I SA/Wr 542/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-07-03
Skład orzekający: Barbara Ciołek, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wypłata dywidendy w formie niepieniężnej przez spółkę komandytowo-akcyjną (SKA) na rzecz akcjonariusza będącego osobą fizyczną skutkuje powstaniem przychodu po stronie spółki z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy lub praw, czy też stanowi wyłącznie przychód akcjonariusza z tytułu udziału w zysku?Ratio decidendi
Wypłata dywidendy w formie niepieniężnej przez SKA na rzecz akcjonariusza będącego osobą fizyczną nie skutkuje powstaniem przychodu po stronie spółki z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy lub praw. Jest to czynność jednostronna, polegająca na realizacji prawa akcjonariusza do udziału w zysku, a nie transakcja wzajemna. Przychód powstaje wyłącznie po stronie akcjonariusza, podobnie jak w przypadku dywidendy pieniężnej.Stan faktyczny
Skarżący, będący osobą fizyczną, wystąpił o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania dywidendy w formie niepieniężnej otrzymanej od spółki komandytowo-akcyjnej (SKA), w której planował objąć akcje. Skarżący uważał, że dywidenda niepieniężna będzie opodatkowana jako przychód z działalności gospodarczej, a podstawą opodatkowania będzie jej wartość bilansowa. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za prawidłowe w zakresie źródła przychodów, ale nieprawidłowe w części dotyczącej podstawy opodatkowania, twierdząc, że wypłata dywidendy rzeczowej jest traktowana jako odpłatne zbycie i powstaje przychód po stronie spółki.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA – Katarzyna Borońska, Sędzia WSA –Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na interpretację indywidualną Ministra Finansów - działającego przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę[...] (słownie: [...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przystępując do rozstrzygania Sąd uwzględnił stan faktyczny i prawny sprawy j/n.
M. P. (dalej: wnioskodawca, zainteresowany, autor wniosku, strona, skarżący) wystąpił z wnioskiem o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, zawartych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., nr 51, poz. 307 ze zm. - dalej: u.p.d.o.f.). Zapytanie dotyczyło opodatkowania, będącego osobą fizyczną, akcjonariusza spółki komandytowo - akcyjnej (dalej: SKA).
Z opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że spółka z o. o. planuje utworzyć SKA, w której uzyska status komplementariusza. Do grona akcjonariuszy SKA chce zaprosić, będące jej udziałowcami, osoby fizyczne. Statut SKA będzie przewidywał możliwość wypłaty akcjonariuszom dywidendy w formie świadczenia niepieniężnego (dywidendy w naturze) ustalanego w ten sposób, że wartość bilansowa świadczenia niepieniężnego będzie odpowiadała kwocie, jaka przypadałaby na akcjonariusza
w przypadku wypłaty dywidendy pieniężnej, obliczonej według udziału w zyskach SKA.
Wnioskodawca planuje objęcie akcji w nowotworzonej SKA. W przypadku otrzymania dywidendy w naturze (np. w postaci nieruchomości), wnioskodawca nie wyklucza w dalszej perspektywie zbycia przedmiotu dywidendy na rynku.
W związku z powyższym, autor wniosku sformułował dwa pytania. 1) Do jakiego źródła przychodu zalicza się otrzymaną przez akcjonariusza w formie niepieniężnej dywidendę? W jaki sposób ustala się podstawę opodatkowania w przypadku otrzymania przez akcjonariusza dywidendy w formie niepieniężnej?
Prezentując własny pogląd wnioskodawca stwierdził, że przychód z dywidendy niepieniężnej będzie opodatkowany zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5b ust. 2 i art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., tj. jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej. Podstawę opodatkowania będzie stanowiła natomiast wartość bilansowa świadczenia, odpowiadająca kwocie, jaka przypadałaby na akcjonariusza w przypadku wypłaty dywidendy w formie pieniężnej. Wnioskodawcy wskazał, że wartość rynkowa będzie podstawą opodatkowania w razie zbycia przedmiotu dywidendy na rynku, stosownie do art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. Dodał, że w opisanej sytuacji nie sposób przyjąć, że akcjonariusz SKA otrzyma przychód ze świadczeń w naturze (innych nieodpłatnych świadczeń).
W interpretacji indywidualnej z [...] lutego 2012 r. (nr [...]), Minister Finansów - działając przez Dyrektora Izby Skarbowej w P., stanowisko wnioskodawcy uznał za: prawidłowe w zakresie określenia źródła przychodów, nieprawidłowe w części dotyczącej sposobu ustalenia podstawy opodatkowania.
W uzasadnieniu interpretacji organ podatkowy wyłożył, że ponieważ przepisy prawa handlowego nie określają, w jakiej formie ma być wypłacona dywidenda na rzecz akcjonariuszy SKA, dopuszczalna jest wypłata dywidendy zarówno w formie pieniężnej, jak i niepieniężnej.
Dalej, powołując art. 10 ust. 1 pkt 8 i 9 oraz art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., Minister Finansów stwierdził, że przeniesienie rzeczy lub prawa w drodze wypłaty dywidendy
w postaci niepieniężnej należy traktować na równi ze zbyciem tych rzeczy lub praw, gdyż - z punktu widzenia konsekwencji podatkowych - sytuacja jest taka sama jak ta,
w której podatnik dokonuje odpłatnego zbycia rzeczy lub praw, osiągając przychód do opodatkowania. Zdaniem organu, wypłata dywidendy w formie niepieniężnej w drodze przeniesienia na akcjonariuszy SKA rzeczy bądź praw, stanowiących składnik aktywów SKA, spowoduje powstanie przychodu z odpłatnego zbycia tych rzeczy lub praw.
W konsekwencji powstania przychodu w SKA, przychód spółki należy w tym przypadku ustalić na podstawie wartości bilansowej tego świadczenia.
Jednocześnie organ uznał, że przedmiotowe świadczenie będzie przychodem wnioskodawcy jedynie w tej części jego wartości, w stosunku do której - stosownie do treści art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. - przysługuje mu prawo do udziału w zysku. W związku
z tym, według organu, w przypadku otrzymania przez akcjonariusza dywidendy w formie niepieniężnej podstawą opodatkowania nie będzie wartość tego świadczenia, lecz przypadający na akcjonariusza dochód, uzyskany przez spółkę z tytułu zbycia składnika majątku będącego przedmiotem świadczenia. Za nieprawidłowe uznał zatem organ stanowisko wnioskodawcy dotyczące ustalenia podstawy opodatkowania.
Po bezskutecznym wezwaniu organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa, w skardze, strona wniosła o uchylenie interpretacji Ministra Finansów w całości
i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie przepisów art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3, 8 i 9 oraz art. 14 ust. 1 i art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę, organ podatkowy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej interpretacji, mając na uwadze stan faktyczny
i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że w sprawie zaistniały podstawy do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej interpretacji. Interpretacja ta narusza bowiem przepisy prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8 i pkt 9 oraz art. 19 ust.1 u.p.d.o.f.
Przedmiotem sporu w sprawie, a w konsekwencji sądowej kontroli zainicjowanej wniesioną skargą, jest wykładnia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.) dotyczących zasad opodatkowania akcjonariusza SKA z tytułu otrzymania udziału w zysku (dywidendy) w formie niepieniężnej. Na etapie udzielania przez Ministra Finansów spornej interpretacji, rozbieżności w stanowiskach stron nie odnosiły się do klasyfikacji samego źródła opodatkowania w/w przychodu. Strony zgodnie przyjęły, że uzyskane przez akcjonariusza SKA (osobę fizyczną) przychody
z tytułu udziału w tej spółce winny być kwalifikowane jako przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, opisane w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
W tym miejscu stwierdzić należy, że działalność akcjonariusza SKA trzeba dla celów podatkowych poddać takiemu samemu reżimowi prawnemu, jak wszystkich pozostałych wspólników spółek osobowych, tj. przyjąć, że działalność takiego wspólnika w ramach SKA nosi znamiona działalności gospodarczej, przynajmniej jeśli chodzi
o przyporządkowanie do źródła opodatkowania, o czym wprost przesądził ustawodawca w art. 5b ust. 2 u.p.d.o.f. Pogląd, zgodnie z którym przychody - będącego osobą fizyczną - akcjonariusza SKA należy kwalifikować do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 1925/ 09 oraz w trzech wyrokach z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt: II FSK 2126/09, II FSK 2148/09, II FSK 2149/09 (dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór między stronami sprowadza się zatem do sposobu określenia podstawy opodatkowania z tytułu dywidendy otrzymanej w formie niepieniężnej. Organ podatkowy przyjmuje, że w przypadku otrzymania przez akcjonariusza dywidendy rzeczowej podstawą opodatkowania nie będzie wartość tego świadczenia, lecz przypadający na akcjonariusza dochód, uzyskany przez spółkę z tytułu zbycia składnika majątku będącego przedmiotem świadczenia, ustalony proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku spółki. Strona utrzymuje z kolei, że podstawą opodatkowania będzie wartość bilansowa świadczenia, odpowiadająca kwocie, która przypadałaby na akcjonariusza
w razie wypłaty dywidendy w formie pieniężnej.
