VI SA/Wa 599/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi D. L. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 K.p.a. oraz art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku D. L. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że dyrektor [....] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. ustalił, że D. L. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 grudnia 2003 r. do 14 marca 2004 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazana decyzja, jak dalej organ podkreślił została wysłana do strony w dniu 15 grudnia 2011 r. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i w dniu 19 grudnia 2011 r. została doręczona matce D. L. – M.L. jako dorosłemu domownikowi, czego wnioskodawca nie kwestionował. Jak wyjaśniał organ, wnioskując o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Z. G. z dnia [...].12.2011 r., wnioskodawca podkreślił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, albowiem o nadejściu przesyłki zawierającej rzeczoną decyzję miał zostać poinformowany dopiero w dniu 2 stycznia 2012 r. Matka strony, która odebrała przesyłkę, jak wskazywał D. L. zapomniała niezwłocznie poinformować go, o odebranej korespondencji. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał na treść art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. określającego warunki przywrócenia uchybionego terminu, podkreślając stosownie do stanowiska judykatury, że istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu. Organ odniósł się także do uregulowanej w art. 43 K.p.a. instytucji doręczenia zastępczego, by następnie wywieść, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Stwierdził, że doręczenie zastępcze z mocy art. 43 K.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji. W konkluzji organ podkreślił, że przesyłka zawierająca decyzję dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia doręczona została do rąk osoby dorosłej, a fakt niewywiązania się z obowiązku przekazania decyzji adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2012 r. D. L. zwany dalej skarżącym zarzucił zaskarżonemu postanowieniu, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż skarżącemu można przypisać winę w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...].12.2011r. nr [...]. Wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Rozwijając w uzasadnieniu zarzut skargi, skarżący na wstępie podkreślił, że nie sposób zaakceptować wyrażonego przez organ poglądu, że fakt niewywiązania się z obowiązku przekazania decyzji adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Ewentualne niedbalstwo, jako postać winy tejże osoby, zdaniem skarżącego, w żadnym razie nie uprawnia do przeniesienia winy na adresata korespondencji. Wywodził, że niewywiązanie się przez domownika, któremu zastępczo doręczono korespondencję, z obowiązku jej przekazania adresatowi, z przyczyn w żaden sposób nie związanych z działaniem lub zaniechaniem adresata, jest okolicznością całkowicie od adresata niezależną. Stwierdził, że przyjęcie, iż zaniechanie domownika, któremu doręczono przesyłkę, wywołuje skutki bezpośrednio dla jej adresata, wymagałoby udzielenia pełnomocnictwa do doręczeń, co jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Doręczenie zastępcze, jak następnie skarżący wywodził, powoduje powstanie domniemania prawnego, którego weryfikacja powinna nastąpić właśnie na etapie postępowania o przywrócenie terminu. Odnosząc się do powołanego przez organ orzecznictwa, podkreślił, że judykatura prezentuje również odmienne koncepcje, które przewidują możliwość obalenia domniemania doręczenia decyzji adresatowi przy doręczeniu zastępczym w sytuacji, gdy adresat udowodni, iż korespondencji nie otrzymał z przyczyn od niego niezależnych, nie zaś niezależnych od domownika, którego dotyczy doręczenie zastępcze. Na poparcie swojego stanowiska wskazał na wyrok NSA z dnia 16.11.2010 r. sygn. akt II OSK 1754/09, wyrok NSA w Katowicach z dnia 3.04.1996 r. sygn. akt SA/Ka 1312/95, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9.07.2010 r. sygn. akt II SA/Po 215/10. Stwierdził, że z niekwestionowanego przez organ oświadczenia jego matki, załączonego do wniosku o przywrócenie terminu, wynika, że miał możliwość zapoznać się z decyzją i zaskarżyć ją dopiero od dnia 2.01.2012 r., co oznacza w ocenie skarżącego, że złożony przez niego wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony w świetle przesłanki braku winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto skarżący wskazał, że wniosek został złożony z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., a także że dokonał uchybionej czynności procesowej, składając wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu odwołanie od decyzji Dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...].12.2011 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 powołanej ustawy). Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j.) dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Stosownie do art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2 art. 58 K.p.a.). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 K.p.a.). Z treści powołanego przepisu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.58 kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny na dzień 02.04.2012 r.). W ocenie Sądu zasadnie organ administracji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Stanowisko skarżącego, który z braku wpływu na obowiązek przekazania mu przesyłki odebranej przez dorosłego domownika, wyprowadził wniosek braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, zdaniem Sądu godzi w regulację doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 43 K.p.a. oraz nie stanowi przesłanki, która umożliwiałaby przywrócenie terminu. Zgodnie z brzmieniem art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.58 kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny na dzień 02.04.2012 r.). Zaistnienie wszystkich, a w realiach niniejszej sprawy, wymienionych od a) do c) przesłanek, skutkuje przyjęciem doręczenia pisma adresatowi. Sąd zgadzając się przy tym z twierdzeniem skarżącego, że domniemanie doręczenia pisma adresatowi może być obalone dowodem przeciwnym, jednocześnie wyjaśnia, że podważenie jego skuteczności wymaga zakwestionowania przesłanek jego dokonania, wśród których brak jest faktycznego, niezwłocznego przekazania przesyłki jej adresatowi. Innymi słowy, w sytuacji doręczenia pisma jednej z kręgu osób wymienionych w art. 43 K.p.a. oraz faktycznego spełnienia pozostałych przesłanek wymienionych w dyspozycji powołanego przepisu brak jest możliwości zakwestionowania prawidłowości takiego doręczenia, a powstaje sytuacja, w której pismo uznaje się za doręczone jej adresatowi i to niezależnie, czy osoba taka wykonała obowiązek przekazania pisma adresatowi, czy też nie. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r., które zawiera czytelny podpis odbiorcy, a także datę doręczenia. Na dokumencie tym brak jest adnotacji o odmowie przyjęcia przesyłki. Na temat instytucji doręczenia zastępczego wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. Przykładowo w postanowieniu z dnia 23 września 2011 r. o sygn. akt II OZ 840/11, LEX nr 966295 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że okoliczność, iż osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego, którego warunki określa art. 43 k.p.a. W wyroku z dnia 22 marca 2000 r. o sygn. akt I SA/Lu 1731/98, LEX nr 40679 Naczelny Sąd Administracyjny natomiast stwierdził, że okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. W wyroku z dnia 1 lutego 2011 r. o sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 Sąd wyraził pogląd, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się doręczenia przesyłki adresatowi. Zdaniem Sądu, dopiero sytuacja, w której jedna z osób wymienionych w art. 43 K.p.a., której doręczono pismo napotkała na przeszkody w wykonaniu przyjętego zobowiązania do oddania pisma adresatowi może uzasadniać ewentualne przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, sytuacja taka nie miała miejsca, albowiem bezsporne jest, że dorosły domownik skarżącego nie przekazał skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...].12.2011 r. nr [...] wskutek zapomnienia. W konsekwencji, w ocenie Sądu należy uznać, że Prezes NFZ słusznie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, prawidłowo uznając, że z podnoszonej przez skarżącego okoliczności nie można wyprowadzić wniosku o braku winy w uchybieniu terminu, a zaskarżone postanowienie, uzasadnione w sposób pełny i odzwierciedlające motywy podjętego rozstrzygnięcia odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.