VI SA/Wa 568/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 kpa, art. 78 h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. K., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w K. z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu adwokackiego - S.K. z części drugiej, trzeciej i piątej egzaminu otrzymał ocenę dostateczną, natomiast z pierwszej i czwartej - niedostateczną. W tej sytuacji, w myśl art. 78 f ust. 1 ustawy o adwokaturze, wynik końcowy jest negatywny. Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu, ale ocena i rozstrzygnięcie, co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy, co do istoty. Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z pracy pisemnej z części czwartej (prawo gospodarcze) za niezasadne, natomiast, dokonując weryfikacji punktów uzyskanych z pierwszej części egzaminu, znalazła podstawę do podwyższenia oceny do oceny dostatecznej. Odnosząc się do sporządzonej przez egzaminowanego pracy z zakresu prawa gospodarczego Komisja wskazała, iż obaj egzaminatorzy wystawili ocenę niedostateczną. Jeden z egzaminatorów stwierdził, że: -nie wykonano polecenia i sporządzono umowę spółki radców prawnych a nie adwokatów; - brzmienie firmy nie odpowiada prawu, co zakwestionuje sąd rejestrowy; - nie wykonano założenia kazusu poprzez ograniczenie odpowiedzialności partnerów zamiast jej rozszerzenia; - §5 ust.4 sprzeczny jest z §6; nie wymieniono imiennie partnerów odpowiadających tak jak wspólnicy spółki jawnej; - nie wskazano konkretnego spadkobiercy partnera z zastrzeżeniem, że może on wykonywać zawód adwokata; - nie wskazano czynności wymagających uchwały partnerów w zakresie zwykłych czynności spółki. Egzaminator ocenił pracę jako niestaranną, zawierającą dużo omyłek pisarskich, również w brzmieniu firmy, a jej styl jako chaotyczny. Drugi z egzaminatorów niezwykle lakonicznie uzasadnił ocenę niedostateczną, podnosząc że: - umowa spółki nieważna, gdyż zawarli ją radcowie prawni, a nie adwokaci jak zalecono w punkcie drugim zadania; - źle przedstawiona odpowiedzialność partnerów za zobowiązania spółki, - nieprawidłowe określenie osoby w §10. Egzaminator zarzucił również brak założeń dodatkowych oraz niestaranność pracy. Komisja odwoławcza analizując pracę przez pryzmat wystawionych ocen i zarzutów podniesionych w uzasadnieniu odwołania podzieliła uwagi egzaminatorów, iż praca nie wypełnia zadania egzaminacyjnego, jest niestaranna, a zdający wykazał brak zrozumienia poleceń zadania. Polecenie wyraźnie wskazywało na sporządzenie umowy adwokackiej spółki partnerskiej i tym poleceniem egzaminowany był związany. Jednocześnie Komisja nie zgodziła się z oceną jednego z egzaminatorów, że sporządzenie umowy spółki partnerskiej radców prawnych powoduje jej nieważność, podkreśliła jednakże, że gdyby to był jedyny błąd, z całą pewnością nie spowodowałby dyskwalifikacji pracy. Komisja zgodziła się także z egzaminatorami, że praca razi niechlujnością, która często prowadzi wręcz do niezrozumienia zawartych w niej postanowień. W §2 zawarto postanowienie, że partnerzy "zawierają umowę spółki partnerskiej, zawiązują spółkę partnerską w której celem jest prowadzenie wspólnej wykonywanie przez nich wspólnego zawodu." Styl, język, błędy gramatyczne, nie wspominając już o literówkach i błędach ortograficznych, jak pisownia nazwisk z małej litery - wskazują na całkowity brak profesjonalizmu zdającego, a wręcz na nieznajomość zasad pisowni języka polskiego. W punkcie czwartym tegoż paragrafu określono, że spółka zostaje zawarta na czas nieokreślony. Użycie sformułowania "nieokreślony", zamiast kodeksowego "nieoznaczony" świadczy o braku opanowania języka prawniczego. Postanowienie zawarte w punkcie trzecim § 5 umowy świadczy o niezrozumieniu polecenia o uregulowaniu poprzez wskazanie zwykłych czynności spółki, które będą wymagały uchwały wspólników. Zbędne są bowiem regulacje stricte powielające bezwzględnie obowiązujące prawo, którego nie można zmienić umową, a tego dotyczy regulacja zawarta w punkcie trzecim. §6 umowy jest powieleniem art. 95 ksh i nie stanowi wypełnienia zadania w przedmiocie uregulowania rozszerzonej odpowiedzialności wspólników za wszelkie sprawy spółki, w tym właśnie za zobowiązania, wynikające z wykonywania w ramach spółki wolnego zawodu przez innego partnera. W punkcie trzecim §7 umowy postanowiono, że w przypadku wykazania zysku przez spółkę na koniec roku obrotowego, spółka ma prawo do wypłacenia każdemu z partnerów kwoty 10.000 zł na poczet należnej im części zysku. Domniemywać jedynie należy, że zdający założył, iż spółka uzyska zysk znacznie przewyższający kwotę 30.000 zł, a takie domniemanie jest nieuprawnione w ramach postanowień spółki. Ponadto zaliczkę na poczet zysku spółka może wypłacić w trakcie roku obrachunkowego, a po zamknięciu roku i jego rozliczeniu następuje podział zysku, a nie wypłata zaliczek. Zdający nie wypełnił również prawidłowo zadania nakazującego wskazanie osoby, która wstąpi do spółki w przypadku śmierci konkretnego partnera. Nie tylko błędnie wypełnił to polecenie, ale w ogóle go nie zrozumiał. Polecenie nie dawało prawa jednemu z partnerów wskazania osoby, która wstąpi do spółki w przypadku "śmierci któregokolwiek z partnerów". Postanowienie w tym zakresie jest całkowicie niezrozumiałe i sprzeczne samo w sobie, bowiem "Piotr Nowak będący partnerem w spółce w przypadku śmierci któregokolwiek z partnerów ma uprawnienie do wskazania osoby, która wstąpi do spółki na wypadek jego śmierci". Odnosząc się do uzasadnienia odwołania o braku potrzeby uregulowania i wskazania zwykłych czynności spółki wymagających uchwały, to zarzuty podnoszone przez zdającego, a zwłaszcza ich uzasadnienie w tym zakresie świadczą o całkowitym niezrozumieniu nie tylko prawa spółek, ale i samych zasad egzaminu adwokackiego. W ocenie Komisji praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego świadczy zarówno o braku wiedzy kandydata na adwokata, braku umiejętności odczytywania poleceń i wypełniania ich ze zrozumieniem, a to świadczy, że kandydat na adwokata nie posiada dostatecznych kwalifikacji do wykonywania zawodu. W świetle tak dokonanej analizy pracy egzaminacyjnej Komisja podzieliła uwagi egzaminatorów, iż praca z zakresu prawa gospodarczego nie zasługuje na ocenę pozytywną. W konkluzji, Komisja II stopnia nie znalazła podstaw do podwyższenia oceny z części czwartej egzaminu adwokackiego do oceny dostatecznej. Komisja Egzaminacyjna II stopnia podkreśliła, iż rozpoznając sprawę, jako organ odwoławczy, w jej całokształcie ponownie dokonała w tym zakresie weryfikacji pozostałych opinii i ocen egzaminatorów podzielając je w całości i nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia innych ocen cząstkowych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S.K., zwany dalej skarżącym, wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały i uwzględnienie odwołania poprzez ustalenie oceny z IV części egzaminu adwokackiego z prawa gospodarczego na ocenę pozytywną i w konsekwencji ustalenie pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: • formularza opinii skarżącego jako aplikanta i sprawozdania z przebiegu aplikacji składanego po zakończeniu każdego roku szkoleniowego w Okręgowej Radzie Adwokackiej w C., sporządzonego przez patrona skarżącego - na okoliczność przebiegu aplikacji skarżącego i jego przydatności do zawodu, • akt osobowych skarżącego a w szczególności protokołów z przeprowadzonych kolokwiów rocznych przeprowadzonych przez Okręgową Radę Adwokacką w C. po zakończeniu I i II roku szkoleniowego i uzyskanych przez skarżącego ocen - na okoliczność, iż skarżący uzyskał odpowiednio z pierwszego kolokwium rocznego ocenę bardzo dobrą i z drugiego kolokwium rocznego ocenę dobrą, co świadczy o posiadanej przez skarżącego wiedzy i w konsekwencji o przydatności do wykonywania zawodu adwokata. W tym celu wniósł o zażądanie od Okręgowej Rady Adwokackiej w C. akt osobowych. • z przesłuchania stron, z ograniczeniem do przesłuchania strony skarżącej - na okoliczność warunków istniejących po stronie skarżącego w czasie sporządzenia w czwartym i zarazem ostatnim dniu egzaminu adwokackiego tj. w dniu 17 czerwca 2011 r. jako drugiej i ostatniej tego dnia pracy z zakresu prawa gospodarczego podczas egzaminu adwokackiego, co mogło mieć wpływ na jakość pracy pisemnej oraz na okoliczność samopoczucia i stanu zdrowia skarżącego w czasie trwania egzaminu. Dodatkowo na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a w zw. z art. 208 § 1 pkt 2 k.p.c. o : - przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej znajdującej się w NZOZ Przychodnia Lekarska "W." Sp. z.o.o., [...] C., ul. O. [...] Poradnia Ogólna, na okoliczność wpływu stanu zdrowia skarżącego i zażywanych leków w okresie bezpośrednio poprzedzającym przystąpienie do egzaminu adwokackiego i w czasie trwania egzaminu adwokackiego. Podniósł zarzut naruszenia: a) art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w którym prawidłowe rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego w istocie odpowiadało rozwiązaniu zaproponowanemu przez zdającego, a w konsekwencji załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącego, b) art. 107 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie stanu faktycznego rozstrzygnięcia co do meritum dotyczącego zadania z prawa gospodarczego, poprzez nie wskazanie powodów czyniących odwołanie w wymienionym zakresie bezzasadnym i ograniczenie się do wskazania, iż praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego świadczy zarówno o braku wiedzy kandydata na adwokata, braku umiejętności odczytywania poleceń i wypełniania ich ze zrozumieniem, co zdaniem Komisji II stopnia świadczy, że kandydat na adwokata nie posiada dostatecznych kwalifikacji do wykonywania zawodu. c) art. 78 h ust. 1, ust.9 i ust. 12 p.o.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. podczas gdy istniały przesłanki do stwierdzenia, iż rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego z czwartej części egzaminu przygotowane przez skarżącego zasługuje na ocenę pozytywną ; d) art. 7, art.77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu istoty sprawy; e) art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności dokonanie niesprawiedliwej, nazbyt surowej oceny pracy pisemnej z zakresu prawa gospodarczego, przy zastosowaniu nieobiektywnych kryteriów oceny przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia. f) art. 8, art. 12 i art. 35 k.p.a. przejawiające się w naruszaniu zaufania strony do organów administracji publicznej oraz naruszeniu zasady szybkości postępowania administracyjnego, poprzez bezpodstawne przewlekłe postępowanie, skutkujące również powstaniem trudnych do odwrócenia skutków prawnych dla strony oraz niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione zarzuty wskazując m.in., iż Komisja II stopnia dowolnie i niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, stwierdziła, że " ... skarżący wykazał brak zrozumienia poleceń zadania" , " ... że praca razi niechlujnością, która często prowadzi wręcz do niezrozumienia zawartych w niej postanowień", czego nie wskazali egzaminatorzy w opinii oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa gospodarczego. Komisja nie uwzględniła wskazanych w odwołaniu przyczyn powstania drobnych pomyłek pisarskich. Nie rozpoznała rzetelnie i obiektywnie zarzutów skarżącego, który w odwołaniu podnosił i nadal podtrzymuje, że te drobne omyłki pisarskie, były niezawinione i niezamierzone przez skarżącego i nie powinny w jakimkolwiek stopniu wpływać na ocenę pracy z IV części egzaminu adwokackiego — prawo gospodarcze. Skarżący zarzucił, że program do pisania pracy został przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości na tzw. pendrive (USB) i w tym programie niedostępna była funkcja "autokorekta" jak również funkcja "kopiuj" i "wklej". Podkreślił, iż egzamin adwokacki składał się z pięciu części i trwał 4 dni, dzień po dniu, i w 4-tym dniu egzaminu, który trwał 8 godzin i obejmował dwa zadania, tj. egzamin z prawa administracyjnego i prawa gospodarczego. Z powodu przemęczenia, stresu egzaminacyjnego, oraz z brakującego czasu, nie zdążył zamieścić w umowie postanowienia co do podjęcia uchwały przez partnerów co do zwykłych spraw spółki oraz nie zdążył dokonać korekty sporządzonego tekstu umowy partnerskiej, ponieważ podczas sporządzania komputerowego tekstu umowy, komputer samoczynnie zmieniał pisownię wyrazów oraz podczas pisania nie zdążył dokonać poprawy niezamierzonych omyłek pisarskich, powstałych podczas pisania, tj. słabszego lub mocniejszego nacisku na klawiaturę, stąd oddał tzw. "tekst roboczy" projektu umowy spółki partnerskiej, bez dokonanej korekty tj. bez poprawienia błędów spowodowanych przez komputer samoczynnie i omyłek pisarskich zdającego, powstałych podczas pisania. Brak włączonej funkcji "autokorekta", pozbawił skarżącego poprawienia niezwłocznie "od ręki", poszczególnych wyrazów, w razie ich nieprawidłowej pisowni bądź zniekształceń. Ponadto w czwartym dniu egzaminu adwokackiego - prawo gospodarcze, wystąpiły u skarżącego dolegliwości, gdyż miał podwyższoną temperaturę oraz odczuwał bóle i zawroty głowy. Skarżący od 2005 r. leczy się na nadciśnienie tętnicze oraz od 2011 r. (na długo przed egzaminem adwokackim) jest prowadzona w stosunku do niego diagnostyka w kierunku astmy. Dolegliwości, w powiązaniu ze stresem egzaminacyjnym, w czwartym dniu egzaminu adwokackiego z prawa gospodarczego, nasiliły się, gdyż skarżący oprócz objawów duszności, w tym dniu miał podwyższoną temperaturę oraz odczuwał bóle i zawroty głowy w związku z podwyższonym ciśnieniem tętniczym, co skutkowało podatnością na popełnienie drobnych omyłek pisarskich, jak również nie dostrzeżenie zmian pisowni poszczególnych wyrazów przez komputer. Twierdzenia Komisji II stopnia, że skarżący nie posiada kwalifikacji, a w konsekwencji dyskwalifikacja pracy z prawa gospodarczego, z tego względu, że w tej części egzaminu adwokackiego wkradły się niezamierzone i niezawinione błędy i omyłki pisarskie, są nieuzasadnione i krzywdzące. Również twierdzenia egzaminatorów, co do niestaranności pracy, jej chaotyczności a następnie twierdzenia Komisji II stopnia, dotyczące poziomu umysłowego skarżącego, nieznajomości języka polskiego, niechlujności pracy, wręcz nieznajomości zasad pisowni języka polskiego, pisowni nazwiska partnera z małej litery, wskazujące zdaniem Komisji II stopnia, na całkowity brak profesjonalizmu - także są twierdzeniami nieuzasadnionymi i krzywdzącymi. Twierdzenia Komisji II stopnia pod adresem skarżącego, mające wpływ na oceną przez Komisję pracy z IV części egzaminu, są nieuprawnione, dowolne i stanowią przekreślenie wykształcenia skarżącego, w tym studiów prawniczych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Ś. w K. , którą ukończył z wynikiem dobrym, przekreślenie egzaminu na aplikację adwokacką, przebiegu tej aplikacji, ocen cząstkowych z kolokwiów w trakcie trwania aplikacji, z których to kolokwiów skarżący otrzymał oceny: bardzo dobrą i dobrą. Ocena pracy skarżącego z IV części egzaminu, dokonana przez Komisję II stopnia, a raczej obejmująca globalną, całościową negatywną ocenę samego skarżącego, jest dowolna, przekraczająca zakres uprawnień, ponieważ, zdaniem skarżącego, ocenie powinna podlegać merytoryczna praca z egzaminu adwokackiego a nie ocena znajomości zasad gramatyki czy pisowni języka polskiego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia, wytykając skarżącemu użycie sformułowania "nieokreślony" przeoczyła, że w literaturze prawniczej używa się zamiennie bliskoznacznych sformułowań: "nieokreślony", nieograniczony" i takie sformułowania nie są uważane za błędy świadczące o braku opanowania języka prawniczego. Skarżący stwierdził, że zrozumiał treść polecenia, skoro sporządził umowę spółki partnerskiej i nadmienił, że uzyskał pozytywne oceny z prawa karnego, prawa cywilnego i prawa administracyjnego a Komisja II stopnia podwyższyła ocenę na dostateczną z I części egzaminu - dotyczącej testu. Stwierdził także że postanowienie zawarte w pkt trzecim § 5 umowy jest dodatkowym założeniem, będącym zapisem całkowicie poprawnym, wręcz odwołującym się do zapisu ustawowego, co nie jest błędem a posłużenie się wyrażeniem ustawowym, zamieszczonym w kodeksie spółek handlowych (k.s.h.), świadczy o znajomości prawa przez skarżącego. Również zarzut powielenia art. 95 ksh, świadczy o znajomości przepisów k.s.h., którego brak znajomości komisja II stopnia zarzuciła skarżącemu. Zdaniem skarżącego Komisja II stopnia nie przeanalizowała dokładnie całości zapisu § 7 umowy spółki partnerskiej, a zwłaszcza zapisu § 7 zamieszczonego w punkcie 3 zdanie drugie, który ma brzmienie: "W przypadku, gdy na koniec poprzedniego roku obrachunkowego Spółka wykazała zysk, ma prawo do wypłacenia każdemu z partnerów kwoty 10.000 zł (słownie dziesięć tysięcy złotych) brutto tytułem zaliczki na poczet należnej im części zysku." Z zapisu § 7 pkt 3 zd.2 umowy wyraźnie wynika, że Spółka ma prawo, w trakcie roku, do wypłaty zaliczki każdemu z partnerów, na poczet należnej im części zysku. Świadczy o tym zapis: " W przypadku, gdy na koniec poprzedniego roku obrachunkowego Spółka wykazała zysk ... " , w szczególności świadczy o tym zwrot: " ... gdy na koniec poprzedniego roku obrachunkowego ... ".Komisja II stopnia przeoczyła zapis: " ... poprzedniego roku obrachunkowego ... " oraz zapis § 7 pkt 1 umowy, z którego wynika, że "Każdy z partnerów wnosi równy wkład do Spółki, który wynosi 20.000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych)". Oczywistym jest, że na koniec roku obrachunkowego, po jego zamknięciu i jego rozliczeniu, następuje podział zysku. Zapis § 7 pkt 3 zd.2 umowy dotyczy prawa Spółki do wypłaty partnerom zaliczki w trakcie następnego roku obrachunkowego. Zatem zarzut Komisji II stopnia, co do zapisu § 7 pkt 3 zd.2 umowy jest nieuzasadniony, przy jednoczesnej zmianie interpretacyjnej przez Komisję II stopnia brzmienia tego zapisu. Z braku czasu i odczuwanych dolegliwości i samopoczucia, skarżący nie zdążył dokonać dokładnego sprawdzenia t pracy i dokonania korekty sporządzonej umowy i sprzeczność zapisu wynika z przeoczenia, że w tym zapisie wkradł się dodatkowy, niepotrzebny zwrot: " ... w przypadku śmierci któregokolwiek z partnerów ... " , ponieważ w zamyśle skarżącego było zamieszczenia zapisu, że to "Piotr Nowak, będący partnerem w Spółce, ma uprawnienie do wskazania osoby, która wstąpi do spółki na wypadek jego śmierci" i świadczy o tym dalszy zapis w § 10 pkt 1 zdanie 2 o brzmieniu: " ... która wstąpi na wypadek jego śmierci." W ocenie skarżącego sporządzona przez niego umowa spółki partnerskiej, nie zasługuje na ocenę niedostateczną a ponadto, co do zakresu uregulowań, odpowiada wymogom prawa (art.91 k.s.h.) i nie odbiega od wzorów umów spółki partnerskiej ,zawartych w komentarzach i piśmiennictwie. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188, ze zm.). Podstawowe przepisy dotyczące rozpoznawanej sprawy mają następujące brzmienie: Art. 78d. 1. Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. 2. Egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. 3. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt. 4. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego. 5. Druga część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. 6. Trzecia część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. 7. Czwarta część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. 8. Piąta część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. 10. Egzaminatorzy dokonują oceny za część drugą do piątej egzaminu adwokackiego przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna - niedostateczna (2). Art. 78e. 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00. Art. 78f. 1. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. Art. 78h. 1. Od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 78f ust. 2. 9 Do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. 12. Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w składzie 8 członków, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, a do składu komisji egzaminacyjnych kandydatów na członków wskazują: Minister Sprawiedliwości - 4 egzaminatorów i 4 zastępców egzaminatorów, Naczelna Rada Adwokacka - 4 adwokatów, jako egzaminatorów i 4 adwokatów, jako zastępców egzaminatorów (art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze), przy czym członek Komisji Egzaminacyjnej podlega wyłączeniu z przyczyn podanych w art. 78 ust. 6 p.o.a. Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3, a członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw, z art. 78 ust. 6, do wyłączenia ich z Komisji. Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu. Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 ze zm.). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Również pozostałe wymagania, co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia. Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12). Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1, który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim. Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się wyłącznie do poszczególnych zarzutów w nich podnoszonych. Takie opinie w sprawie zadań skarżącego członkowie Komisji II Stopnia sporządzili uznając, że z zadania z zakresu prawa gospodarczego zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną. W tym zakresie Komisja II Stopnia uzasadniła w sposób wyczerpujący, dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy, bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy. Luz decyzyjny, z którego korzysta organ jest związany z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sądowa kontrola uchwały Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...]lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w K. uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Sąd dokonaną ocenę podziela w całości. Wbrew przekonaniu skarżącego sporządzona przez niego w części czwartej egzaminu adwokackiego umowa zawiera wady na tyle istotne, iż dyskwalifikują one pracę. Sąd w składzie orzekającym uznał stanowisko Komisji II Stopnia za trafne. Nie dokonując oceny pracy skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącego. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z części czwartej egzaminu adwokackiego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji. Komisja wywiodła, iż sporządzony przez skarżącego w czwartej części egzaminu projekt zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania zarówno pod względem formalnym, jak i materialnoprawnym i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanego do wykonywania zawodu adwokata, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce. W konsekwencji wadliwość sporządzonej przez skarżącego umowy uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu adwokackiego. Podkreślić należy, że w myśl materialnej podstawy rozstrzygnięcia, podany w zadaniach z zakresu prawa gospodarczego stan faktyczny realizował cel egzaminu adwokackiego. Art. 78d ust. 1 P.a., określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego, jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest, bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciły uwagę obie Komisje. Egzamin adwokacki jest dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności. W ocenie Sądu, sposób sprawdzenia tej wiedzy został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 poa poprzez ocenę rozwiązania każdego z zadań przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Egzaminatorzy w swoich ocenach, a w ślad za tym wydane na ich podstawie uchwały komisji egzaminacyjnej uwzględniły w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji. Obie Komisje zbadały sporną pracę skarżącego wypowiadając się merytorycznie w swoich ocenach (cząstkowych egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej) i w uchwale, a także w opiniach (członkowie Komisji II Stopnia) oraz w zaskarżonej uchwale. Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o adwokaturze, co było przedmiotem wcześniejszych omówień. Komisja II Stopnia została powołana przez Ministra Sprawiedliwości w składzie zgodnym z przepisem art. 78h ust. 2 i ust. 3 P.o.a. Żaden z członków Komisji II Stopnia nie podlegał wyłączeniu, a wszyscy jej członkowie złożyli oświadczenia wymagane art. 78h ust. 8 P.o.a. Działanie tej Komisji nie naruszało przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Z prac Komisji II Stopnia sporządzono protokół stwierdzający podjęcie zaskarżonej uchwały zgodnie z przepisem art. 78h ust. 10 P.a. oraz uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków tej Komisji. Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania zadania z części czwartej egzaminu adwokackiego dokonali niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy kompetentni z tej dziedzin prawa, oceniając opracowanie skarżącego na ocenę niedostateczną. Zdaniem Sądu, skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny. Dlatego też ocenie egzaminatorów muszą podlegać wszystkie bez wyjątku elementy projektu pisma procesowego sporządzanego przez zdającego na pisemnym egzaminie adwokackim, zaś stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny. W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. W rozpatrywanej sprawie ocena konkretnego pisma została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować. Organ podał, które z wad pracy egzaminacyjnej zostały uznane jako przesadzające ocenę negatywną. W niniejszej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia w uzasadnieniu wydanej przez siebie uchwały przeanalizowała treść sporządzonej przez skarżącego pracy egzaminacyjnej, zapoznała się z uwagami egzaminatorów i dokonała oceny zarzutów skarżącego, których zasadności w ostatecznym wyniku nie podzieliła. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna nie przekroczyła w niniejszej uchwale luzu decyzyjnego. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Podnieść również należy, iż nie jest skutecznym działaniem odwoływanie się przez skarżącego do pozytywnych ocen uzyskanych z pozostałych części egzaminu. Każda część egzaminu oceniana jest bowiem odrębnie i ocena uzyskana z jednej części egzaminu w żadnym razie nie przekłada się na wynik egzaminu z innej jego części. Dla ustalenia wyniku egzaminu z jednej części nie są zatem istotne oceny z innych części. Również pomyłki, stres, niedyspozycje, brak czasu do poprawy błędów, brak stosownych aplikacji w programie komputerowym czy błędne zrozumienie zadania chociaż subiektywnie stanowią usprawiedliwienie, to jednak w świetle powołanych przepisów ustawy pozostają bez wpływu na dokonaną przez organy ocenę zadania i wynik egzaminu adwokackiego. Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 8, 12 i 35 kpa. Należy zauważyć, iż skarżący nie wykazał wpływu jaki naruszenie w/w przepisów miało na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie Jak stwierdził Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2006 r. (Sygn. akt: II GSK 15/05) "nie wystarczy też powołanie odpowiedniego przepisu procedury, ale należy wskazać na czym to uchybienie polegało i wykazać dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów uzupełniających wskazanych w skardze. Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 §. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04 nie publ.). Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż nie może prowadzić to do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Natomiast nie powinno budzić wątpliwości, iż w postępowaniu sądowo administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań strony albowiem jest to inny środek dowodowy niż dowód z dokumentu. Podkreślić zatem należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06). Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.