I OSK 2727/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 427/12 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 427/12, oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. działający z upoważnienia Burmistrza Ł. odmówił J. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad G. P. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ l instancji przywołał przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej powoływanej jako u.ś.r.), w tym art. 17 ust. 1 - 5 , art. 24 i art. 26 tej ustawy. Organ ustalił, że G. P. jest osobą niepełnosprawną, posiada znaczny stopień niepełnosprawności do 31 stycznia 2013 r. i wymaga stałej opieki innych osób. Wskazał też, że jej mąż nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności i jest w stanie sprawować opiekę nad żoną. W związku z tym, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że brak jest innej osoby, która może zajmować się jej matką. Mąż matki, z uwagi na to, że prowadzi działalność gospodarczą, której siedziba znajduje się poza miejscem zamieszkania, nie może jej zapewnić opieki, jakiej ta wymaga, gdyż ze względów ekonomicznych przyjeżdża do domu raz w tygodniu. Skarżąca jest zaś osobą bezrobotną, mieszka z matką i opiekuje się nią – jeździ do lekarzy, podaje leki i ze względu na sprawowaną opiekę nie może podjąć pracy. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż analiza stanu faktycznego sprawy w powiązaniu z obowiązującymi przepisami, w szczególności art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r. wskazuje, że w sprawie występuje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z tytułu opieki nad matką zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane skarżącej, gdyż osoba wymagająca opieki – G. P. pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek – Z. P., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W aktualnym stanie prawnym, pomimo okoliczności wskazywanych przez skarżącą w odwołaniu, tj. braku możliwości sprawowania przez ojca opieki nad niepełnosprawną matką - świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane skarżącej z uwagi na powołane ograniczenia zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie prawa wobec niezastosowania art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. na podstawie art. 67 Konstytucji RP oraz przyjęcie, że pozostawanie osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim pozbawia jej opiekuna prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że mąż matki skarżącej nie ma możliwości osobistego sprawowania opieki nad żoną. Wskazano, że w ten sposób odmowa uwzględnienia wniosku narusza prawo do uzyskania zabezpieczenia społecznego przez osobę niepełnosprawną i prowadzi do nierównego traktowania osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Skarżąca stwierdziła też, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. narusza konstytucyjne gwarancje do zabezpieczenia społecznego oraz prawa obywatelskie, w szczególności zasadę równości wobec prawa. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że matka skarżącej jest osobą wymagającą pomocy, legitymuje się zaświadczeniem o stopniu niepełnosprawności. Nie budzi też wątpliwości, że matka skarżącej jest mężatką, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kwestią podnoszoną w skardze jest brak zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobie, która wymaga pomocy, gdyż nie jest możliwa jej samodzielna egzystencja i sprowadza się do czynności umożliwiających i ułatwiających funkcjonowanie w społeczeństwie. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm., dalej k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei według art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisów powyższych wynika, że możliwe jest uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego (między innymi przez córkę) na wymagającą opieki osobę (np. ojca, matkę), jeżeli osoba taka posiada znaczny stopień niepełnosprawności, mimo iż pozostaje ona w związku małżeńskim, ale tylko w sytuacji, gdy jej współmałżonek również posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Współmałżonek G. P., ojciec skarżącej, takiego zaświadczenia nie posiada. Co więcej, jest osobą aktywną zawodowo - prowadzi działalność gospodarczą. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. był już niejednokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, także w zakresie zgodności tego przepisu z konstytucyjną zasadą równości. W wyroku z 15 listopada 2006r., sygn. akt P 23/05 Trybunał stwierdził, że prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym – jak podkreślał Trybunał – kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Z kolei w wyroku z 18 lipca 2008 r., P 27/07 Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z art. 32 ust. 1 RP przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał on nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sąd wskazał, że przepis art. 17 u.ś.r. został przez ustawodawcę zmieniony, w tym również w zakresie ust. 5 pkt 2 lit. a. Ustawodawca w szczególności sprecyzował kwestię, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W tej sytuacji, a dodatkowo w kontekście zasady domniemania konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, Sąd nie dostrzegł podstaw do kwestionowania konstytucyjności zarzucanego w skardze przepisu. Dodatkowo Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2012 r., w sprawie I OSK 198/12 zwrócił uwagę na przenikanie się instytucji obowiązku alimentacyjnego ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Wskazał, że obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w zaistniałej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej tzw. świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Podkreślono, że pomoc świadczona w taki sposób przez Państwo jest przeznaczona dla konkretnych przypadków, to jest dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Zdaniem NSA, tak samo należy interpretować przepisy dotyczące świadczenia rodzinnego. Uprawnienie do jego otrzymania, dalsza osoba - w stosunku bliskości do potrzebującego pomocy - uzyska dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie, albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym (art. 17 ust. 1a cyt. ustawy). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób. O ile przy tym – z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej – może okazać się celowym - w danym stanie faktycznym - przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymienione expressis verbis w ustawie – kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa. Podzielając powyższy pogląd Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, że regulację art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a należy rozumieć jako wyraz woli ustawodawcy, aby wynikający z art. 23 k.r.o. obowiązek małżonka do wzajemnej pomocy współmałżonkowi wyprzedzał obowiązek alimentacyjny osób wymienionych w art. 128 k.r.o. (m.in. zstępnych). W niniejszej sprawie zachodzi sytuacja, gdy małżonek osoby wymagającej opieki prowadzi działalność gospodarczą. W takiej sytuacji to na nim ciąży obowiązek sprawowania opieki, a w przypadku braku takiej możliwości – obowiązek zapewnienia pomocy innych osób. Nie ma przeszkód, aby pomocy takiej udzieliła matce skarżąca. Jednakże koszt tej opieki, w sytuacji, gdy skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu, winien ponosić małżonek osoby wymagającej opieki, nie zaś Państwo. Mając to na uwadze i w świetle jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., Sąd uznał, że nie zachodziły podstawy do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. Sąd zgodził się z organami obu instancji, że w sprawie zaistniała przesłanka wykluczająca możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., Sąd skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. P., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., wobec jego niezastosowania pomimo przesłanek wynikających z art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP oraz przyjęcie, że pozostawanie niepełnosprawnej osoby w związku małżeńskim pozbawia jej opiekuna prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo iż w tym konkretnym przypadku mąż matki skarżącej nie ma możliwości osobistego sprawowania opieki nad swą żoną, a więc odmowa uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego córce osoby niepełnosprawnej, narusza konstytucyjne prawo do uzyskania zabezpieczenia społecznego przez osobę niepełnosprawną i prowadzi do nierównego traktowania osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny, - prawa procesowego, a mianowicie art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. wobec pominięcia przy rozstrzygnięciu sprawy, iż zachodziły przesłanki do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność zapisu art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a u.ś.r. z art. 32 ust. 1 oraz art. 67 Konstytucji RP. W związku z powyższym, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji niezastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., a ponadto dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. wobec pominięcia przy rozstrzygnięciu sprawy, iż zachodziły przesłanki wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie zgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. z art. 32 ust. 1 oraz art. 67 Konstytucji RP. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm., dalej k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając na względzie treść powyższych przepisów, stwierdzić należy, że organy administracji, a następnie Sąd I instancji zasadnie uznały, że w sprawie zaistniała przesłanka wykluczająca możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt P 23/05), prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym – jak podkreślał Trybunał – kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Wskazać należy, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi pomoc Państwa przeznaczoną dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Należy przy tym zauważyć, że wynikający z art. 23 k.r.o. obowiązek małżonka do wzajemnej pomocy współmałżonkowi wyprzedza obowiązek alimentacyjny osób wymienionych w art. 128 k.r.o. (m.in. zstępnych). Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero przy spełnieniu się określonych prawem przesłanek i jest to wówczas jej własny obowiązek (a nie cudzy przez nią wypełniany). NSA w powołanym przez Sąd I instancji wyroku z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 198/12 wskazał, że o ile z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej może okazać się celowym - w danym stanie faktycznym - przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymienione expressis verbis w ustawie – kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa. Przesłanka negatywna, ujęta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., odnosząca się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim ma uzasadnienie w przekonaniu ustawodawcy, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co ustawodawca skorygował nowelizacją z dnia 19 sierpnia 2011r., będącą wynikiem sygnalizacji Trybunału Konstytucyjnego, zawartej w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r., S 1/10 (OTK-A 2010/5/54). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych "otwiera się" zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a więc kiedy nie jest możliwe wypełnianie przez niego we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. W niniejszej sprawie matka skarżącej – G. P. pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek – Z. P., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji to na nim ciąży obowiązek sprawowania opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki niepełnosprawnej G. P. mogłoby nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że jej mąż, ze względu na stwierdzoną niepełnosprawność, nie jest w stanie sprawować opieki. Wskazać należy, że okoliczności uniemożliwiające sprawowanie opieki muszą być przesłankami obiektywnymi i nie zależą od woli czy też ustaleń osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi zaś obiektywnej przesłanki pozwalającej na uznanie, że Z. P. nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawną żoną. Jeśli nie jest on w stanie opieki tej sprawować osobiście, winien zapewnić pomoc innych osób i ponosić koszty tej pomocy. W ustalonym stanie faktycznym, wobec braku obiektywnych przeszkód w sprawowaniu opieki nad G. P. przez jej męża, stwierdzić należy, że skarżącej nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne. W tej sytuacji nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, że wykładnia prawa dokonana przez Sąd I instancji pozostaje w sprzeczności z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W skardze kasacyjnej nie wskazano żadnych szczególnych okoliczności, które pozwalałyby na uznanie, że zachodziły przesłanki wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a u.ś.r. z art. 32 ust. 1 oraz art. 67 Konstytucji RP. Wskazać należy, że z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym wynika, że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przepis ten nie obliguje jednak sądu, a jedynie umożliwia sądowi przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego, w sytuacji, gdy od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (zob. wyrok NSA z 18.05.2010 r., I GSK 944/09; LEX nr 594760). Istotne także jest, że przedstawienie takiego pytania ma miejsce w sytuacji, gdy to sąd, a nie strona, poweźmie wątpliwości co do zgodności aktu prawnego z Konstytucją RP (postanowienie SN z 18.03.2010, IV KZ 8/10; OSNwSK 2010/1/621). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie dostrzega konieczności wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Jak już wyżej wskazano, przesłanką wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym jest powzięcie wątpliwości co do konstytucyjności lub legalności aktu normatywnego stanowiącego podstawę orzeczenia sądowego w danej sprawie, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.