Na tle tak zarysowanego sporu, Sąd uznał za prawidłowe stanowisko strony skarżącej. Tym samym, Sąd podzielił zasadność sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 8 i 9 oraz art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f.
Podkreślić trzeba, że poddana ocenie Sądu kwestia prawna była już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 8 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1384/10, wyrok WSA we Wrocławiu z 23 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1756/11, wyrok WSA w Łodzi z 29 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 553/12, dostępne j/w.) Skład orzekający w sprawie w pełni podziela poglądy wyrażone w w/w wyrokach. Tezy
i stwierdzenia w nich zawarte Sąd wielokrotnie przywoła w niniejszym wyroku, jako szczególnie trafne.
Na wstępie wskazać należy, że prawo do wypłaty udziału w zysku stanowi jedno z podstawowych praw majątkowych akcjonariusza SKA, które konkretyzuje się wraz
z uchwałą o jego wypłacie. Stosownie do treści art. 147 § 1 K.s.h. komplementariusz oraz akcjonariusz uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do ich wkładów wniesionych do spółki, chyba że statut stanowi inaczej. Podziałowi podlega czysty zysk (zysk netto) spółki, przez który należy rozumieć nadwyżkę aktywów nad pasywami spółki, pomniejszoną o należne zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego, od towarów i usług, podatku od nieruchomości. Do udziału w zyskach stosujemy wszelkie przepisy dotyczące uprzywilejowania akcji co do dywidendy, wypłacenia dywidendy zaległej (art. 348 § 1 K.s.h.), wypłacenia zaliczek na poczet dywidendy (art. 349 K.s.h.). Według tych zasad, dywidenda przysługiwać będzie tylko akcjonariuszom i komplementariuszom - akcjonariuszom. Zasady te nie mają zastosowania do komplementariuszy sensu stricto (zob. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Lex 2010 r.).
W doktrynie prawa handlowego zgodnie przyjmuje się, że choć nie zostało to wyrażone wprost żadnymi przepisami, a wypłata części zysku przypadającego na akcjonariusza (dywidenda) z reguły stanowi świadczenie pieniężne, to na gruncie K.s.h. dopuszczalne jest świadczenie jej w naturze. K.s.h. reguluje bowiem ogólnie zasady wypłaty udziału w zysku spółki, nie wyróżniając przy tym jej form. Oceniając zatem skutki podatkowe wypłaty dywidendy wskazać trzeba, że prawo podatkowe, a przede wszystkim przepisy regulujące podatek dochodowy, z czynnością tą niewątpliwie wiążą obowiązek podatkowy po stronie uprawnionego do jej otrzymania - stanowi ona bowiem źródło przychodu podatnika, będącego czy to osobą fizyczną, czy osobą prawną. Żadne jednak regulacje nie przewidują powstania obowiązku podatkowego z tytułu wypłaty dywidendy po stronie wypłacającego, co nakazuje zanegować przyjęty w zaskarżonej interpretacji pogląd, nakazujący opodatkowanie wypłaty dywidendy w formie rzeczowej. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że - zdaniem organu interpretacyjnego - opisywane konsekwencje podatkowe wystąpią jedynie w przypadku wypłaty dywidendy w formie rzeczowej. W ocenie Sądu, rozróżnienie skutków podatkowych w zależności od formy wypłaty świadczenia jest nieuprawnione i stało się źródłem niewłaściwej wykładni przepisów u.p.d.o.f.
