II GZ 321/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. "N" z siedzibą w K, L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2232/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce w sprawie ze skargi U. "N." z siedzibą w K., L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 sierpnia 2012 r. Nr BP.[...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z 17 września 2012 r. U. -"N." z siedzibą w K., na L. (dalej skarżąca) wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 września 2012 r. nr [...] nakładającą karę pieniężną za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez wymaganego zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zarządzeniem wydanym na podstawie art. 299 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) wezwał skarżącą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 1 marca 2013 r. odrzucił skargę, wskazując, że wezwanie do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce zostało doręczone skarżącemu 18 grudnia 2012 r. Dwumiesięczny termin do wykonania wezwania upływał 18 lutego 2013 r. Nadanie pisma przez spółkę zawierającego wymagane pełnomocnictwo w polskim urzędzie pocztowym w dniu 22 lutego 2013 r. nastąpiło więc po upływie terminu. W piśmie z 20 marca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, w którym podała, że nie ustanowiła pełnomocnika w wyznaczonym terminie, gdyż została wprowadzona w błąd co do daty odbioru korespondencji z Sądu. Skarżąca wyjaśniła, że spółce został grzecznościowo udostępniony dla odbioru korespondencji adres zamieszkania J. Ł., która powiadomiła skarżącą, że wezwanie doręczono w dniu 30 grudnia 2012 r. W związku z tym skarżąca była w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, że do końca lutego 2013 r. biegnie termin do dokonania wspomnianej czynności procesowej. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2232/12 odmówił przywrócenia terminu do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia pisma nastąpiło z przyczyn przez spółkę niezawinionych. Adres, pod który Sąd wysłał wezwanie do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń wskazany był w skardze jako adres do doręczeń, zatem skarżąca była świadoma, że Sąd będzie kierował wezwania na ten właśnie adres. Zaniedbania spółki w zakresie odbioru korespondencji nie mogą, w ocenie Sądu pierwszej instancji, usprawiedliwiać braku jej zawinienia w uchybieniu terminu. Błąd lub innego rodzaju uchybienia osoby, którą skarżąca posługuje się w odbiorze korespondencji urzędowej jest w tym wypadku równoznaczny z błędem skarżącej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 299 § 1 i § 2 w związku z art. 65 § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwie niezastosowanie tych przepisów oraz błędną wykładnię art. 86 § 2 p.p.s.a. oraz wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu, względnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ze skargi wniesionej w sprawie wynika, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest podmiot, którego siedziba znajduje się za granicą. W myśl art. 299 § 1 p.p.s.a. strona zamieszkała za granicą jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy, obowiązana jest wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w P. W razie niedopełnienia tego obowiązku sąd wzywa stronę, aby uzupełniła ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd wezwał litewską spółkę do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego adres zamieszkania lub siedzibę w kraju i wysłał pismo w tej kwestii na adres wskazany w skardze: Z. 9, 05-620 B., który zgodnie z intencją strony był adresem do korespondencji. Pismo, które zostało doręczone pod wskazanym adresem w dniu 18 grudnia 2012 r. odebrała J. Ł., potwierdzając tę okoliczność własnoręcznym podpisem, datą oraz pieczęcią spółki. Umieszczenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (karta 52) pieczęci skarżącej pozwala wysnuć wniosek, że J. Ł. była uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do spółki pod wskazanym adresem. Od tego momentu rozpoczął bieg określony w art. 299 § 2 p.p.s.a. termin ustawowy na ustanowienie pełnomocnika do doręczeń. Nadanie przez skarżącą pisma zawierającego pełnomocnictwo w polskim urzędzie pocztowym w dniu 22 lutego 2013 r. zostało zatem dokonane z uchybieniem powyższego terminu i musiało skutkować odrzuceniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Zaniedbanie osoby, która odebrała korespondencję zaadresowaną do spółki polegające na błędnym poinformowaniu spółki o dacie jej doręczenia (tj. 30 grudnia 2012 r.) nie może być traktowane jako brak zawinienia spółki w terminowym dopełnieniu obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń z miejscem zamieszkania lub siedzibą w kraju. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że strona prowadząca działalność gospodarczą, w tym zagraniczny przedsiębiorca, może ustanowić dowolny adres dla doręczeń i w związku z tym powinna wskazać taki adres pod którym korespondencja będzie podejmowana i niezwłocznie przekazywana adresatowi. Niewłaściwy obieg korespondencji polegający na braku przekazywania pism lub opóźnionym ich dostarczaniu, nie świadczy o braku winy skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt I GZ 1/13). Z kolei w innym postanowieniu z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I GZ 403/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że osoba prowadząca działalność gospodarczą przejmuje negatywne konsekwencje wszelkich działań swoich pracowników, w tym także nieterminowe doręczenie korespondencji. Błędne poinformowanie spółki o dacie faktycznego doręczenia wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi (ustanowienia pełnomocnika do doręczeń) nie może więc być potratowane jako okoliczność wyłączająca winę w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., której skutkiem byłoby przywrócenie terminu do dokonania wymaganej przepisami ustawy czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie