II SA/Bk 464/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. Społki z o.o. w J. na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie wezwania do poddania automatu do gier badaniu sprawdzającemu p o s t a n a w i a odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. w dniu 31 marca 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie Mystery Jackpot 21 i numerze fabrycznym [...] wskazując, że treść dokumentów z badania poprzedzającego rejestrację pozwala twierdzić, że automat może dopuszczać urządzanie pojedynczej gry za stawkę wyższą niż dopuszczalna, określona w art. 129 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. W toku postępowania wskazany wyżej organ kilkakrotnie wzywał F. Spółkę z o.o. w J. do przeprowadzenia na własny koszt badania kontrolnego automatu i dostarczenia opinii z przeprowadzonego badania. Pierwotnie wezwania kierowano na podstawie § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), a ostatnie wskazywały jako podstawę art. 23 "b" ustawy hazardowej z 2009 r. Z uwagi na odległe terminy badania wyznaczane Spółce przez jednostki badające, co uniemożliwiało szybkie zakończenie postępowania w przedmiocie cofnięcia rejestracji – organ ustalił we własnym zakresie podmiot uprawniony do takiej kontroli oraz mający możliwość wykonania badania w krótkim terminie (Izba Celna w Przemyślu), a następnie wezwał Spółkę do przeprowadzenia badania wskazując stronie tę jednostkę. Ostatnie wezwanie w tym przedmiocie skierowano w dniu 17 lutego 2012 r. Spółka w dniu 5 marca 2012 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa wskazanym wyżej wezwaniem z 17 lutego 2012 r. twierdząc, że wyznaczony podmiot – Izba Celna, przynależy do struktury administracji publicznej, zatem nie zapewnia obiektywizmu spornego badania, dlatego automat nie zostanie jej przekazany. Nadto nie została zamieszczona w internetowym wykazie podmiotów uprawnionych do przedmiotowej kontroli publikowanym na stronie Ministerstwa Finansów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z 4 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. podtrzymał swoje stanowisko wskazując, że Izba Celna w Przemyślu posiada wymagane upoważnienia Ministra Finansów do wykonywania badań sprawdzających. Skargę na wezwanie do poddania automatu badaniu sprawdzającemu z 17 lutego 2012 r. złożyła do sądu administracyjnego Spółka F. wskazując, że przedmiotowe wezwanie stanowi czynność materialno – techniczną z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzuciła naruszenie art. 127 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 78 Konstytucji RP, art. 23 "b" ust. 1 i 2 w związku z art. 23 "f" ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy hazardowej z 2009 r., § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w związku z art. 37 ust. 2 ustawy z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów oraz naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Służbie Celnej. Głównym argumentem uzasadniającym stanowisko skarżącej, dążącej do wyeliminowania z obrotu prawnego czynności wezwania, jest wskazanie na brak uprawnienia Izby Celnej w Przemyślu do przeprowadzenia badania sprawdzającego – jako jednostki niegwarantującej odpowiedniego standardu badań i niezapewniającej obiektywizmu w ich przeprowadzeniu. Wskazano, że wymieniona Izba nie posiada wystarczających wiadomości specjalnych, które wymagane są od biegłego, a sporne badanie jest rodzajem opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, bowiem działanie organu w niej zakwestionowane pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. Z mocy art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje rozpoznawanie skarg na określone w wymienionym przepisie, władcze formy tej działalności. Skarżący zakwalifikował zaskarżone wezwanie jako czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W ocenie sądu przedmiotowa kwalifikacja jest nieuprawniona. O akcie lub czynności w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy zostały podjęte w sprawie indywidualnej, skierowane są do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia o dopuszczalności skargi w sprawie niniejszej jest fakt, że akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać (lub nie) obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując powinny wywoływać konkretne skutki wynikające bezpośrednio z treści tych aktów (vide postanowienie z 14 lutego 2012 r., II OSK 152/12 oraz z 22 lutego 2012 r., I OSK 194/12 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Powyższych wymagań charakteryzujących czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie spełnia zaskarżone w sprawie niniejszej wezwanie z 17 lutego 2012 r. Zostało ono dokonane na podstawie art. 23 "b" ustawy z 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), w którego ustępie 1 wskazano, że na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Podmiot żądający przeprowadzenia badania wskazuje automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania (ust. 2). Badania przeprowadza na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia (ust. 3). W ocenie sądu powyższe przepisy wskazują, że kwestionowane żądanie ma charakter czynności dowodowej, a nie czynności rozstrzygającej o uprawnieniach lub obowiązkach administracyjnoprawnych strony. Jego celem jest sprawdzenie legalności działania automatu, a dopiero wynik takiego badania – o ile okaże się negatywny (ustalający niezgodność prowadzenia gry z warunkami ustawowymi) – będzie prowadził do cofnięcia rejestracji automatu. Taką ocenę potwierdza sposób procedowania organu w sprawie, w której wystosowano przedmiotowe wezwanie. Zauważyć należy, że nastąpiło ono w toku postępowania o cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych i było czynnością podjętą w ramach obowiązku organu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 23 "a" ust. 7 ustawy hazardowej z 2009 r. cofnięcie rejestracji automatu przed wygaśnięciem okresu rejestracji może nastąpić jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Ustalenie działania automatu zgodnie z prawem lub sprzecznie z nim jest zatem okolicznością faktyczną istotną dla rozstrzygnięcia o cofnięciu jego rejestracji przed upływem terminu. Dalej zauważyć należy, że w toku postępowania organ kilkakrotnie wzywał Spółkę do poddania automatu badaniu sprawdzającemu – trafnie określając, że niezastosowanie się do wezwania będzie wywoływało skutki w postaci "wydania rozstrzygnięcia na podstawie zebranego materiału dowodowego", a w zaskarżonym wezwaniu wskazano, że następuje to pod rygorem skutków z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej tj. ukarania strony karą porządkową za brak udziału w czynnościach postępowania dowodowego i tym samym utrudnianie prowadzenia postępowania. Niezależnie od prawidłowości zastosowania tej ostatnio wymienionej sankcji wynika z powyższego, że również organ traktował przedmiotowe wezwania jako element procedury wyjaśniającej, a nie jako władcze rozstrzygnięcie o obowiązku strony. Zdaniem składu orzekającego powyższe wskazuje, że zakwestionowanego w sprawie niniejszej wezwania nie można traktować jak władczego aktu lub czynność rozstrzygającego bezpośrednio o uprawnieniach lub obowiązkach administracyjnoprawnych strony, czy inaczej jako aktu bezpośrednio kształtującego sytuację prawną skarżącej Spółki. Takiego charakteru generalnie bowiem nie mają czynności dowodowe, co do zasady niezaskarżalne w toku postępowania. Przedmiotowe wezwanie jest żądaniem dokonania czynności dowodowej i nie wywołuje skutku w postaci stwierdzenia lub ustalenia obowiązku strony. Samo w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej, ale jedynie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązku czy uprawnienia strony. Niezastosowanie się do wezwania wywołuje bowiem konieczność zakończenia postępowania w przedmiocie cofnięcia rejestracji w oparciu o taki materiał dowodowy, jakim organ dysponuje, nawet jeśli jest on niepełny. Dopiero to rozstrzygnięcie będzie stanowiło akt zaskarżalny do sądu administracyjnego i dopiero w trakcie postępowania przed sądem będzie możliwe skontrolowanie prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Reasumując stwierdzić należy, że wystosowane na podstawie art. 23 "b" ustawy hazardowej z 2009 r. żądanie naczelnika urzędu celnego poddania automatu lub urządzenia badaniu sprawdzającemu nie stanowi czynności materialno – technicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a Dlatego nie podlega kontroli sądu administracyjnego, a skarga na nie złożona jest niedopuszczalna. Wobec odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej nie mógł zostać merytorycznie rozpoznany zawarty w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wezwania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.