II SA/Wa 814/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Danuta Kania, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę Decyzją z [...] lutego 2012 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z [...] grudnia 2011 r., cofającą W. H. (dalej jako skarżący) pozwolenie na broń palną myśliwską. Do wydania powyższej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. [...] listopada 2005 r. Komendant [...] Policji, w związku z toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniem karnym o popełnienie czynu z art. 189 § 1 kk i art. 190 § 1 kk, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, które następnie zawiesił do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie w związku z otrzymaniem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] , warunkowo umarzającego postępowanie wobec skarżącego na okres dwóch lat próby za popełnienie czynów z art. 191 § 1 kk i art. 190 § 1 kk, polegających na tym, że [...] października 2005 r. w [...] , działając wspólnie i w porozumieniu z S. i J. H., przemocą poprzez uderzenie w twarz, szarpanie i ciągnięcie za ubranie zmuszał D. T. do zaniechania ujawniania dotyczących go zapisów z kaset magnetofonowych, a także groził popełnieniem przestępstwa na szkodę E. S., krzycząc do niego, że zostanie pobity i pozbawiony życia. Następnie decyzją z [...] grudnia 2011 r. Komendant [...] Policji cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, uznając, że skarżący należy do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie organu popełnione przez skarżącego przestępstwa przeciwko wolności wzbudzają uzasadnioną obawę, że może on również swoim nieodpowiedzialnym zachowaniem, doprowadzić do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący, naruszając porządek prawny, utracił bowiem wiarygodność w zakresie zgodnego z prawem posiadania i używania broni palnej. Reasumując organ uznał, że rodzaj popełnionego przez skarżącego przestępstwa wyklucza możliwość posiadania przez niego pozwolenia na broń palną, pomimo że posiada pozytywną opinię w miejscu zamieszkania oraz w kole łowieckim. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji. Zwrócił uwagę na nowelizację przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, zauważając, że organ nie wziął tego pod uwagę. Podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym do cofnięcia pozwolenia na broń konieczne jest skazanie prawomocnym wyrokiem sądu, co w jego przypadku nie miało miejsca, bowiem postępowanie wobec niego zostało warunkowo umorzone. Wskazaną na wstępie decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podkreślając w pierwszej kolejności, że w przedmiotowej sprawie należało zastosować przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sprzed jego nowelizacji, a to z uwagi na treść art. 3 ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, czyli przed 10 marca 2011 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Odwołując się do treści przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji organ zaznaczył, że wymieniony tam katalog przestępstw skutkujących cofnięciem pozwolenia na broń nie jest zamknięty, a zatem organy mają prawo i obowiązek uwzględniać wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rodzaj decyzji kończącej sprawę. Organ uznał, że materialnoprawne przesłanki, takie jak społeczna szkodliwość czynu, właściwość i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniający przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania dana osoba będzie przestrzegała porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa, które m.in. stanowią podstawę zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego, nie wiążą organów Policji w sprawach dotyczących pozwoleń na broń. Prawnokarna ocena strony, iż nie popełni w przyszłości przestępstwa nie jest bowiem równoznaczna z brakiem obaw użycia przez nią broni w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zakres tych ocen jest różny – możliwość stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego nie jest bowiem zawsze tożsama z ewentualnym ukaraniem za popełnienie przestępstwa. Organ zauważył też, iż powołane przepisy nie nakazują udowodnienia, iż posiadacz pozwolenia wykorzysta broń w sposób w nich opisany, ani nie ustalają warunku popełnienia przestępstwa przy użyciu broni, wystarczające jest bowiem domniemanie obawy takiego zachowania. Oceniając znajdujące się w aktach sprawy materiały, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji słusznie uznał, iż mimo umorzenia postępowania w sprawie karnej, skarżącego nie można uznać za osobę dającą rękojmię bezpiecznego używania broni. Bezsprzecznie bowiem dopuścił się on czynu na szkodę E. S. krzycząc do niego, że zostanie pobity i pozbawiony życia oraz na szkodę D. T. poprzez użycie wobec niej przemocy, tj. przez uderzenie jej w twarz, szarpanie i ciągnięcie za ubranie, czym chciał ją zmusić do zaniechania rozpowszechniania dotyczących go zapisów z kaset magnetofonowych. Okoliczności te wskazują – zdaniem organu – iż skarżący należy do osób porywczych i niepanujących nad własnym zachowaniem. Nie są to cechy pożądane u osób posiadających prawo do posiadania broni, jest to bowiem narzędzie, którego użycie może spowodować nieodwracalne skutki. W tym właśnie kontekście ocenione zostało zachowanie skarżącego w dniu zdarzenia będącego później przedmiotem oceny Sądu. Na podstawie ustalonych w postępowaniu karnym okoliczności organ uznał, iż jest on osobą, która pod wpływem stresu działa impulsywnie, nie zastanawiając się nad możliwymi skutkami swego zachowania i to pomimo tego, że na co dzień wykonuje zawód zaufania publicznego (jest prawnikiem i prowadzi własną kancelarię [...] ), z racji czego powinien być szczególnie wyczulony na kwestie związane z przestrzeganiem prawa. Stąd, w ocenie organu obawy, iż będąc w takim stanie może użyć broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego są w przypadku skarżącego w pełni uzasadnione. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta [...] Policji oraz zasądzenie kosztów postępowania, skarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., poprzez rozstrzygniecie niniejszej sprawy bez wnikliwej analizy stanu faktycznego, a jedynie w oparciu o orzeczenie sądowe, przy nienależytym uwzględnieniu okoliczności odnoszących się do cech osobowościowych skarżącego, co narusza dyspozycję tego przepisu nakazującą podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący podkreślił, że organ orzekający w oparciu o dotychczasowe przepisy ustawy o broni i amunicji, winien mieć na względzie pożądany przez ustawodawcę kierunek zmian prawa i w tym duchu dokonywać wykładni. Skarżący podniósł, że organy nie uwzględniły i dokonały błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie nie wzięły pod uwagę długoletniego nienaruszającego bezpieczeństwa i porządku publicznego okresu posiadania przez skarżącego broni palnej myśliwskiej, jego dobrej opinii środowiskowej i zawodowej, etycznego postępowania w pracy zawodowej i w życiu prywatnym. Jednocześnie przypomniał, że nie został skazany prawomocnym wyrokiem, lecz postępowanie karne zostało wobec niego warunkowo umorzone na okres próby, co oznacza, że istniała pozytywna prognoza kryminologiczna. Zauważył także, że czyny, do których odwołuje się organ miały miejsce w 2005 r., a od tego czasu nie wydarzyło się nic, co wskazywałoby, że skarżący może stwarzać jakiekolwiek niebezpieczeństwo, w szczególności, że ani w trakcie tego czynu, ani po nim, nigdy nie użył broni niezgodnie z prawem. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Z powyższego wynika, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej, a – jak wspomniano wyżej – ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej jako: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, iż skarga wniesiona przez W. H. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził bowiem, aby zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta [...] Policji z [...] grudnia 2011 r., cofająca skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską, zostały wydane z naruszeniem prawa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podzielił sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organowi administracji podstawę do dokonania oceny stanu faktycznego, jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Rozstrzygając w niniejszej sprawie organ miał przy tym na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, wobec brzmienia art. 3 ustawy z 11 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38 poz. 195), że w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy o broni i amunicji sprzed nowelizacji z 11 stycznia 2011 r. Brak również przesłanek, w ślad za argumentacją skargi, do uwzględnienia przez organ przy orzekaniu w sprawie pożądanego przez ustawodawcę kierunku zmian prawa. Ustawodawca w kwestii tego, które przepisy mają mieć zastosowanie w zależności od momentu wszczęcia postępowania zajął bowiem wyraźne stanowisko, określając, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 stycznia 2011 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka też sytuacja występuje w sprawie niniejszej. Na podkreślenie zasługuje, że ocena, czy w konkretnym przypadku takie szczególne obawy, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, następują i czy są one uzasadnione, należy do organów Policji, a rolą Sądu jest jedynie kontrola, czy ocena ta nie nosi cech dowolności oraz czy przy wydawaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa. Bezspornym jest, że czyn, za który został skazany skarżący, nie należy do rodzajów przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Niemniej, co należy zaakcentować, przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jedynie przykładowo wymienia – jako okoliczność budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego – prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oraz toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)". Zatem katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, skutkuje automatycznie cofnięciem pozwolenia na broń, czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt OPS 4/09 (Lex nr 527545). Natomiast we wszystkich innych sytuacjach, w tym także wówczas, gdy dochodzi do popełnienia innego rodzaju przestępstwa, konieczne jest wykazanie wystąpienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Niezbędne jest zatem wykazanie związku przyczynowego pomiędzy popełnionym przestępstwem a realną obawą użycia broni w celu sprzecznym z wymienionymi wyżej chronionymi interesami. Istotne znaczenie dla oceny "uzasadnionej obawy" mają także cechy osobowe posiadacza broni, takie jak nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie, okoliczności popełnienia czynu, jego charakter, sposób zachowania się sprawcy po jego popełnieniu, dotychczasowe postępowanie posiadacza broni oraz opinia o nim w miejscu zamieszkania, czy też w kole łowieckim. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Na podkreślenie zasługuje przy tym, że ustawodawca posłużył się określeniem "obawa", a zatem wystarczy usprawiedliwione okolicznościami sprawy domniemanie nieprawidłowego użycia broni. Nie można zatem przyjąć, że organ podejmując decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń powinien uwzględnić taki zakres oceny, jaki zadecydował o warunkowym umorzeniu postępowania. W wyroku z 8 września 2010 r.(II OSK 1400/09, publ. Lex nr 746510) NSA jednoznacznie wskazał, że pozytywna prognoza poczyniona względem skarżącego w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie ma zastosowanie jedynie w postępowaniu karnym i nie odnosi się do postępowania w sprawie wydania czy też cofnięcia pozwolenia na broń. W rozpoznawanej sprawie uzasadniona obawa takiego użycia broni przez skarżącego została wyprowadzona nie tylko z wyroku warunkowo umarzającego postępowanie na okres dwóch lat próby, ale przede wszystkim z cech charakteru skarżącego, które organ określił w oparciu o czyny, za popełnienie których wobec skarżącego toczyło się postępowanie karne. Zarówno przestępstwa, których popełnienia dopuścił się skarżący, jak i okoliczności ich popełnienia, upoważniały organ do uznania, że skarżący jest osobą impulsywną, porywczą, kierującą się emocjami, niepotrafiącą zapanować nad swoim zachowaniem. Organy określiły reakcje skarżącego w określonych okolicznościach, gdy pod wpływem stresu działał impulsywnie, nie zastanawiając się nad możliwymi skutkami swego zachowania. W ocenie Sądu, nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, że osoba tak ujemnie scharakteryzowana nie może posiadać broni – narzędzia niebezpiecznego ze względu na skutki, jakie może wywołać jej użycie, gdyż nie daje rękojmi prawidłowego z niej korzystania. Wprawdzie skarżący w trakcie zdarzenia mającego miejsce [...] października 2005 r. nie posiadał broni, ale groził E. S. pozbawieniem życia, natomiast w stosunku do D. T. używał przemocy. Prawo do posiania broni ma ścisły związek ze sferą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest uprawnieniem wyjątkowym i dlatego stosowne pozwolenia powinny posiadać wyłącznie osoby, które swoim zachowaniem nie stworzą tego rodzaj zagrożenia. Skarżący takie zagrożenie stwarzał i uzasadnione, a zarazem logiczne jest rozumowanie, że nie można wykluczyć, że będąc w stanie wzburzenia, mógłby także użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W tym kontekście nie można uznać, że za pozostawieniem skarżącemu pozwolenia na broń przemawiać powinien długoletni nienaruszający bezpieczeństwa i porządku publicznego okres posiadania przez skarżącego broni palnej myśliwskiej, jak i upływ czasu od popełnienia czynu. Niewątpliwie miarodajny może być upływ wyznaczonego przez Sąd okresu próby, ale okoliczność ta może być brana pod uwagę przy ewentualnym staraniu się przez skarżącego o uzyskanie nowego pozwolenia na broń palną myśliwską. Prawo do posiadania broni palnej w Polsce nie jest prawem chronionym konstytucyjnie. Jest prawem ściśle reglamentowanym, jest wręcz przywilejem, wyrazem zaufania państwa do osób, które takie prawo otrzymują. Muszą więc te osoby, aby nie utracić tego prawa, prowadzić taki tryb życia, aby swym zachowaniem nie wzbudzać wątpliwości i obaw związanych z faktem posiadania pozwolenia na broń (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2010 r., II OSK 1732/09, publ. Lex nr 737713). Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale muszą mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń. W tym kontekście należy uznać, że organ rozważył słuszny interes skarżącego i interes społeczny, przyznając prymat interesowi społecznemu rozumianemu jako interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Uchybieniem organu odwoławczego było niewątpliwie nieodniesienie się do pozytywnych opinii o skarżącym, które zostały zgromadzone w aktach sprawy. Ocena taka została jednak dokonana przez organ I instancji, a Sąd uznał, że uchybienie to pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarówno pozytywna opinia środowiskowa i zawodowa, jak również ocena skarżącego jako myśliwego nie eliminują faktu dokonanego przez skarżącego czynu, ani oceny tego czynu nie dokonują. Nie mogą one zatem podważyć oceny skarżącego dokonanej przez organ, gdyż ocena ta – na co wskazano wcześniej – została dokonana przez pryzmat zdarzenia z [...] października 2005 r. i jego konsekwencji. Zachowanie skarżącego w trakcie tego zdarzenia wzruszyło domniemanie, z którego korzystał skarżący, iż nie istniej uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, biorąc pod uwagę, że posiadacza broni powinna cechować nieskazitelność charakteru i postawy. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.