Regulacje K.s.h. oraz u.p.d.o.f. wskazują, że wypłata z zysku w formie rzeczowej nie różni się od dywidendy wypłacanej w formie pieniężnej. Wykluczona jest zatem kwalifikacja wpłaty takiego świadczenia na rzecz akcjonariusza SKA, jako odpłatnego zbycia rzeczy lub praw. Teza ta znalazła potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z 8 lutego 2012 r. (sygn. akt II FSK 1384/10) Naczelny Sąd Administracyjny słusznie stwierdził, że w przypadku przeniesienia na wspólników prawa własności części nieruchomości, której rynkowa wartość będzie odpowiadała kwocie zobowiązania spółki z tytułu zysku przeznaczonego do podziału wypłaty z zysku, nie znajdzie zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przeniesienie prawa własności w drodze wypłaty z zysku nie jest zbyciem,
w wyniku którego powstaje po stronie spółki przychód, gdyż wypłata z zysku w formie rzeczowej nie stanowi odpłatnego zbycia praw. W wyniku wypłaty z zysku w formie rzeczowej, wartość rynkowa pozostałych w spółce aktywów nie wzrośnie. Zmianie ulegną jedynie rodzaj i struktura aktywów spółki. Wypłata dywidendy w naturze nie jest dla spółki odpłatnym zbyciem nieruchomości. Wypłata dywidendy w formie rzeczowej przez przyznanie udziału w nieruchomości, jako substytut świadczenia pieniężnego, nie powoduje powstania przychodu po stronie spółki. Orzeczenie to wprawdzie odnosi się do spółek posiadających osobowość prawną, ale - ze względu na tożsamość konstrukcji wypłaty zysku na rzecz akcjonariusza SKA i skutków wypłaty dywidendy niepieniężnej - ma ono zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie.
Zarówno piśmiennictwo, jak i orzeczenia sądów jednoznacznie przyjmują, że przychodem jest przysporzenie majątkowe o charakterze trwałym, które definitywnie powiększa aktywa danego podmiotu. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie sposób ustalić, jakie przysporzenie o wymienionych wyżej cechach miałoby powstać. Jak wskazano powyżej, prawo do wypłaty dywidendy konstytuuje się wraz z podjęciem przez zgromadzenie wspólników uchwały o jej wypłacie. Przy czym w uchwale wspólnicy mogą ustalić, czy udział w zysku zostanie wypłacony w pieniądzu, czy
w postaci rzeczowej. Na podstawie tak podjętych uchwał, wspólnikowi (akcjonariuszowi) przysługuje roszczenie o wypłatę dywidendy, a po stronie spółki powstaje zobowiązanie z tego samego tytułu. Jest to jednak zobowiązanie jednostronne - uprawniony bowiem nie jest zobligowany do żadnego świadczenia wzajemnego. W rezultacie realizacja zobowiązania, tj. wypłata dywidendy, zawsze następuje kosztem własnego majątku spółki. Co istotne, wartość uszczuplenia jej majątku w każdym przypadku będzie mieć tę samą wartość niezależnie, czy dywidenda przyjmie formę pieniężną, czy rzeczową. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wypłata stanowi dla wypłacającej spółki przysporzenie majątkowe. Takowe powstanie tylko i wyłącznie po stronie podmiotu otrzymującego udział w zysku spółki.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że źródłem przychodu dla akcjonariuszy SKA jest prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. przychody
z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału
w zysku (udziału) są równe. Z powyższej regulacji wynika, że przychody te są określane odrębnie u każdego podatnika, którym - zgodnie z art. 1 u.p.d.o.f. - jest osoba fizyczna. Brak więc jakichkolwiek podstaw do budowania przyjętych przez organ podatkowy konstrukcji, zakładających powstanie po stronie spółki przychodu z tytułu wypłaty dywidendy niepieniężnej, skoro na gruncie u.p.d.o.f. SKA - jako spółka osobowa - podmiotowości prawnopodatkowej nie posiada. Nadto - zgodnie z zaprezentowaną przez organ podatkowy konstrukcją - spółka, nie będąc podatnikiem, osiągnie przychody z wykonania wobec wspólników (akcjonariuszy) obowiązku przekazania im udziału
w zysku, który stanowi przychód z prowadzonej za jej pośrednictwem działalności gospodarczej. W analizowanym stanie faktycznym, udział w dochodach z tej działalności byłby zrealizowany przez przeniesienie na wspólników prawa własności nieruchomości, wycenionej w wysokości zobowiązania spółki z tytułu zysku przeznaczonego do podziału.
Przedstawione argumenty wykluczają możliwość aprobaty stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej interpretacji. Niezależnie jednak od wskazanych powodów, dodatkowo wspomnieć trzeba, że prawo podatkowe w swoim założeniu stanowi pewną konsekwencję procesów i zdarzeń gospodarczych. Zakłada określone skutki podatkowe, jakie będą towarzyszyć zawieranym umowom, przepływom towarów czy środków pieniężnych. Samo w sobie nie może konstruować zdarzeń czy stosunków prawnych,
w tym sensie jest ono następstwem działań podjętych przez uczestników określonych stosunków prawnych. Tym samym, bez wyraźnego wskazania ustawodawcy, nie można jednego zdarzenia prawnego kwalifikować w sposób odmienny na gruncie prawa gospodarczego i podatkowego, do czego prowadzi wykładnia dokonana przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji. Wypłata dywidendy w SKA jest bowiem postrzegana przez organ zarówno jako czynność zrównana ze sprzedażą oraz jako realizacja prawa majątkowego i wywołuje skutki zarówno dla akcjonariusza, jak
i pozostałych wspólników, w tym komplementariusza, u którego także, zgodnie
z przyjętą w interpretacji konstrukcją, powstanie przychód do opodatkowania. Znamienne, że opisane skutki wystąpią jedynie w sytuacji, gdy dywidenda będzie wypłacana w formie rzeczowej, co dodatkowo potwierdza wadliwość przyjętej interpretacji, bowiem takie rozróżnienie nie znajduje umocowania w treści art. 10 u.p.d.o.f., ani też w żadnym innym przepisie tej ustawy.
Podsumowując dotychczasowe rozważania, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wypłata dywidendy rzeczowej przez SKA akcjonariuszom nie będzie skutkowała powstaniem przychodu dla spółki. Przychód powstanie jedynie po stronie akcjonariusza, właśnie z tytułu wypłaconej mu dywidendy (udziału w zysku). Czynność ta nie może być jednak utożsamiana z umową sprzedaży, ani jakąkolwiek podobną umową
o charakterze wzajemnym. Przeniesienie własności nieruchomości lub innych praw, czy też rzeczy, w wyniku wypłaty dywidendy, jak wyjaśniono, nie stanowi odpłatnego ich zbycia, gdyż jest jednostronną czynnością prawną, polegająca na przeniesieniu w/w rzeczy (praw) na wspólnika (akcjonariusza) uprawnionego do udziału w zysku na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników. Wypłata z zysku na rzecz wspólnika (akcjonariusza) spółki nie jest także czynnością wzajemną, gdyż świadczeniu spółki nie odpowiada jakiekolwiek świadczenie wspólnika (akcjonariusza). Czynność ta nie prowadzi również do zwolnienia SKA z długu, bowiem spółka przekazuje wspólnikom część posiadanego majątku w formie pieniężnej bądź rzeczowej z tego powodu, że spełnione zostaną przewidziane umową spółki i przepisami prawa wymogi dotyczące podziału zysku. Jeśli spółka nie osiągnęła zysku, niecelowe jest podjęcie uchwały o jego podziale i wypłacie dywidendy. Osiągnięcie zysku jest warunkiem koniecznym, choć nie wystarczającym, do wypłaty dywidendy.
Zwrócić również należy uwagę, że w wyniku wypłaty z zysku w formie rzeczowej wartość pozostałych w spółce aktywów nie wzrośnie. Zmianie ulegną jedynie rodzaj
i struktura aktywów spółki, nastąpi przesunięcie danej pozycji z aktywów na pasywa
w bilansie spółki. Nie powstanie jednak z tego tytułu żadne przysporzenie majątkowe,
a więc przychód podatkowy po stronie wypłacającego. Wypłata dywidendy w formie rzeczowej przez np. przyznanie prawa do nieruchomości, jako substytut świadczenia pieniężnego, nie powoduje więc powstania przychodu po stronie spółki. Operacja taka niczego nie zmienia w bilansie rachunkowym spółki. Po stronie aktywów spółka ujmuje ogół składników majątkowych, jakimi dysponuje i źródła, którymi rozporządza w danym momencie, a więc środki trwałe, środki pieniężne, należności u osób trzecich i inne.
W bilansie po stronie aktywów zapisane są jednak nie tylko tego rodzaju kwoty pieniężne, ale także inne wartości, w tym prawo własności nieruchomości. Aktywa spółki są zatem źródłem zaspokojenia zobowiązań wynikających z uchwały o wypłacie dywidendy. Z kolei w pasywach spółki znajdują się między innymi: źródła pochodzenia
i przeznaczenie środków majątkowych, kapitały własne, kapitały obce, zysk netto.
W pasywach znajdują się także zobowiązania wobec udziałowców z tytułu wypłaty
z zysku do podziału. Wypłata z zysku nie spowoduje zatem zachwiania równowagi bilansu spółki. Spółka wydając rzecz, jako dywidendę, reguluje tylko swoje zobowiązanie, niczego w zamian nie otrzymując. Nie otrzymuje ona odpłatności z tytułu przeniesienia prawa własności na wspólników gdyż, jak powiedziano wyżej, nie dochodzi do odpłatnego zbycia tego prawa. Z tego powodu ogólna suma aktywów, przy zachowaniu równowagi bilansu, będzie nadal odpowiadać ogólnej sumie pasywów.
W konsekwencji, w rozważanym stanie faktycznym, nie znajdzie zastosowania art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., regulujący podstawę opodatkowania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości, praw majątkowych oraz rzeczy ruchomych. Przeniesienie prawa własności w drodze wypłaty z zysku nie jest bowiem zbyciem, w wyniku którego powstaje po stronie wspólnika (akcjonariusza) przychód, gdyż wypłata z zysku w formie rzeczowej nie stanowi odpłatnego zbycia praw, a dla wspólnika (akcjonariusza) jest realizacją nabytego prawa do zysku. Przy wypłacie z zysku na rzecz wspólników nie dochodzi więc do określenia jakiejkolwiek ceny zbywanej rzeczy i praw majątkowych.
Reasumując, organ podatkowy błędnie przyjął, że wypłata dywidendy rzeczowej stanowi odpłatne zbycie rzeczy (praw, nieruchomości) powodujące powstanie przychodu dla wypłacającej spółki, a tym samym dla skarżącego w części przypadającego nań udziału w zysku. Przeprowadzona wykładnia naruszyła zatem przepisy art. 10 ust. 1 pkt 8 i 9 oraz art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., co nakazywało uchylenie zaskarżonego aktu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, Minister Finansów winien dokonać wykładni przepisów prawa podatkowego kierując się przedstawionym poglądem prawnym, przyjmującym, że wypłata udziału w zysku w formie niepieniężnej stanowi wyłączny przychód akcjonariusza, podobnie jak wypłata dywidendy w formie pieniężnej. Koniecznym będzie także udzielenie odpowiedzi na pytanie skarżącego o zasady ustalania podstawy opodatkowania otrzymanego przez akcjonariusza świadczenia,
w sytuacji, gdy otrzymywana dywidenda ma charakter rzeczowy, przyjmując, zgodnie
z niekwestionowanym przez strony stanowiskiem, że przychód ten generuje działalność gospodarcza.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną interpretację (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzoną od Ministra Finansów kwotę [...] zł stanowi: 1) uiszczony przez stronę wpis od skargi - [...] zł, którego wysokość została wyznaczona na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2) koszty zastępstwa prawnego - [...] zł (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego
w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego
z urzędu - Dz. U. nr 31, poz. 153 ze zm.); 3) opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa - 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz część IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz. U. nr 225, poz. 1635 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło