II GSK 937/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 sierpnia 2012 r.; sygn. akt VI SA/Wa 1461/12 w sprawie ze skargi C. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r.; nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. odrzucił skargę C.Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym: C.Z., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r., w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarga została wniesiona przez skarżącego osobiście do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] czerwca 2012 r. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia przekazał powyższą skargę do organu, za pośrednictwem którego powinna być wniesiona tj. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Przesyłka ta została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 5 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. odrzucił skargę, wskazując, że zgodnie z przepisem art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, zaś stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd podkreślił także, że zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego lub też za pośrednictwem organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd lub organ powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. Wówczas o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd bądź organ do organu właściwego (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2005, s. 248) i dopiero wtedy skargę uważa się za wniesioną w sposób prawidłowy. Sąd wskazał zatem, że w niniejszej sprawie, wniesienie skargi w sposób prawidłowy nastąpiło już po upływie 30- dniowego terminu, ustanowionego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Wynika to stąd, że w przypadku nadania pisma pod niewłaściwym adresem ([...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia), termin pozostałby zachowany jedynie wówczas, gdyby organ ten przekazał (nadał w urzędzie pocztowym) pismo do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia przed upływem terminu dla dokonania tej czynności procesowej. Sąd zaznaczył, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia doręczona została skarżącemu w dniu 30 maja 2012 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 29 czerwca 2012 r. Tego dnia skarżący błędnie wniósł skargę do organu I instancji, w związku z czym organ ten przekazał ją do organu właściwego 5 lipca 2012r., to jest po upływie terminu do jej wniesienia. Z tych względów Sąd I instancji odrzucił przedmiotową skargę, jako wniesioną po terminie. Pełnomocnik C.Z. wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, żądając uchylenia go w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarga nie została wniesiona za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, a w konsekwencji spełniła się przesłanka art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że całe dotychczasowe postępowanie w sprawie toczyło się przed [...] Oddziałem Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponadto skarżący podkreślił, że w pouczeniu zaskarżonej decyzji wskazano, że skargę od decyzji wnosi się za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 30 dni od daty doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, bez wskazania w treści pouczenia adresu, na który należy kierować rzeczoną korespondencję, zaś w dolnej stopce pierwszej strony decyzji podany został adres Narodowego Funduszu Zdrowia w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 54 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest niezasadny. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że aby skutecznie wnieść do sądu skargę na decyzję organu administracji, skarżący musi to uczynić za pośrednictwem organu, którego decyzję kwestionuje, w terminie prawem przewidzianym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu lub organu niewłaściwego (w tym do organu I instancji), sąd lub organ powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd lub organ niewłaściwy w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (porównaj: postanowienia NSA: z dn. 27.02.2009 r. sygn. akt I FSK 1597/08, z dn. 12.01.2009 r. sygn. akt II OSK 1918/08, z dn. 11.03.2009 r. sygn. akt I OSK 234/09 czy z dn. 10.10.2007 r. sygn. akt II OSK 1433/07, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, a zatem za jego pośrednictwem należało wnieść skargę. Bezspornym jest, że decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia doręczona została skarżącemu w dniu 30 maja 2012 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 29 czerwca 2012 r. Tego dnia skarżący błędnie wniósł skargę do organu przed którym toczyło się postępowanie w pierwszej instancji ([...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia), w związku z czym organ ten przekazał ją do organu właściwego. Przesyłka została nadana do właściwego organu w dniu 5 lipca 2012r., to jest po upływie terminu do jej wniesienia. Natomiast skargi wniesionej za pośrednictwem [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w P. nie można uznać za skargę wniesioną za pośrednictwem właściwego organu. W takim stanie rzeczy nie można również uznać, że data złożenia skargi w niewłaściwym organie jest datą wniesienia skargi. Mimo że skarżący złożył skargę w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia, złożył ją za pośrednictwem organu I instancji, zamiast zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., właściwego organu administracji, za którego pośrednictwem skarga winna zostać wniesiona. W związku z powyższym celem nadania skardze prawidłowego biegu organ I instancji zobowiązany był przesłać skargę właściwemu organowi. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga została wniesiona dopiero w dniu 5 lipca 2012 r., albowiem w tej sytuacji faktycznej, dla ustalenia daty wniesienia skargi decydujące znaczenie ma data nadania przesyłki skierowanej do właściwego organu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zasadnie odrzucił skargę. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd I instancji odrzucił skargę nie z powodu uchybienia przez skarżących trybowi wniesienia skargi, wynikającemu z art. 54 § 1 p.p.s.a., ale dlatego, że została ona wniesiona już po upływie terminu prawem przewidzianego do jej wniesienia. Wnosząc skargę w sposób nieprawidłowy skarżący przejęli na siebie ryzyko ewentualnego uchybienia terminu i konsekwencji z tym związanych, wraz z możliwością odrzucenia skargi włącznie (por. postanowienie NSA z dnia 15.02.2013 r. sygn. akt II OSK 3025/12). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.