I SA/Bk 172/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 rok oraz za miesiące od stycznia do kwietnia 2010 r. oddala skargę Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z [...] października 2011 nr [...] określającą współwłaścicielom nieruchomości garażowej, położonej przy ul. [...] B., zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 2.320 zł oraz za styczeń-kwiecień 2010 r. w kwocie 800 zł. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że przedmiotem opodatkowania jest wielostanowiskowy lokal garażowy o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz związany z nim udziału we współwłasności gruntu. Organ pierwszej instancji w oparciu o dane z ewidencji gruntów i lokali oraz informacje o nieruchomościach, opodatkował grunt według stawek podatku właściwych dla "gruntów pozostałych". Natomiast w przypadku lokalu organ zastosował stawkę właściwą dla "budynków pozostałych". Odwołania od decyzji Burmistrza W. złożyli niektórzy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości w osobach E. i A. M. oraz W. i J. M. Zakwestionowali wysokość podatku od garażu. Ich zdaniem, skoro lokal garażowy jest częścią budynku mieszkalnego i skoro przed rokiem 2009 traktowany był przez organ podatkowy jako mieszkalny, to również w latach 2009 i 2010 powinien być obciążony podatkiem według stawek właściwych dla budynków mieszkalnych, a nie "pozostałych". Dodatkowo zauważyli, że w decyzji określono zobowiązanie podatkowe wszystkim współwłaścicielom nieruchomości lokalowej, mimo iż obowiązek składania deklaracji i opłacania podatku według zasad dotyczących osoby prawne nie dotyczy wspólnot mieszkaniowych. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło, że przedmiotowy garaż stanowi odrębną od gruntu nieruchomość. Taka odrębność lokali garażowych oraz budynku i lokali mieszkalnych (nieruchomości) oznacza, że garaż nie może być już postrzegany jako część mieszkalna budynku mieszkalnego (inaczej niż to jest np. w przypadku piwnicy) - lokal taki stanowi odrębny (zarówno od budynku jak i innych lokali) przedmiot opodatkowania. Powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm. - zwanej w skrócie: "u.p.o.l."), organ wskazał na konieczność odrębnego opodatkowania każdej nieruchomości. Skoro zaś w niniejszej sprawie autorzy odwołań władają dwiema odrębnymi nieruchomościami - gruntową (udział we własności gruntu) i lokalową - niemieszkalną, tj. garażem (co wynika z wypisu rejestru z lokali), to organ pierwszej instancji słusznie obliczył podatek stosując różne stawki podatkowe, tj. właściwe dla gruntów oraz właściwe dla części pozostałych budynku. Odnosząc się do sposobu rozumienia art. 6 ust. 11 u.p.o.l. Kolegium zaznaczyło, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że osoba fizyczna (współwłaściciel nieruchomości) jest obowiązana składać deklaracje na podatek od nieruchomości i płacić podatek bez wezwania (zgodnie z zasadami dotyczącymi osób prawnych), jeżeli jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest osoba prawna. W niniejszej sprawie wśród współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości znajdowało się Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "M" sp. z o.o. (z kolei żadna wspólnota mieszkaniowa nie figurowała wśród współwłaścicieli), w związku z czym art. 6 ust. 11 u.p.o.l. miał zastosowanie w sprawie. Skargę do Sądu na ww. rozstrzygnięcie złożyła Pani E. M., wnosząc: o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub umorzenie postępowania; uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji; zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że od dnia nabycia udziałów w lokalu nie zmienił się stan faktyczny nieruchomości, jednakże dopiero na początku 2010 r. zobligowana została do złożenia deklaracji z zastosowaniem stawki właściwej dla budynków pozostałych. Wcześniej złożona przez nią informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych stanowiła podstawę wydawanej co roku decyzji ustalającej podatek od nieruchomości według stawki właściwej dla budynków mieszkalnych lub ich części. W ten sposób naruszono art. 21 § 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej w skrócie: "o.p." Organ był zobowiązany ustalić wysokość zobowiązania zgodnie z danymi zawartymi w informacji, chyba że w toku postępowania podatkowego stwierdzono by, że dane w niej zawarte są niezgodne ze stanem faktycznym. Takiego postępowania zdaniem strony nie przeprowadzono. Ponadto, organ nie ocenił, dlaczego do 2009 r. właściwa była stawka podatkowa przypisana budynkowi mieszkalnemu, a od 2009 r. właściwą jest stawka dla budynków pozostałych. Spowodowało to istotne naruszenie art. 190 o.p. Zdaniem skarżącej nieuprawniony jest pogląd, iż garaż stanowiący część budynku mieszkalnego i będący odrębną nieruchomością, stanowi odrębny przedmiot opodatkowania na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Garaż stanowiący część budynku mieszkalnego podlega, jako ta część, opodatkowaniu na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. z zastosowaniem stawki przewidzianej dla części budynku mieszkalnego, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "a" tej ustawy. Strona zakwestionowała również zastosowanie przez organ art. 6 ust. 11 u.p.o.l. i wskazała, że w sprawie tej podatnicy tworzą wspólnotę mieszkaniową, zatem osobom fizycznym podatek powinien być ustalony w formie decyzji, o której mowa w art. 6 ust. 7 tej ustawy. Skarżąca podniosła ponadto, że decyzje w sprawie podatku od nieruchomości powinny być wydawane za okresy roczne. Tymczasem skarżona decyzja określa zobowiązanie podatkowe za 2009 r. oraz za część 2010 r., z kolei za pozostałą część 2010 r. wydano odrębną decyzję. Jej zdaniem, skoro stawki podatku od nieruchomości maja charakter roczny (art. 5 ust. 1 u.p.o.l.), decyzja organu podatkowego ustala zobowiązanie na rok podatkowy (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.) oraz deklaracja podatkowa obejmuje podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy (art. 6 ust. 9 u.p.o.l.) to organ podatkowy nie mógł określić zobowiązania za cały rok 2009 i część 2010 r. W skardze sformułowano również zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 210 o.p. z uwagi na nie odniesienie się przez Kolegium do zarzutów odwołania. Dodatkowo wskazano na nieprzestrzeganie przez organy przepisów nakazujących załatwienie sprawy we właściwym terminie, co naruszyło art. 125, art. 139, art. 140 i art. 216 o.p. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sporu w sprawie stała się kwestia zastosowania właściwej stawki podatku do opodatkowania podatkiem od nieruchomości lokalu garażowego stanowiącego współwłasność skarżacej. Rację w tym sporze przyznać należy organom podatkowym. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca jest współwłaścicielem lokalu niemieszkalnego, położonego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., o powierzchni użytkowej 354,40 m2 (garażu), dla którego jest prowadzona księga wieczysta o nr [...]. Potwierdza to prowadzony dla Miasta B. "Rejestr lokali" stanowiący ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) w rozumieniu art. 21 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Zgodnie z przywołanym art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są podstawą wymiaru podatków. Skarżąca nie wykazała natomiast w trybie art. 194 § 3 o.p., w ramach instytucji przeciwdowodu, wadliwości zapisów dotyczących jej nieruchomości, prowadzonego przez Prezydenta Miasta B. "Rejestr lokali". W tej sytuacji Sąd ocenia, że organy podatkowe słusznie przyjęły, że opisywany lokal niemieszkalny - garaż, stanowiący odrębną własność, stosownie do art. 3 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" u.p.o.l., podlega opodatkowaniu według stawek właściwych dla tzw. budynków lub ich części pozostałych, a nie budynków mieszkalnych, jak domaga się tego strona skarżąca (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "a" u.p.o.l.). Należy zwrócić uwagę, że w doktrynie prawa podatkowego wyrażono już pogląd, iż lokale o innym przeznaczeniu niż mieszkalne (garaże), co do zasady powinny być opodatkowane według stawki przewidzianej dla budynków (ich części) pozostałych (zob. L. Etel, Opodatkowanie podatkiem od nieruchomości garaży w budynkach mieszkalnych, Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych, 2009 r., Nr 7-8, s. 1 i 13.). Podobne stanowisko prezentował też w swoim orzecznictwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, np. w wyrokach: z 16 września 2009 r. sygn. akt I SA/Bk 328/09, z 21 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 80/11 - dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Dodać należy, że forsowany w skardze pogląd o możliwości opodatkowania usytuowanych w budynkach mieszkalnych garaży stanowiących przedmiot odrębnej własności według stawek jak dla budynków mieszkalnych również pojawił się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2011 r. sygn. akt II FSK 733/10 i II FSK 335/11, LEX nr 1098758 i 1069890). Kontrowersje wokół opodatkowania podatkiem od nieruchomości garaży znajdujących się w budynkach mieszkalnych doprowadziły do podjęcia w dniu 27 lutego 2012 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, w której stwierdzono, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" tej ustawy (sygn. akt II FPS 4/11, opubl. w ONSAiWSA 2012/3/36). Co prawda przywołana uchwała jest tzw. uchwałą konkretną - zawierającą rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej - to jednak jej moc wiążąca nie odnosi się tylko do konkretnej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Skład orzekający w sprawie podzielając w pełni stanowisko wyrażone w wymienionej uchwale podkreśla, że Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w niej, że opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek określony został jako mieszkalny. Jeżeli jednak budynek nie został wpisany do ewidencji gruntów i budynków, to w takiej sytuacji organy podatkowe są zobowiązane, do ustalenia charakteru budynku do celów podatkowych. Nie ulega wątpliwości, iż budynki, które nie zostały wpisane do ewidencji również podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, bowiem ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie uzależnia tego obowiązku podatkowego od wpisania budynku do ewidencji. Natomiast z przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny wyprowadził wniosek, że garaż może stanowić pomieszczenie przynależne do samodzielnego lokalu mieszkalnego, albo może stanowić odrębną własność lokalową. W pierwszej z tych sytuacji, nie będzie można uznać go za odrębny, od samodzielnego lokalu mieszkalnego, przedmiot opodatkowania. Będzie, zatem podlegał opodatkowaniu tak jak lokal mieszkalny. W sytuacji natomiast, gdy garaż został wyodrębniony jako lokal o innym niż mieszkalnym przeznaczeniu, stanowiącym odrębną nieruchomość i odrębny przedmiot opodatkowania, nie dzieli losu budynku lub jego części (mieszkalnego bądź pozostałego). Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. stawki podatku od nieruchomości od budynków lub ich części są zależne od tego, czy mamy do czynienia z budynkami lub ich częściami: a) mieszkalnymi, b) związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, c) zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, d) zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, e) pozostałymi, w tym zajętymi na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Zatem zakwalifikowanie przedmiotu opodatkowania w postaci odrębnej własności lokalowej - garażu uzależniono od uznania, czy ma ona charakter mieszkalny, czy też nie. Uwzględniając kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, trzeba uznać, że garaż nie spełnia funkcji mieszkalnych. W sytuacji, gdy stanowi on odrębny od innych części budynku, przedmiot opodatkowania nie dzieli losu innych części tego budynku (mieszkalnych), nawet jeżeli cały budynek ma charakter mieszkalny. Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował również, że w polskim systemie prawa podatkowego preferencje przyznano budownictwu mieszkaniowemu i zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, które w podatku od nieruchomości wyrażają się tym, że domy i lokale mieszkalne opodatkowane są według stawek najniższych. Zastosowanie do garaży stanowiących odrębny przedmiot opodatkowania (odrębna własność lokali), jako części budynków mieszkalnych preferencyjnej stawki podatkowej z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit "a" u.p.o.l. stanowiłoby wyłom w stosowaniu najniższej stawki podatkowej dla lokali ściśle spełniających kryterium lokali mieszkalnych. Wobec powyższego, orzekający w tej sprawie Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące stawki podatku zastosowanej przez organy do lokalu garażowego. W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy przedmiotowy lokal garażowy podlega opodatkowaniu według stawek właściwych dla tzw. budynków lub ich części pozostałych (art. 3 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" u.p.o.l.). Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy w szczególności, że zgodnie z art. 6 ust. 11 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Tym samym zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, że przepis ten stanowiąc o wyjątku od określania zobowiązania podatkowego według trybu właściwego dla osób prawnych ("z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową"), dotyczy części wspólnych budynku, w którym wyodrębniono własność lokali. W rozpatrywanej sprawie nie ulega zaś wątpliwości, że lokal garażowy nabyły osoby fizyczne we własnym imieniu i na własny rachunek oraz osoba prawna. Stąd też zasadnie organy zastosowały wymienioną regulację. Pozbawione podstaw są również zarzuty związane z określeniem w jednej decyzji zobowiązania podatkowego za cały rok 2009 i część 2010 r. Zdaniem Sądu określenie w jednej decyzji zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za kilka okresów nie ma wpływu na wynik sprawy. Istotne jest, bowiem, że z tej decyzji jednoznacznie wynika wysokość zobowiązania za poszczególne okresy rozliczeniowe. Natomiast, określenie w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego za część 2010 r. podyktowane było zmianą kręgu współwłaścicieli lokalu garażowego. Z akt sprawy wynika, że jeden ze współwłaścicieli zbył w kwietniu 2010 r. swój udział E. M. i A. M. W związku z tym obowiązek podatkowy co do tego właściciela wygasł z upływem tego miesiąca, a rzeczą organu było stosownie do treści art. 6 ust. 5 u.p.o.l. ustalić podatek za ten rok proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek podatkowy. W takim stanie rzeczy za okres rozliczeniowy od stycznia do kwietnia 2010 r. decyzja uwzględnia dotychczasowe relacje właścicielskie. Nowemu kręgowi współwłaścicieli (z uwzględnieniem powyższej transakcji zbycia udziału) zobowiązanie podatkowe należy zaś określić w odrębnej decyzji proporcjonalnie za okres od maja do grudnia 2010 r. Końcowo wskazać należy, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane prawem. Organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę i w swojej decyzji zawarł uzasadnienie faktyczne oraz wyjaśnił podstawę prawną przytaczając przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie. Decyzja odnosi się do zarzutów odwołania. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 210 o.p. Odnosząc się do z kolei zarzutów naruszenia przepisów postępowania powiązanych z nieprzestrzeganiem przez organ przepisów nakazujących załatwienie sprawy w określonym terminie wskazać należy, iż pomimo ich zasadności nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy a zatem, nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodzić się należy ze skarżącą, iż Kolegium zbyt opieszale prowadziło postępowanie odwoławcze, nie wydawało w terminie postanowień o niezałatwieniu sprawy i nie zachowało terminu do załatwienia sprawy wynikającego z art. 139 o.p. Tym niemniej, skarżąca nie wykazała, jaki wpływ na wynik sprawy, miało nieterminowe jej załatwienie, dlatego też Sąd uznał, że naruszenie przez Kolegium art. 139 i 140 o.p. nie miało wpływu na końcowy wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.