II SA/Wa 968/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Olga Żurawska – Matusiak Protokolant st. asyst. sędziego Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M. S., żołnierz zawodowy, wystąpił w dniu [...] lutego 2012 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. z wnioskiem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Wniosek ten zawierał informację, że jego małżonka nabyła lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające potwierdziło, iż M. E. K. nabyła lokal mieszkalny od jednostki samorządu terytorialnego z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia (akt notarialny z dnia [...] października 1995 r., Repertorium [...]), tj. przed zawarciem związku małżeńskiego z M. S. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. odmówił M. S. wypłaty świadczenia mieszkaniowego, argumentując powyższe faktem utraty przez stronę prawa do zakwaterowania z powodu nabycia przez małżonkę lokalu mieszkalnego od Gminy Miejskiej w W. Od powyższej decyzji M. S. wniósł odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), polegające na przyjęciu, iż stanowić może ona podstawę odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego, jeżeli własność lokalu mieszkalnego ze zniżką w cenie nabycia nabyła osoba, która nie była w chwili nabycia małżonkiem osoby starającej się o świadczenie. Organ odwoławczy, rozpatrując przedmiotowe odwołanie, wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej, albo za jego zgodą w innej miejscowości. Natomiast w myśl art. 21 ust. 2 ww. ustawy, prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: - przydziału kwatery (lokalu mieszkalnego) na czas pełnienia służby, - przydziału miejsca w internacie lub kwaterze internatowej, - wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Niemniej, zgodnie z art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania (w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego), jeżeli on lub małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji, albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub pomniejszeniem w cenie nabycia. Organ odwoławczy podkreślił, że powyższy przepis nie precyzuje żadnych innych okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego, takich jak czas nabycia (przed zawarciem związku małżeńskiego lub po jego zawarciu), czy sposobu nabycia (do majątku wspólnego lub odrębnego). Jedynym kryterium, określonym w cytowanym przepisie, jest fakt nabycia lokalu mieszkalnego przez małżonka. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji słusznie wywiódł, że brak w zapisach ustawy jakichkolwiek innych kryteriów poza wskazaniem, iż nabycie lokalu dotyczy osoby posiadającej status małżonka determinuje zakaz stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Podkreślono, że gdyby zamierzeniem ustawodawcy było wyłączenie ze stosowania tego przepisu takich przypadków jak nabycie lokalu mieszkalnego do majątku odrębnego małżonka lub nabycie lokalu przed zawarciem małżeństwa, znalazłoby to bezpośredni wyraz w zapisach ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku wyłączenia określonego w art. 21 ust. 10 ww. ustawy. Z uwagi na fakt, iż w dacie złożenia wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, ponieważ w tej dacie należy badać uprawnienia żołnierza do zakwaterowania, M. S. pozostawał w związku małżeńskim z osobą, która nabyła lokal mieszkalny od Agencji z pomniejszeniem w cenie nabycia, należało, zdaniem organu, przyjąć, iż została spełniona przesłanka wynikająca z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omawianą decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2012 r., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu (...), poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, że może on stanowić podstawę odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego w sytuacji, gdy nabycie od jednostki samorządu terytorialnego (dalej j.s.t.) własności lokalu mieszkalnego przez małżonkę skarżącego nastąpiło w chwili, kiedy nie była ona w związku małżeńskim ze skarżącym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta ogranicza się do zakresu określonego ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej w skrócie jako p.p.s.a.) oraz do spraw, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli precyzuje § 2 i § 3 powołanego przepisu. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego, jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej, albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1. przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2. przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3. wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z ww. form zakwaterowania (ust. 3). Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa. W świetle art. 21 ust. 6 powołanej ustawy żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10: 1. otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2. otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.; 3. nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4. otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej łub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36); 5. nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji. W analizowanym przypadku ustalony przez organ stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa do świadczenia mieszkaniowego w sytuacji, gdy jego żona – M. E. K. - jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego nabyła od Gminy Miejskiej w W. lokal mieszkalny położony w W. [...] z uwzględnieniem pomniejszenia ceny nabycia, o czym zaświadcza akt notarialny z dnia [...] października 1995 r., Repertorium [...]. W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy stwierdzając, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, albowiem jego małżonka nabyła lokal mieszkalny od Agencji z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Wskazany przepis posługuje się pojęciem "małżonek" w znaczeniu podmiotowym. Określa dwie kategorie osób, których przedmiotowa norma prawna dotyczy: żołnierza i jego małżonka. Powołany przepis nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim został zawarty związek małżeński. Na potrzeby stosowania powyższego przepisu istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy żołnierz lub jego małżonek kiedykolwiek skorzystał z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 pkt 1 - 5 powołanej ustawy. Jeżeli ta odpowiedź jest twierdząca, to zarówno osoba, która skorzystała z preferencyjnych zasad wykupu lokalu z zasobu jednostki samorządu terytorialnego, jak też małżonek takiej osoby, do czasu pozostawania w związku małżeńskim, tracą uprawnienie podstawowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy. Za celowością stosowania powyższych rozwiązań prawnych przemawia także obowiązujący w Polsce model małżeństwa i rodziny. Zgodnie bowiem z art. 27 zd. 1 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W doktrynie przyjmuje się, iż w odniesieniu do świadczeń z art. 27 k.r.o., a więc dokonywanych na rzecz własnej rodziny, obowiązuje zasada równej stopy życiowej. Małżonkowie powinni zatem żyć na takim samym poziomie. Małżonek lepiej zarabiający nie może więc żyć na wyższej stopie: jeździć dużo droższym samochodem, jadać osobno w droższych restauracjach, korzystać z droższych wczasów, itd. – patrz: Tomasz Sokołowski, Komentarz do art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, LEX 2010. Także Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzał, iż obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi nie zwalnia nawet rozdzielność majątkowa - patrz postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1142/09 (publik. LEX nr 582903). Zatem udzielenie pomocy mieszkaniowej przez WAM, Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie do tego uprawnionej rozciąga się także na członków rodziny tej osoby i wywołuje określone skutki w sferze tych uprawnień. W tym stanie sprawy, uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz procesowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.