II FZ 871/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 608/12 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 października 2010 r. w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 608/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił wniosek A. L. - zwanego dalej "Skarżącym", o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 października 2010 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż pismem z dnia 3 lipca 2012 r. Skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 października 2010 r. Jednocześnie wskazując na art. 86 § 1 w zw. art. 87 § 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wskazaną decyzję. Uzasadniając przedmiotowy wniosek Skarżący podniósł, że ww. decyzja została doręczona jemu bezpośrednio z pominięciem pełnomocnika. Pełnomocnik złożył wniosek o doręczenie decyzji i otrzymał ją w dniu 26 października 2011 r. Następnie pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę, która postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 1257/11, została odrzucona. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 915/12, oddalił skargę kasacyjną Skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że jego pełnomocnik otrzymał w dniu 26 czerwca 2012 r. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, więc wnosząc wniosek o przywrócenie terminu w dniu 3 lipca 2012 r. dochował ustawowego terminu. Zdaniem Skarżącego, sytuacja wyjątkowa w niniejszej sprawie zaszła z kilku względów. Po pierwsze, na tak długi okres na złożenie wniosku o przywrócenie terminu miały wpływ postępowania dotyczące wniesionej skargi do WSA i NSA. Wcześniej natomiast pełnomocnik Skarżącego miał trudności z otrzymaniem decyzji administracyjnej, której treści nie znał, a która podlegała zaskarżeniu. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż kwestia dopuszczalności przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia stanowi przesłankę dotyczącą postępowania, należy więc do warunków dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, a nie do przesłanek merytorycznych, czyli do warunków zasadności tego wniosku. Według Sądu pierwszej instancji, okoliczności podnoszone przez Skarżącego nie mogą być uznane za przypadek wyjątkowy w znaczeniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że argumentacja Skarżącego dotycząca zakresu udzielonego przez niego pełnomocnictwa jest jedynie nieuprawnioną próbą polemiki z zapadłymi w sprawie prawomocnymi orzeczeniami Sądów i jako taka nie stanowi przypadku wyjątkowego, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 87 § 5 w zw. z art. 88 P.p.s.a., poprzez stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności do przywrócenia terminu i skarga winna być odrzucona. Uzasadniając zażalenie Skarżący powoływał się na okoliczność wadliwego doręczenia decyzji organu drugiej instancji oraz braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Przedstawił również argumentację świadczącą o wadliwości tejże decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Sąd jest zatem zobligowany nie tylko do oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, ale także do zbadania, czy sytuacja ta miała miejsce w wyjątkowych okolicznościach. Przepis ten zaostrza więc przesłanki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku od zaistnienia wyjątkowego przypadku. Zaznaczyć należy, iż w świetle przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a., rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, poprzedzone być musi zbadaniem dopuszczalności tego wniosku. Wniosek niedopuszczalny jest to bowiem wniosek, w stosunku do którego brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności. Powinien on spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie stosownie do art. 88 P.p.s.a. podlegać będzie odrzuceniu. Jak wynika z powyższego, rację ma więc Sąd pierwszej instancji, iż w pierwszej kolejności należało zbadać, czy wniosek jest dopuszczalny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Prawidłowo bowiem Sąd ten zauważył, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 1257/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na obecnym etapie postępowania nie może być kwestionowana okoliczność dotycząca udzielonego pełnomocnictwa a tym bardziej kwestie związane z zasadnością skargi, na co wskazywał Skarżący w uzasadnieniu zażalenia. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, zakres udzielonego przez Skarżącego pełnomocnictwa nie jest przesłanką wskazującą, iż zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., umożliwiający przywrócenie terminu po upływie roku od uchybienia temu terminowi. Ustawa nie określa, co należy rozumieć pod pojęciem "przypadek wyjątkowy", pozostawiając to uznaniu Sądu. Należy przyjąć, że są to nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 272-273). Należy przy tym podkreślić, iż pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt II OZ 961/06, niepublikowane). Reasumując, wniosek Skarżącego został złożony z przekroczeniem roku od uchybienia terminu do wniesienia skargi i Skarżący nie wskazał wyjątkowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przywrócenia tego terminu. W tej sytuacji uznać należy, iż wniosek ten podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. Niedopuszczalne było analizowanie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ wniosek Skarżącego nie spełniał wymogów pozwalających na tego rodzaju analizę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.