II SA/Wa 539/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Janusz Walawski, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 144 w związku z art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy wydania [...] Stowarzyszenie Zwykłe uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy dotyczącej zwolnienia K. K. z zajmowanego stanowiska w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] oraz przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...]. W motywach uzasadnienia organ wskazał m.in., że z art. 73 k.p.a. wynika prawo strony do utrwalania na własny użytek treści akt, poprzez notowanie, wykonanie kopii oraz odpisów, ale w związku z zapoznawaniem się z aktami sprawy w siedzibie organu (art. 73 § 1 i § 1a k.p.a.). Ponadto podał, że strona ma możliwość domagania się uwierzytelnienia tak skopiowanych dokumentów lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, przy czym obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie obciąża organ administracji państwowej tylko wtedy, gdy strona nie ma możliwości sporządzenia odpisów tych dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w związku z art. 73 § 2 ab initio k.p.a. i gdy wykaże w tej materii interes prawny. Organ podniósł, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że uzasadnienie istnienia ważnego interesu strony wyłącznie koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania, czy to w celu wykorzystania w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające. Minister zauważył jednocześnie, że z art. 73 § 2 k.p.a. nie wynika obowiązek sporządzania przez organ administracyjny kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie. Powyższe postanowienie zostało doręczone m.in. K. K., będącemu stroną postępowania w sprawie zwolnienia z zajmowanego stanowiska i przeniesienia na inne stanowisko służbowe, do którego została dopuszczona organizacja społeczna – [...] Stowarzyszenie Zwykłe (postanowieniem Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r.). K. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2011 r. nr [...]. Podniósł, że odmowa doręczenia uwierzytelnionych kopii akt postępowania administracyjnego organizacji społecznej, dopuszczonej do udziału w postępowaniu administracyjnym, spowodowała faktyczne ograniczenie jej udziału w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. pełnomocnik [...] Stowarzyszenie Zwykłe wystąpił do Komendanta Głównego Policji o wydanie kopii materiałów akt postępowania w sprawie zwolnienia K. K. z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia go z urzędu do pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...], w celu poddania ich analizie prawnej. Podniósł, że wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia. Jednocześnie podał, że Komendant Główny Policji odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, a rozstrzygnięcie doręczono K. K. i [...]. Na to postanowienie organizacja społeczna złożyła zażalenie, a Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ ponownie podkreślił, że [...], domagając się wydania dokumentów z akt sprawy nie wykazał istnienia ważnego interesu, przemawiającego za uwzględnieniem przedmiotowego żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa dotyczy dostępu strony do akt toczącego się postępowania, w myśl zasady względnej jawności akt sprawy administracyjnej. Należy podkreślić, że przepis art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przewiduje dwa stany faktycznoprawne oraz związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej i odpowiednie uprawnienia strony postępowania. Zgodnie z art. 73 § 1 zd. 1 w związku z art. 73 § 1a k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Stosownie natomiast do § 2 powołanego przepisu, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wykładnia literalna przepisu art. 73 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że obowiązkiem organu jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy, sporządzenia notatek i odpisów dokumentów, także z uwzględnieniem możliwości technicznych, jakimi dysponuje organ. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że to organ decyduje, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Należy podkreślić, że na podstawie tego przepisu organ nie ma obowiązku sporządzania odpisów wskazywanych dokumentów i dostarczania ich stronie. Oznacza to, że stronie nie przysługuje prawo do żądania, aby organ administracji sporządził dowolnie określone przez stronę odpisy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i dostarczył je stronie (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r. sygn. akt II SA 2580/00, wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 104/10, dostępne: http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Odstępstwo od powyższej zasady Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił w sytuacjach szczególnych, wyjątkowych: ze względu na stan zdrowia, ograniczone możliwości finansowe i związane z tym trudności w dotarciu do siedziby organu (wyrok NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 693/10, czy wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 385/09 - http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże w takiej sytuacji organ zwraca się do właściwego terenowego organu administracji rządowej o dokonanie stosownych czynności w tym zakresie, w trybie art. 52 kpa. Natomiast domaganie się wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów - poza posiadaniem statusu strony - wymaga spełnienia dodatkowego warunku określonego in fine art. 73 § 2 k.p.a. Nie zawsze zatem strona postępowania administracyjnego ma podstawy do skutecznego domagania się wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów znajdujących się w aktach dokumentów. Pojęcie "ważnego interesu strony" zgodnie z jednolitym orzecznictwem nie może być utożsamiane z interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Za "ważny interes strony" w rozumieniu przepisu tego nie może też być uznany sam przedmiot prowadzonego postępowania (vide – wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt: II SA/Bd 518/08 LEX nr 526444; wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt: III SA/Kr 162/08 LEX nr 489127). W niniejszej sprawie skarżący nie wskazywał na trudności organizacji społecznej w zapoznaniu się z aktami sprawy w siedzibie organu. Również - w ocenie Sądu - uzasadnienie żądania przesłania uwierzytelnionych materiałów postępowania do [...], celem poddania ich analizie prawnej nie może być uznane w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za wystarczające uzasadnienie ważnego interesu posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych. W takiej sytuacji należy uznać, iż zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające odpowiadają prawu. Z podanych powodów Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącego, sformułowanego pod adresem organów administracyjnych, w zakresie braku faktycznej realizacji aktu dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji.