II FSK 2529/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-14
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Jacek Brolik, Beata Cieloch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, powinien zostać uchylony w całości i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, w związku z późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowił podstawę wydania decyzji podatkowej, przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia organów podatkowych oraz wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wyklucza możliwość kontynuowania lub wszczynania postępowań na podstawie tego przepisu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalił podatek, a Dyrektor Izby Skarbowej częściowo uchylił tę decyzję, ustalając zobowiązanie w niższej kwocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, która zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionowała sposób ustalenia dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, darowizn oraz oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA z uwagi na późniejsze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę opodatkowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Odstąpił od zasądzenia od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Po 465/12 w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) odstępuje od zasądzenia od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 465/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 marca 2012 r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 24 sierpnia 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. ustalił E. J. zryczałtowany podatek dochodowy za 2005 r. w kwocie 675.467,00 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że podatniczka dysponowała w 2005 r. dochodem nieznajdującym pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 900.622,84 zł, który podlega opodatkowaniu 75% zryczałtowanym podatkiem dochodowym.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 6 marca 2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej w P., uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w części ustalającej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. w wysokości wyższej niż w kwocie 341.680,00 zł i jednocześnie ustalił wysokość tego zobowiązania w wysokości 341.680,00 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. J. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 120, 122, 180 § 1, 187 § 1 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej w skrócie: Ordynacja podatkowa) - poprzez zaaprobowanie ustalenia organu pierwszej instancji polegającego na uznaniu, że kwota 4.257,42 zł zapłacona tytułem składki na ubezpieczenie w "C." stanowi wydatek poniesiony przez E. J., art. 122, 123, 187 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej - poprzez bezzasadną odmowę uwzględnienia wyjaśnień podatniczki i jej męża z dnia 20 lutego 2012 r., a także zgłoszonych w tym zakresie wniosków dowodowych, art. 120, 122, 180 § 1, 187 § 1 191 Ordynacji podatkowej - poprzez zaaprobowanie ustalenia organu pierwszej instancji polegającego na uznaniu, że kwota 75.034,63 zł otrzymana tytułem likwidacji polis ubezpieczeniowych i zużyta na własne potrzeby nie stanowi wartości zgromadzonego mienia, art. 120, 122, 180 § 1, 187 § 1 191 Ordynacji podatkowej - poprzez zaaprobowanie ustalenia organu pierwszej instancji polegającego na uznaniu, że kwota 33.464,87 zł otrzymana tytułem darowizny i zużyta na własne potrzeby nie stanowi wartości zgromadzonego mienia, art. 120, 121, 122, 123, 180 § 1 i § 2, 187 § 1, 188, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej - poprzez wadliwe przyjęcie, że strona nie dysponowała na dzień 1 stycznia 2005 r. jakimikolwiek oszczędnościami oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.d.o.f.") - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu po stronie posiadanego przez skarżącą w 2005 r. mienia w postaci: darowizny w kwocie 75.034,63 zł otrzymanej od męża strony - darowizny w kwocie 33.464,87 zł otrzymanej od Spółki "J. i J. O.", oszczędności pochodzących z prowadzenia gospodarstwa rolniczo-ogrodniczego i działalności gospodarczej męża strony, art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Strona poniosła wydatek w kwocie 4.257,42 zł z tytułu zapłaconych składek na ubezpieczenie w "C.", art. 2 ust. 1 pkt 5) w zw. z art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. - poprzez uznanie, że E. J. nie mogła być w posiadaniu oszczędności na dzień 1 stycznia 2005 r., albowiem nie dokonała wraz z mężem podziału całości majątku, art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ pierwszej instancji zastosował stawkę 75 % do dochodów, do których nie należało jej stosować.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznał zarzuty podniesione przez stronę skarżącą za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, poddanego stosownej analizie i ocenie, zgodnie z art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w P. podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Organ przeprowadził niezbędne dowody w celu wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, dokonał czynności w celu ustalenia uzyskanego przez stronę w 2005 r. dochodu, jak również poniesionych w tymże roku wydatków.
Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia organów podatkowych obu instancji, zgodnie z którymi na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ostatecznie nadwyżka poniesionych przez skarżącą wydatków oraz zgromadzonych w 2005 r. środków pieniężnych nad uzyskanymi przychodami wyniosła 455.572,84 zł i została sfinansowana ze źródła bądź źródeł przychodów, które nie zostały przez skarżącą ujawnione, bądź opodatkowane. Strona nie wykazała bowiem, aby mienie zgromadzone przez nią przed rokiem 2005, miało walor legalności, w rozumieniu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. i tym samym by mogło stanowić źródło pokrycia wydatków poniesionych w kontrolowanym roku.
W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok i zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie - w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - następujących przepisów postępowania:
1. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. - poprzez to, iż Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w pkt 1 lit. b) petitum skargi;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji
podatkowej - poprzez to, iż Sąd I instaqncji w żaden sposób nie odniósł się w
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w pkt 1 lit. b)
petitum skargi, co w efekcie doprowadziło ten Sąd do zaaprobowania błędnego
ustalenia faktycznego, tj. że kwota 300.000 zł została przez Podatniczkę zwrócona
mężowi w grudniu 2005 r., a nie w grudniu 2006 r.;
3. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. - poprzez lakoniczne i nieprecyzyjne przedstawienie stanu sprawy, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz braki w zakresie jej wyjaśnienia, tj. w zakresie w jakim lakoniczne i nieprecyzyjne uzasadnienie zaskarżonego wyroku uniemożliwia Podatniczce ostateczne ustalenie podstawy faktycznej, w oparciu, o którą Sąd I instancji uznał, że DIS i organ I instancji zasadnie odmówili uznania kwoty 75.034,63 zł, stanowiącej 1/2 wartości zlikwidowanych polis, za mienie zgromadzone przez Podatniczkę w roku 2005 r. i mogące stać się źródłem
poczynionych w tym roku wydatków;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. , a także art. 151 p.p.s.a., poprzez nie uwzględnienie skargi do WSA i jej oddalenie pomimo, iż organy podatkowe istotnie naruszyły prawo materialne (art. 20 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.) w zakresie, w jakim uznały, że wartość otrzymanych w 2005 r. przez Podatniczkę darowizn w kwotach 75.034,63 zł i 33.464,87 zł nie może być uwzględniona po stronie mienia zgromadzonego przez Podatniczkę w roku 2005 (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.) albowiem Podatniczka nie zgłosiła w/w darowizn do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn;
5. art. 151 w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 i art. 134 § 2 p.p.s.a. - poprzez bezzasadne
oddalenie skargi wskutek przyjęcia, że kwota 75.034,63 zł, stanowiąca 1/2 wartości
zlikwidowanych polis, nie mogła być uwzględniona przez organy po stronie
mienia zgromadzonego przez Podatniczkę w roku 2005 i mogącego stać się w tym
roku legalnym źródłem pokrycia wydatków, albowiem Podatniczka nie wykazała
kwoty 150.069,26 zł w oświadczeniu z dnia 9 sierpnia 2010 r. o wysokości
uzyskanych w 2005 r. dochodów, oraz dlatego, że wobec obowiązującej
rozdzielności majątkowej kwota 150.069,26 zł przysługiwała obojgu małżonkom,
a także poprzez przyjęcie - wbrew ustaleniom poczynionym przez organy — że
kwota 75.034,63 zł nie stanowiła darowizny;
6. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. - poprzez lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, ograniczone wyłącznie do powtórzenia konkluzji zawartej w decyzji DIS i decyzji DUKS, tj. że "skoro darowizna nie została opodatkowana, to nie mogła zostać
wzięta pod uwagę przy ustalaniu skarżącej dochodu z nieujawnionych źródeł
przychodów", co powoduje, że Podatniczka nie jest w stanie odtworzyć, czym
kierował się Sąd I instancji w swoim toku rozumowania odmawiając uznania kwoty
75.034,63 zł i 33.464,87 zł jako mienie legalnie zgromadzone;
7. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. - poprzez lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, ograniczone wyłącznie do przytoczenia ogólnych reguł dowodowych i zasad
postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej, tj. bez odniesienia się do
licznych zarzutów skargi i zawartych w niej wywodów oraz argumentów,
wskazujących, że twierdzenia DIS — jakoby Podatniczka nie mogła zaoszczędzić
kwoty 900 tys. zł lub jakiejkolwiek innej kwoty - są wadliwe;
8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 i art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej - poprzez to, iż Sąd I instancji bezpodstawnie uznał, że DIS nie naruszył przepisów postępowania w zakresie, w jakim odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego stosownej specjalności na okoliczność ustalenia wartości dochodów uzyskiwanych przez Podatniczkę z gospodarstwa rolno-ogrodniczego w latach 1992-2004, a w efekcie na okoliczność ustalenia, czy Podatniczka mogła na początek 2005 r. dysponować oszczędnościami w kwocie 900 tys. zł lub oszczędnościami w inne kwocie;
9. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji
podatkowej - przez to, iż Sąd I instancji bezkrytycznie zaaprobował, błędne i często
sprzeczne z elementarnymi zasadami logiki i poprawnego wnioskowania oraz z
przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ustalenia DUKS i DIS, jakoby
Podatniczka na początek 2005 r. nie mogła być w posiadaniu jakichkolwiek
oszczędności albowiem:
a. aktem notarialnym zawartym w dniu 16.02.2004 r. roku małżonkowie
znieśli wspólność małżeńską i dokonali "częściowego" podziału majątku -
co zdaniem organów miało oznaczać, że nie posiadali innego, poza
dzielonym, majątku;
b. przyjęcie stanowiska Podatniczki i jej męża, że podczas trwania wspólności
odkładali oni część (ok. 1/2) dochodów z działalności gospodarczej męża oraz dochody z gospodarstwa rolno-ogrodniczego w ten sposób, że dysponowała nimi żona (Podatniczka) i to jej przypadły te kwoty po zniesieniu wspólności w dniu 16.02.2004 r. — nie może być zaakceptowane, gdyż stałoby, w sprzeczności z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które zabraniają dzielić majątek wspólny w trakcie trwania wspólności ustawowej;
c. środki, co do których Podatniczka twierdzi, że była w ich posiadaniu na
początku roku 2005, nie były gromadzone z wykorzystaniem systemu
bankowego;
d. Podatniczka lub jej mąż nie dysponują fakturami, biletami lub innymi dokumentami, a zdjęcia przedstawione w toku postępowania odwoławczego są niewystarczające;
e. gdyby Podatniczka dysponowała oszczędnościami to nie byłaby
"zmuszona" likwidować polisy;
10. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej - poprzez to, że Sąd I instancji bezkrytycznie zaaprobował wewnętrznie sprzeczne oraz niezgodne z logiką i doświadczeniem życiowym ustalenia organów, polegające z jednej strony na twierdzeniu, że ich zdaniem działalność rolniczo-ogrodnicza "bez wątpienia" była źródłem uzyskiwania przez Podatniczkę i jej męża przychodów, a z drugiej na przyjęciu, że Podatniczka nie mogła z tego tytułu uzyskać oszczędności oraz przy jednoczesnym ustaleniu, że Podatniczka tylko za rok 2005 z tego tytułu zaoszczędziła kwotę 30 tys. zł;
11. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120, 122 i 180 § 1 oraz 187 § 1
Ordynacji podatkowej - przez to, iż Sąd I instancji bezzasadnie zaakceptował
stanowisko organów, że Podatniczka na początek roku 2005 nie posiadała
oszczędności, chociaż w toku postępowania podatkowego Podatniczka przedłożyła
operat mgr inż. C.S. oraz pomimo faktu, że Strona oraz świadkowie
zeznawali, że takie oszczędności Podatniczka posiadała;
12. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. — poprzez to, że Sąd I instancji oddalając skargę nie wskazał argumentacji oraz nie wyjaśnił przyczyn, dla których uznał za prawidłowe
stanowisko organów, że dochody uzyskane przez męża z prowadzonej przez niego
w czasie trwania wspólności małżeńskiej działalności gospodarczej, nie mogły
posłużyć Podatniczce do sfinansowania wydatków w roku 2005;
13. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120, 122, 187 § 1 i art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej - przez to, iż Sąd I instancji bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów, zgodnie z którym odmówiły one uwzględnienia po stronie mienia zgromadzonego przed 2005 r. dochodów pochodzących z działalności gospodarczej męża, w efekcie czego bezpodstawnie ustaliły, że Podatniczka nie mogła na początek 2005 r. dysponować oszczędnościami w kwocie 900 tys. zł lub oszczędnościami w innej kwocie, a także poprzez to że Sąd I instancji Zaakceptował braki decyzji DIS w zakresie, w jakim organ ten pominął w swoich rozważaniach kwestie związane z działalnością gospodarczą męża Podatniczki;
oraz
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1. art. 20 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. - poprzez jego błędną wykładnię, polegające na tym, że Sąd I instancji zaaprobował stanowisko DUKS i DIS, iż darowizny w kwotach 75.034,63 zł i 33.464,87 zł, otrzymane przez Podatniczkę w roku 2005, wobec braku zgłoszenia tych kwot do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, nie stanowiły mienia legalnie zgromadzonego w roku 2005, tj. mienia z którego Podatniczka mogła legalnie pokrywać swoje wydatki, ustalane w postępowaniu z zakresu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach;
2. art. 20 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.pd.o.f. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. – poprzez jego błędną wykładnię, polegające na tym, że Sąd I instancji zaaprobował stanowisko DUKS i DIS, iż darowizny w kwotach 75.034,63 zł i 33.464,87 zł, otrzymane przez Podatniczkę w roku 2005, wobec braku zgłoszenia tych kwot do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, nie stanowiły mienia legalnie zgromadzonego w roku 2005, tj. mienia z którego Podatniczka mogła legalnie pokrywać swoje wydatki, ustalane w postępowaniu z zakresu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach;
3. art. 20 ust. 1 i art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. - poprzez zaakceptowanie błędnej
wykładni przepisów art. 20 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.;
4. art. 20 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. - poprzez niewłaściwe
zastosowanie, co polegało na tym, że Sąd I instancji zaakceptował zastosowanie w/w
przepisów u.p.d.o.f., mimo istotnych błędów w ustaleniach stanu faktycznego, co
w efekcie spowodowało, że WSA zaakceptował zastosowanie stawki podatku w
wysokości 75% do przychodów, do których nie należało jej stosować lub
ewentualnie do przychodów znacząco zawyżonych.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie Sądowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz Podatniczki kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a w tym kosztów zastępstwa procesowego i uiszczonego wpisu.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wymagała uwzględnienia.
Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów należy zaznaczyć, że mieści się wśród nich zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2005 r. Przepis, o którym mowa, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 (sentencję ogłoszono w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Dz. U. poz. 985) za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Fakt ten zwalnia z oceny zasadności pozostałych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej i stwarza podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji. Niekonstytucyjność przepisu tworzącego umocowanie do wydania decyzji w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów jest bowiem okolicznością, która przesądza o wadliwości (niezgodności z prawem) podjętego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji – także wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji oddalającego skargę.
W punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., która jako (opublikowane) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 190 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, posiada moc powszechnie obowiązującą, Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Sformułowanie uzasadnienia przywołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym z dniem opublikowania obejmującego je wyroku wykluczone jest kontynuowanie dotychczasowych lub wszczynanie nowych postępowań na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., stanowi tylko o jednej z konsekwencji orzeczenia o niezgodności z Konstytucją wymienionego przepisu prawa.
Przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. – oceniony został jako niekonstytucyjny, a więc nie może zostać uznany za zgodną z prawem podstawę rozstrzygnięcia spraw podatkowych oraz podstawę ich kontroli przez sądy administracyjne; ponadto – nie może stanowić podstawy prawnej wszczynania i kontynuowania postępowań podatkowych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygnął w przedmiocie zaskarżonej do Sadu pierwszej instancji decyzji podatkowej na podstawie art. 188 p.p.s.a., ponieważ z informacji uzyskanych już po wniesieniu skargi kasacyjnej wynika, że zostało zainicjowane postępowanie dochodzące wzruszenia bytu prawnego tej decyzji na podstawie przesłanki wznowienia postępowania podatkowego wskazanej w art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Z powyższego wynika, że decyzja ta mogła zostać uchylona w trybie prawnym wznowienia podatkowego postępowania administracyjnego, a więc orzekanie o niej na podstawie art. 188 p.p.s.a. może być już bezprzedmiotowe. Stan sprawy w tym zakresie powinien zostać zbadany przez Sąd pierwszej instancji.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, ponieważ uwzględnienie skargi kasacyjnej nastąpiło na skutek zastosowania powoływanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a więc z przyczyny niezależnej od strony przeciwnej niniejszego postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło