inne podwyższenia kapitału
objęte były lub też nie, zwolnieniem w zależności od tego, jaką stawkę stosowało w
stosunku do nich w dniu 1 lipca 1984 r. dane państwo. Wobec powyższego, Sąd
zadał pytanie, jaką treścią przepisów związana była Polska w dacie przystąpienia do
Unii Europejskiej. W ocenie Sądu skoro regułą jest kierowanie dyrektyw do
wszystkich Państw Członkowskich (taki krąg obejmowała również Dyrektywa
69/335/EWG), należy przyjąć, że Polska jest adresatem Dyrektyw ustanawiających
zmiany art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG, które ukształtowały ostateczną treść
tego przepisu i bez uwzględnienia których nie może być osiągnięty cel Dyrektywy
69/335/EWG. Dosłowna interpretacja art. 7 Dyrektywy prowadziłaby bowiem do
wniosku, że Polska nie jest zobowiązana do zwolnienia z podatku od wniesienia
aportu do spółki. Stawki podatku obowiązujące w naszym kraju w dacie odniesienia
były bowiem wyższe niż 0,5%. Jednakże taka wykładnia prowadziłaby do tego, że
dyrektywa miałaby różny skutek dla poszczególnych państw UE - w zależności od
daty ich przystąpienia do Wspólnoty. Uwzględniając powyższe zdaniem Sądu
stwierdzić należało, że przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w
brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania przez Spółkę podwyższenia kapitału
były sprzeczne z art. 7 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 69/335/EWG w zakresie, w jakim
przewidywały opodatkowanie podatkiem od czynności cywilnoprawnych
"restrukturyzacyjnych" podwyższeń kapitału, tj. podwyższeń kapitału, w ramach
których jedna lub kilka spółek kapitałowych przenosi wszystkie swoje aktywa i
pasywa, lub jedną bądź więcej gałęzi swojej działalności do jednej lub więcej spółek
kapitałowych, które są w trakcie tworzenia lub już istnieją.
Wobec powyższego Sąd nakazał organowi podatkowemu, aby dokonał ustaleń
faktycznych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i ocenił, czy
podwyższenie miało charakter podwyższenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b)
Dyrektywy 69/335/EWG; a jeżeli w ramach ustaleń faktycznych organ podatkowy
stwierdzi, że podwyższenie kapitału było podwyższeniem "restrukturyzacyjnym",
wówczas zastosuje bezpośrednio przepisy prawa wspólnotowego przewidujące
konieczność zwolnienia tego rodzaju podwyższenia kapitału z podatku kapitałowego,
a w polskich realiach z podatku od czynności cywilnoprawnych.
Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł skargę
kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze
zm., dalej P.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- błędną wykładnię art. 7 ust. 1 Dyrektywy nr 69/335/EWG w brzmieniu
wynikającym z Dyrektywy Rady nr 85/303EWG polegające na przyjęciu, że dla
zastosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem od czynności
cywilnoprawnych (kapitałowym) podwyższenia kapitału zakładowego spółki oraz
objęciu nowych udziałów w zamian za przedsiębiorstwo na podstawie tegoż
artykułu nieistotna jest istniejąca w Polsce w dniu 1 lipca 1984 r. stawka opłaty
skarbowej w wysokości 5%, a także polegająca na przyjęciu, że obecnie
obowiązujące przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych są
sprzeczne z Dyrektywą 69/335/EWG, co uzasadnia bezpośredniość
zastosowania Dyrektywy;
- niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) P.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1
pkt 1 lit. k, art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 8 lit b, art. 7 ust. 1
pkt 9 u.p.c.c. polegające na uznaniu, że przepisy te nie mają zastosowani w
sprawie;
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów
prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) P.p.s.a. w związku z art. 120, 122 i 187
§ 1 O.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił
postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. do czasu
zakończenia postępowania w sprawie II FSK 2130/08, w której tenże Sąd wystąpił z
pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
(powoływanego dalej jako: "TSUE") w sprawie wykładni art. 7 ust. 1 Dyrektywy
69/335/EWG.
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął
zawieszone postępowanie na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. ze względu na
wyrok TSUE z dnia 16 lutego 2012 r., C-372/10, w którym udzielono odpowiedzi na
zadane pytanie prejudycjalne.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. Spółka wniosła o wystąpienie przez Naczelny Sąd
Administracyjny z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, obejmującym problem
wykładni art. 7 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335/EWG.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK
1267/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia
Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie.
Podzielając oceny prawne zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z dnia 16 lutego 2012 r., C - 372/10, Naczelny Sąd Administracyjny
uwzględnił zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7 ust. 1
Dyrektywy 69/335/EWG. Konsekwencją powyższego była ocena, że przywołane w
zarzutach skargi kasacyjnej przepisy polskiego (krajowego) prawa podatkowego nie
są sprzeczne z rozważonym unormowaniem prawa unijnego wynikającym z art. 7
ust. 1 Dyrektywy nr 69/335/EWG. W przedmiocie oceny zgodności wymienionych
przepisów z art. 7 ust. 2 Dyrektywy Naczelny Sąd Administracyjny, wobec treści art.
183 § 1 P.p.s.a., nie mógł się w niniejszym postępowaniu kasacyjnym wypowiedzieć,
jak również nie mógł wystąpić w tym zakresie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w
trybie prejudycjalnym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ponieważ
przepis art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335/EWG nie stanowił przedmiotu rozpoznanej
skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W..
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w ponowionym postępowaniu, kierując się
przedstawionym ocenami prawnymi, w szczególności zapatrywaniami prawnymi
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawartymi w wyroku z dnia 16 lutego
2012 r., C-372/10, Sąd pierwszej instancji rozpozna sprawę w kontekście całości
skargi wniesionej przez Spółkę, rozważy także inne, aniżeli wynikające ze skargi,
wnioski stron, jeżeli zostaną one złożone, uwzględniając powyższe uwagi w zakresie
wykładni i stosowania art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335/EWG.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Istota sporu w niniejszej sprawie
sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przepisy u.p.c.c. przewidujące obowiązek
uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych również w przypadku
podwyższenia kapitału poprzez pokrycie nowoutworzonych udziałów/akcji wkładem
rzeczowym w postaci przedsiębiorstwa są zgodne z prawem Unii Europejskiej, to jest
z wielokrotnie nowelizowanym art. 7 Dyrektywy czy też są z nim niezgodne, co
skutkować winno odmową zastosowania przepisów krajowych.
Stosownie do art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany
jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny,
nie można też oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym
rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej
sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten znajduje zastosowanie,
gdy chodzi o orzeczenia, o których mowa w art. 185 § 1, a mianowicie, gdy zachodzi
konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny.
W takim wypadku sąd ten związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie
przez Naczelny Sąd Administracyjny (Por. komentarz do art. 190 P.p.s.a., [w:] B.
Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.) Oznacza to, że
Sąd, rozpoznający niniejszą sprawę, związany jest oceną prawa materialnego,
dokonaną w wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca
2012 r" sygn. akt II FSK 1698/10.
Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że przywołane w zarzutach skargi kasacyjnej
przepisy polskiego (krajowego) prawa podatkowego nie są sprzeczne z rozważonym
unormowaniem prawa unijnego wynikającym z art. 7 ust. 1 Dyrektywy powołał się na
ocenę prawną wyrażoną w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16
lutego 2012 r., C - 372/10 i uwzględnił zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd
pierwszej instancji art. 7 ust. 1 Dyrektywy.
W związku z powyższym w odniesieniu do zarzutów skargi przesądzające znaczenie
ma stanowisko NSA i wyrok TSUE z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie C-372/10 Pak-
Holdco Sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Poznaniu.
W powołanym wyroku TSUE stwierdził, co następuje: "W wypadku państwa takiego
jak Rzeczpospolita Polska, które przystąpiło do Unii ze skutkiem od dnia 1 maja 2004
r., wobec braku postanowień wprowadzających odstępstwa w akcie przystąpienia
tego państwa do Unii Europejskiej lub w innym akcie prawa Unii Europejskiej, art. 7
ust. 1 Dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. [...] powinien być
interpretowany w ten sposób, że przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie
dotyczy wyłącznie czynności objętych zakresem zastosowania tej dyrektywy, ze
zmianami, które to czynności w dniu 1 lipca 1984 r. były w owym państwie zwolnione
od podatku kapitałowego lub były opodatkowane owym podatkiem według stawki
obniżonej wynoszącej 0,50% lub niższej".
Konstatacja ta odpowiada ściśle stanowisku zajętemu przez Dyrektora Izby
Skarbowej.
Na gruncie prawa polskiego zmiana umowy spółki polegająca na podwyższeniu
kapitału zakładowego podlegała opłacie skarbowej o stawce wyższej niż 0,5%
stosownie do treści przepisów art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o opłacie skarbowej w
związku z § 54 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 i 4 rozporządzenia o opłacie skarbowej.
Wskazany art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o opłacie skarbowej stanowił, że opłatę
skarbową pobiera się od pism stwierdzających zawiązanie spółki przez osoby
fizyczne i osoby prawne nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej.
Natomiast zgodnie z § 54 ust. 1 pkt 2 powoływanego wyżej rozporządzenia o opłacie
skarbowej opłata skarbowa od umowy spółki wynosi - od podstawy obliczenia opłaty:
1) od wkładów, których przedmiotem jest nieruchomość lub prawo wieczystego
użytkowania 10%,
2) od innych wkładów 5%.
Według postanowień § 54 ust. 3 pkt 2 i 4 ww. rozporządzenia podstawę obliczenia
opłaty skarbowej stanowi przy powiększeniu kapitału zakładowego spółki - kwota, o
którą powiększono kapitał zakładowy, zaś za kapitał zakładowy uważa się wszelkie
wkłady wspólników, z wyjątkiem wkładów polegających na wykonywaniu pracy, a w
spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością również dopłaty.
Z przytoczonych regulacji wynika, że w Polsce w dniu 1 lipca 1984 r. podwyższenie
kapitału zakładowego podlegało opłacie skarbowej o stawce 5%, zatem zgodnie ze
stanowiskiem TSUE wyrażonym w ww. wyroku z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie C-
372/10 polskie przepisy u.p.c.c. nie są niezgodne z Dyrektywą 69/335, w tym z jej art.
7 ust. 1.
Z treści wyroku TSUE nie wynika, by odnosił się on wyłącznie do czynności, o
których mowa w art. 7 ust. 1 pkt bb) Dyrektywy. Wręcz przeciwnie, TSUE zawarł w
uzasadnieniu swojego wyroku rozważania o charakterze ogólnym. W wyroku z 16
lutego 2012 r. TSUE wskazał, że sąd krajowy zasadniczo dąży od ustalenia, czy w
wypadku czy w wypadku państwa takiego jak Rzeczpospolita Polska, które
przystąpiło do Unii ze skutkiem od dnia 1 maja 2004 r., art. 7 ust. 1 dyrektywy
69/335, zmienionej dyrektywą 85/303, powinien być interpretowany w ten sposób, że
przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie dotyczy wyłącznie czynności objętych
zakresem zastosowania tej dyrektywy, ze zmianami, które to czynności w dniu 1 lipca
1984 r. były w tym państwie członkowskim zwolnione od podatku kapitałowego lub
były opodatkowane owym podatkiem według stawki obniżonej wynoszącej 0,50% lub
niższej (motyw 24 wyroku). Oznacza to, że w ocenie TSUE kwestią poddaną
rozstrzygnięciu nie było zastosowanie zwolnienia, przewidzianego uprzednio w art. 7
ust. 1 pkt b) czy bb) dyrektywy ale problem o szerszym znaczeniu, dotyczący
wykładni art. 7 ust. 1 Dyrektywy w brzmieniu obowiązującym w dacie przystąpienia
Polski do Unii Europejskiej.
Należy również zwrócić uwagę na to, że uzasadniając wyrok TSUE w sprawie C -
372/10 przytoczył zarówno brzmienie art. 7 ust. 1 lit. b Dyrektywy nr 69/335/EWG, jak
również brzmienie art. 7 ust. 1 lit. bb w brzmieniu nadanym Dyrektywą nr
73/79/EWG, czy art. 1 i art. 2 Dyrektywy nr 73//80/EWG, czy w końcu art. 1 pkt 2
Dyrektywy nr 85/303 zmieniający brzmienie art. 7 Dyrektywy nr 69/335/EWG oraz
fakt, że Dyrektywa 85/303 uchyliła Dyrektywę 73/80/EWG. To oznacza, że wszystkie
przepisy powołane w wyroku TSUE z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie C - 372/10
stanowiły ramy prawne nie tylko dla rozstrzygnięcia, czyli treści wyroku, a więc
przedstawionej wyżej jego tezy. Także pytanie NSA obejmowało nie tylko
fakultatywną treść przepisu art. 7 ust. 1 lit. bb Dyrektywy w brzmieniu nadanym
Dyrektywą nr 73/79/EWG ale także treść pierwotną art. 7 ust. 1 lit. b oraz jego
zmiany wprowadzone kolejnymi Dyrektywami.
Podwyższenie kapitału o charakterze restrukturyzacyjnym, to jest poprzez wniesienie
przedsiębiorstwa jak wyżej wskazano było opodatkowane od dnia 1 stycznia 1976 r.
stawką od 0 do 0,5%, jednak zastosowanie powyższej stawki uzależnione było od
spełnienia warunków, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt b) Dyrektywy, to jest
dotyczyło wyłącznie stanów faktycznych, w których:
- rekompensatą za wkłady będzie wyłącznie przyznanie udziałów w spółce lub
spółkach, chociaż państwa członkowskie mają prawo to zmniejszenie rozszerzyć na
przypadki, w których rekompensatą za wkłady jest przyznanie udziałów w spółce lub
spółkach oraz płatność gotówkowa nieprzekraczająca 10% nominalnej wartości
udziałów,
- spółki biorące udział w operacji mają swoje rzeczywiste centrum zarządzania lub
statutową siedzibę na terytorium państwa członkowskiego.
Tak więc podwyższenie kapitału poprzez wniesienie przedsiębiorstwa nie korzystało
po dniu 1 stycznia 1976 r. ze stawki określonej Dyrektywą 73/80 z 9 kwietnia 1973 r.,
jeżeli np. jedna ze spółek biorących udział w operacji nie miała statutowej siedziby
lub też rzeczywistego centrum zarządzania na terytorium państwa członkowskiego.
Wobec powyższego twierdzenie, że zwolnienie podwyższenia o charakterze
restrukturyzacyjnym na mocy dyrektywy 85/303/EWG od dnia 1 stycznia 1986 r. nie
zależało od spełnienia żadnych warunków i wywodzenie z tego argumentu, że w
konsekwencji, stan prawny obowiązujący w danym państwie członkowskim w dniu 1
lipca 1984 r. nie ma żadnego znaczenia dla zastosowania zwolnienia, uznać należy
za nieprawidłowe.
Uznanie zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 Dyrektywy za nieuzasadniony skutkuje
koniecznością uznania za nieuzasadnione pozostałych zarzutów podniesionych w
skardze, to jest zarzutu naruszenia art. 2 Aktu Akcesyjnego.
W myśl art. 2 Aktu Akcesyjnego od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie
są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez
instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia;
postanowienia te stosowane są w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z
warunkami określonymi w tych Traktatach i niniejszym Akcie. Ponieważ w
odniesieniu do polskiej akcesji do Unii Europejskiej nie zastrzeżono przyjęcia
odmiennego rozwiązania spornej kwestii, a jedyna zmiana tej Dyrektywy, dotyczyła
art. 3 ust. 1 lit. a (załącznik nr II, pkt 9.1. Podatki, w zw. z art. 20 Aktu dotyczącego
warunków przystąpienia Polski do UE) za nietrafny uznano zarzut naruszenia art. 2
Aktu akcesyjnego.
Reprezentując ten pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela również
stanowiska, iż Polska naruszyła zasadę standstill zwiększając po przystąpieniu do
Unii Europejskiej stawkę podatku od czynności cywilnoprawnych z obowiązującej
przed akcesją stawki 0,1% od umowy spółki i zmiany umowy spółki (od nadwyżki
ponad 30.000 zł) do 0,5%.
Art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. w dniu 1 maja 2004 r., czyli w dacie przystąpienia Polski do
Unii Europejskiej stanowił, iż stawka podatku od czynności cywilnoprawnych wynosi
od umowy spółki 0,5 %. (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k i pkt 2, ust. 3 pkt 2 i 3). Przepis ten
zatem pozostawał w zgodzie z art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy 69/335. Stawka ta nie
przekraczała 1% w przypadku opodatkowania czynności podwyższenia kapitału
zakładowego, a jak wcześniej wskazano, Polska nie była zobowiązana do
obligatoryjnego zwolnienia, mocą ww. Dyrektywy, tej czynności z opodatkowania
podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Sytuacja podatników na gruncie
przepisów u.p.c.c. była taka sama jak na gruncie regulacji wspólnotowych (Dyrektywy
69/335). Inaczej mówiąc, Polska ujednolicając stawkę podatku od umowy spółki z
dniem 1 maja 2004 r. nie wprowadziła regulacji sprzecznej z obowiązującą wówczas
Dyrektywą 69/335, na co wskazuje proste zestawienie przepisów tej Dyrektywy z
przepisami u.p.c.c.
Nadto należy wskazać, że regulacje zawarte w Dyrektywie 69/335 są odmienne niż w
VI Dyrektywie Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w
odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości
dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. UE, L 77, 145, 1 ze9. zm.),
dlatego niezasadne jest odwoływanie się, jak czyni to Skarżąca, do wyroku TSUE z
dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-414/07 (Magoora). Artykuł 17 ust. 2 VI
Dyrektywy w sposób jednoznaczny ustanawia zasadę odliczania przez podatnika
kwot zafakturowanych mu tytułem podatku VAT od dostarczanych mu towarów lub
świadczonych mu usług, o ile owe towary lub usługi są wykorzystywane dla potrzeb
jego własnych czynności podlegających opodatkowaniu. Zasada prawa do odliczenia
podatku VAT doznaje jednak odstępstwa, o którym mowa w art. 17 ust. 6 VI
Dyrektywy, a w szczególności w akapicie drugim tego ustępu. Zgodnie z art. 17 ust. 6
państwa członkowskie mogą utrzymać w mocy swe przepisy dotyczące wyłączenia
prawa do odliczenia podatku VAT obowiązujące w chwili wejścia w życie tej
dyrektywy, aż do przyjęcia przez Radę przepisów przewidzianych w tym przepisie.
Zatem prawo do odliczenia podatku wynika wprost z przepisów VI Dyrektywy (jest
ono fundamentalnym prawem podatnika) i może ono być ograniczone tylko wówczas,
gdy przepisy krajowe wyłączające to prawo obowiązywały w dacie przystąpienia
danego kraju do Unii Europejskiej.
Dyrektywa 69/335 nie zawiera regulacji odpowiadających ww. regulacjom VI
Dyrektywy. Przede wszystkim nie wprowadza ona rygoru zwolnienia od podatku
kapitałowego czynności podwyższenia kapitału zakładowego. Zawiera jedynie w
preambule zalecenie wspierania swobodnego przepływu kapitału w szczególności
poprzez możliwość uzyskania zwolnienia z podatku kapitałowego. Zalecenie to
powinny respektować kraje, które przystąpiły do Unii Europejskiej i przez to
zobowiązane są do przestrzegania postanowień Dyrektywy 69/335. Polska nie będąc
członkiem Unii Europejskiej mogła kształtować swoje przepisy dowolnie i w związku z
regulacjami jakie wówczas obowiązywały nie można wywodzić uprawnień na gruncie
unijnych dyrektyw. Jak już wcześniej wskazano, jedyną w takiej sprawie jak
rozpoznana, miarodajną datą jest 1 lipiec 1984 r., tak bowiem stanowi art. 7 ust 1
Dyrektywy 69/335 i ten przepis Polska uwzględniła przystępując do Wspólnoty.
Na marginesie należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2009 r. weszła w życie nowa
dyrektywa Rady Nr 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. (Dz. U. UE.L. 46, str. 11)
dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału. Z preambuły nowej
dyrektywy oraz dokumentów związanych z pracą ustawodawczą w zakresie jej
ustanowienia, wynika, że w dalszym ciągu celem Ustawodawcy unijnego jest
całkowite zniesienie podatku kapitałowego, przy jednoczesnym jednak dostrzeżeniu
w preambule, faktu stosowania do tej pory w niektórych państwach członkowskich
(Polska) opodatkowania podatkiem kapitałowym czynności związanych z
gromadzeniem kapitału. Tak więc Dyrektywa Nr 2008/7/WE nie wyklucza możliwości
dalszego nakładania podatku od kapitału przez Państwa Członkowskie, które
obecnie nakładają taki podatek innymi słowy dopuszcza zróżnicowanie
opodatkowania tych samych czynności w Państwach Członkowskich, z uwagi na
dotychczas obowiązujące przepisy prawa krajowego.
Również konieczność równego traktowania wszystkich podmiotów Państw
Członkowskich nie może oznaczać odesłania Państwa do treści warunków
zwolnienia podatku od kapitału sformułowanych w Dyrektywie na dzień, kiedy to
Państwo nie było członkiem Wspólnoty Europejskiej, tak jak w przypadku Polski.
Mając na względzie zasady acquis communautaire wykładnia przepisów art. 7 ust. 1
Dyrektywy Nr 69/335EWG z uwzględnieniem jej celu, jakim niewątpliwie było
ograniczenie skutków podatku kapitałowego dla przepływu kapitału przy
jednoczesnym uwzględnieniu treści Traktatu Akcesyjnego dotyczącego warunków
przystąpienia Polski do Unii Europejskiej oznacza, że treść art. 7 ust. 1 Dyrektywy o
podatku kapitałowym odnosi się do operacji zwolnionych lub opodatkowanych stawką
0,50% lub niższą w dniu 1 lipca 1984 r. nie na podstawie tej Dyrektywy, ale na
podstawie prawa krajowego.
Wskazując natomiast na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21
czerwca 2007 r. sprawa C-366/05 Optimus - Telecomunicacoes SA przeciwko
Fazenda Publica bezsprzecznie należy podkreślić, że ETS w tym wyroku orzekł, że
art. 7 ust. 1 dyrektywy 69/335EWG dotyczącej podatków pośrednich od
gromadzonego kapitału zmienionej dyrektywą 85/303EWG, należy interpretować w
ten sposób, że w przypadku państwa, które jak Portugalia przystąpiło do Wspólnot
Europejskich ze skutkiem od dnia 1 stycznia 1986 r., wobec braku postanowień
wprowadzających odstępstwa w akcie o przystąpieniu tego państwa lub w innym
akcie prawa wspólnotowego, przewidziane w tym przepisie obowiązkowe zwolnienie
dotyczy wszystkich czynności objętych zakresem zastosowania dyrektywy
69/335EWG, które w dniu 1 lipca 1984 r. były w tym państwie członkowskim
zwolnione od podatku kapitałowego lub które były opodatkowane tym podatkiem
według stawki obniżonej wynoszącej 0,50 % lub niższej. Zdaniem Sądu powołany
wyrok nie może być argumentem do bezwarunkowego przyjęcia, że zwolnienie
określone w art. 7 ust. 1 Dyrektywy Nr 69/335EWG w brzmieniu nadanym dyrektywą
85/303EWG należy - także w przypadku Polski - stosować do transakcji, które na
podstawie regulacji wspólnotowych w dniu 1 lipca 1984 r. były zwolnione z podatku
kapitałowego lub opodatkowane tym podatkiem według stawki 0,50% lub niższej.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie znajduje też zastosowania także wyrok
TSUE z 16 czerwca 2011 r. w sprawie C-212/10 (Logstor ROR). Wyrok ten zapadł
bowiem w zupełnie innych okolicznościach niż występujące w rozpoznanej sprawie.
Otóż Polska z dniem przystąpienia do Unii Europejskiej zwolniła od podatku od
czynności cywilnoprawnych czynność polegającą na udzieleniu pożyczki przez
udziałowca, a następnie będąc członkiem Wspólnoty czynność tę opodatkowała.
W wyroku z 16 czerwca 2011 r. w sprawie C-212/10 (Logstor ROR) TSUE stwierdził,
że "artykuł 4 ust. 2 dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej
podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, zmienionej dyrektywą Rady
85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. należy interpretować w ten sposób, że stoi
on na przeszkodzie ponownemu wprowadzeniu przez państwo członkowskie podatku
kapitałowego od pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wierzyciela
uprawnionego do udziału w zyskach owej spółki, jeżeli państwo to wcześniej
zaniechało pobierania owego podatku." W ww. sprawie Polska zmieniła zasady
opodatkowania na mniej korzystne dla podatników będąc członkiem Unii
Europejskiej, czyli wówczas, gdy miała obowiązek stosować się do postanowień
Dyrektywy 69/335. Natomiast w odniesieniu do opodatkowania umowy spółki taka
sytuacja nie miała miejsca, o czym powiedziano wcześniej.
Nadto wyrok Logstor ROR dotyczył wykładni art. 4 ust. 2 Dyrektywy i jak wyjaśnił
ETS w motywie 37 uzasadnienia, zawarte w art. 4 ust. 2 Dyrektywy 69/335
sformułowanie "mogą [...] nadal podlegać podatkowi kapitałowemu" należy więc
interpretować w ten sposób, że możliwość opodatkowania przez państwa
członkowskie wymienionych w owym ustępie czynności podatkiem kapitałowym
wymaga nie tylko, by były one opodatkowane w rozumieniu tego przepisu na
podstawie przepisów krajowych obowiązujących w dniu 1 lipca 1984 r., lecz także by
podlegały następnie opodatkowaniu w sposób nieprzerwany. W przeciwnym razie
państwo członkowskie nie może powoływać się na utratę przychodów jako
uzasadnienie utrzymania podatku kapitałowego.
Zasady opodatkowania podatkiem kapitałowym czynności takich jak utworzenie
spółki kapitałowej czy też podwyższenie kapitału spółki kapitałowej uregulowane są
natomiast w art. 4 ust. 1 Dyrektywy w którym wskazano, że podatkowi kapitałowemu
podlegają (podkreślenie Sądu) następujące operacje (..). Oznacza to, że inaczej niż
w przypadku operacji takich jak pożyczki, podleganie podatkowi kapitałowemu miało
charakter obligatoryjny a nie fakultatywny. Nie jest więc możliwe zastosowanie
argumentacji wynikającej z wyroku w sprawie C-212/10 do czynności takich jak
podwyższenie kapitału w spółce kapitałowej.
Odnosząc się do powołanego przez Skarżącą orzeczenia Europejskiego Trybunału
Sprawiedliwości wydanego w sprawie C-397/07 ze skargi Komisji Wspólnot
Europejskich przeciwko Królestwu Hiszpanii oraz opinii Rzecznika Generalnego
przedstawionej w tej sprawie to należy wskazać, że spór dotyczy, po pierwsze
odmiennych w tym zakresie przepisów prawa hiszpańskiego, które uzależniają od
wybrania określonej opcji systemu podatkowego przyznanie obowiązkowego
zwolnienia z podatku na podstawie przepisów dyrektywy 69/335EWG. Po drugie
zaskarżone zostały przepisy dotyczące opodatkowania przeniesienia siedziby spółki
z innego Państwa Członkowskiego do Hiszpanii. Po trzecie, Komisja zaskarżyła
hiszpańskie przepisy, na podstawie których opodatkowany jest kapitał wykorzystany
do przeprowadzenia transakcji handlowych za pośrednictwem spółek obcych w
Hiszpanii. Komisja Wspólnot Europejskich wyrażając swoje stanowisko stwierdziła,
że Państwa Członkowskie nie są upoważnione do wprowadzania jakichkolwiek
warunków w zakresie stosowania obowiązkowego zwolnienia podatkowego dla
działań restrukturyzacyjnych przewidzianych w art. 7 Dyrektywy 69/335EWG
odnosząc się w ten sposób do wymogu przewidzianego w uregulowaniach prawa
hiszpańskiego w zakresie spełnienia przez podatnika dodatkowych warunków
umożliwiających zastosowania specjalnego systemu zwolnienia podatkowego.
Z tych względów, pomimo że spór dotyczy kraju, który przystąpił do Wspólnoty
Europejskiej po dniu 1 lipca 1984 r. (podobnie jak Polska) to przedmiot sporu jest
odmienny, niż w rozstrzyganej sprawie.
Ponieważ skład orzekający nie stwierdził uchybień, o których mowa w art. 145 § 1 pkt
1 P.p.s.a., to - działając na podstawie dyspozycji wynikającej z art. 151 tej ustawy -
zobligowany był do oddalenia skargi
;
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło