II GSK 1909/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-18
Skład orzekający: Tadeusz Cysek, Krystyna Anna Stec, Zbigniew Czarnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne może zostać utrzymana, gdy skarżąca wykazała przewlekłą chorobę męża wymagającego opieki oraz koszty utrzymania przewyższające dochody, a organ nie rozpatrzył w pełni materiału dowodowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ZUS, potwierdzając, że organ nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego, w szczególności nie uwzględnił kosztów utrzymania przewyższających dochody oraz stanu zdrowia męża skarżącej wymagającego stałej opieki. Organ ma obowiązek ocenić wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, a odmowa umorzenia składek wymaga należytego uzasadnienia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.Stan faktyczny
Skarżąca A. B. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 2001-2004, które zostały odmówione przez ZUS. Skarżąca mieszka w R. z mężem Z. B., który jest przewlekle chory po udarze mózgu, wymaga stałej opieki i otrzymuje rentę inwalidzką oraz zasiłek opiekuńczy. Miesięczne koszty utrzymania rodziny przekraczają dochody. Organ nie uznał tych okoliczności za wystarczające do umorzenia należności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 29 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Bk 196/12 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. na decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
W ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wskazał, że przedmiotem skargi była decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu składek wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego (FUZ) i Funduszu Pracy (FP) za okres wrzesień 2001 r. - wrzesień 2004 r. w łącznej kwocie 46.654,62 zł. Organ ustalił, że skarżąca przebywa w R. i pozostaje na utrzymaniu męża Z. B. - otrzymującego zasiłek opiekuńczy oraz rentę inwalidzką w wysokości około 1.213 euro, niezdolnego do samodzielnej egzystencji, schorowanego (po przebytym udarze mózgu), wymagającego stałej opieki osób trzecich. Organ wskazał, że miesięczne koszty eksploatacji oraz zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącej zamieszkałej w R. wynoszą około 1.713 euro. Ponadto mąż skarżącej ponosi dodatkowe koszty związane z rehabilitacją. Ustalono też, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób otrzymujących świadczenia socjalne, nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków powiatu b., h. i miasta B.
Zdaniem organu w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności - o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Umorzenie postępowania egzekucyjnego było spowodowane brakiem możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącej.
W ocenie ZUS nie można też stwierdzić okoliczności uzasadniających umorzenie, mimo braku ich całkowitej nieściągalności - w rozumieniu § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej: rozporządzenie MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r.).
Rozpoznając sprawę w wyniku wniosku o ponowne jej rozpatrzenie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał mocy ww. rozstrzygnięcie.
Organ nie uznał za udowodnione, że w przypadku skarżącej zachodzi całkowita nieściągalność należności, o której mowa w art. 28 ust. 1 u.s.u.s.
Rozpatrując zaś wniosek na podstawie § 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. stwierdził, że przedłożona dokumentacja medyczna potwierdziła, że obecny mąż skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga opieki osób trzecich, co jednak nie uniemożliwia - w ocenie organu - zapłaty zobowiązań wobec ZUS. Skarżąca i jej mąż posiadają bowiem stałe źródło dochodów w postaci renty i zasiłku opiekuńczego, a więc przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie została spełniona. Za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uznać należy sytuację, w której spłata zobowiązań może spowodować trwałe zagrożenie zapewnienia minimum socjalnego – ubóstwo. Zdaniem ZUS istnieje możliwość regulowania zadłużenia w dłuższym okresie, na przykład w układzie ratalnym odpowiednio dopasowanym do warunków materialnych strony. Skarżąca nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, zatem nie ma przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia. Pomimo wiedzy o istniejącym zadłużeniu od 2004 r. skarżąca nie podjęła najmniejszej próby spłaty powyższych należności.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wniosła A. B.
Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że uznał za zasadne zarzuty niewłaściwego zastosowania przez organ art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. oraz art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), polegające na nierozpatrzeniu w sposób wystarczający zebranego materiału dowodowego, które wpłynęło na wadliwość jego oceny oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że w sprawie prawidłowo nie stwierdzono istnienia okoliczności wskazujących na całkowitą nieściągalność zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. To na skarżącej ciążył obowiązek wykazania istnienia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Skoro nie przedstawiła dowodów pozwalających na ustalenie wystąpienia okoliczności określonych tym przepisem - prawidłowo organ oparł się na dokumentach będących w jego posiadaniu. Tym samym za niezasadny WSA uznał zarzut nieprzeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego.
Dalej, Sąd I instancji wskazał, że o ile w sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organu dotyczące posiadanego przez skarżącą majątku oraz jej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej, to z ustalonego stanu faktycznego organ wyprowadził wadliwe wnioski. W ocenie Sądu z faktu, że skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródło dochodów w postaci renty i zasiłku opiekuńczego, organ wyprowadził niczym nieuzasadniony wniosek, że przesłanka określona w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. nie została spełniona. W świetle złożonych przez skarżącą do akt kopii dokumentów potwierdzających wysokość bieżących kosztów utrzymania jej i męża wynika bowiem, że koszty te są wyższe niż wysokość świadczeń stanowiących jedyne źródło utrzymania rodziny. Organ nie ustosunkował się do tych dowodów.
W ocenie WSA również ocena dokumentacji medycznej dotycząca stanu zdrowia Z. B. wskazuje na naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. Przepis ten wskazuje bowiem, że m.in. konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności, może być podstawą umorzenia należności z tytułu składek. Na potwierdzenie wystąpienia tej okoliczności skarżąca złożyła tłumaczenie z języka włoskiego: zaświadczenia lekarskiego z dnia 20 stycznia 2012 r. oraz wyroku sądu w R., których treść potwierdza, że mąż skarżącej w związku z porażeniem połowicznym, nieodwracalnym wymaga pomocy stałej oraz ciągłej opieki. Powyższe, jak wskazywała skarżąca, nie pozwala jej na podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Tymczasem organ, przyznając, że małżonek skarżącej jest osobą schorowaną i wymagającą opieki osób trzecich, uznał, że stan męża skarżącej nie uniemożliwia spłaty zaległych należności. Zdaniem WSA organ nie wskazał przyczyn uznania nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Wypowiedź organu w kwestii oceny materiału dowodowego Sąd I instancji uznał za zbyt lakoniczną i naruszającą art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł ZUS zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w B., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie:
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., oraz bezzasadne przyjęcie, że organ naruszył ww. przepisy wyciągając błędne wnioski z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jak również przyjęcie, że organ nie uzasadnił w sposób prawidłowy zaskarżonej decyzji,
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego dokonaną w oparciu o analizę akt sprawy i prawidłowo ustalonego, co przyznał również WSA, stanu faktycznego sprawy w tym sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej oraz bezzasadne przyjęcie przez WSA, że mimo sprawowania opieki przez skarżącą nad przewlekle chorym mężem, jej sytuacja finansowa oraz posiadanie przez nią i jej męża stałego źródła dochodów w postaci renty oraz zasiłku opiekuńczego, uniemożliwi nawet w układzie ratalnym spłatę zadłużenia wobec ZUS,
3. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku błędnego przedstawienia stanu sprawy, błędnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zawarcie błędnych wskazań co do dalszego postępowania i samodzielnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, tj. dokonaniu nieprawidłowej kontroli działalności administracji publicznej oraz przyjęciu, że organem wydającym zaskarżoną decyzję jest Prezes ZUS, a nie ZUS oraz pomimo przyjęcia przez WSA, że organ prawidłowo ustalił sytuację finansową, rodzinną oraz zdrowotną skarżącej, to jednocześnie zlekceważył, jak przyjął WSA na stronie 9 uzasadnienia wyroku, obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym w ocenie WSA organ naruszył art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
przepisów prawa materialnego, tj.:
1. błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 4, 5, 6, 7 u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w ww. przepisie jest Prezes ZUS a nie ZUS
2. niewłaściwe zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez przyjęcie, że ww. przepisy zostały niewłaściwie zastosowane przez organ w stanie faktycznym, którego prawidłowości ustalenia WSA nie zakwestionował, stwierdzając na stronie 7 uzasadnienia wyroku, że kwestią niesporną są ustalenia organu dotyczące posiadanego przez skarżącą majątku oraz jej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej, a także, iż skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródło dochodów w postaci renty i zasiłku opiekuńczego, a które to okoliczności w ocenie ZUS wskazują na brak możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Według ZUS nawet wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, w szczególności zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienie strat materialnych czy przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, nie jest on w stanie opłacić zaległości, Zakład może umorzyć należności, lecz nie jest do tego zobligowany.
W ocenie ZUS zgromadzony materiał dowodowy oraz prawidłowa jego ocena wykazała, że nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, które to naruszenie stwierdził WSA. Mając na uwadze, że mąż skarżącej jest osobą przewlekle chorą wymagającą opieki osób trzecich, w oparciu o dokumentację medyczną, ZUS słusznie uznał, że choroba męża nie uniemożliwia zobowiązanej spłaty zaległości wobec ZUS, bowiem Z. B., z tytułu choroby, otrzymywał rentę inwalidzką oraz zasiłek opiekuńczy w wysokości 1.213 euro miesięcznie. Z analizy finansowej dokonanej przez ZUS wynika, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem wynosiły ok. 1.713 euro. Z powyższego organ wywiódł, że wydatki przekraczały pozyskiwane dochody, a jednocześnie WSA pominął całkowicie kwestię braku zobowiązań z tytułu zadłużenia skarżącej wobec innych, oprócz ZUS, wierzycieli. Powyższe wskazywało zdaniem organu na brak przeszkód w podejmowaniu przez A. B. prac dorywczych oraz pozyskiwaniu dodatkowych środków finansowych, co wskazywał organ w toku postępowania. O istniejącym zadłużeniu skarżąca wiedziała już od 2004 r. i nie podjęła jakiejkolwiek próby spłaty spornych zaległości, np. w formie układu ratalnego.
Ponadto, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, WSA bezzasadnie przyjął, ustalając samodzielnie stan faktyczny sprawy, że organem wydającym zaskarżoną decyzję jest Prezes ZUS a nie ZUS, mimo iż z decyzji obu instancji wyraźnie wynikało jaki organ je wydał. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie w treści art. 83 ust. 6 i 7 u.s.u.s., w których kompetencje do rozpatrzenia odwołania, czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przyznano ZUS.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z objętym zarzutami skargi kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do regulacji zawartej w art. 80 powołanej ustawy organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalony stan faktyczny winien zaś zostać przedstawiony w uzasadnieniu decyzji - ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Celem uzasadnienia prawnego jest z kolei wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).
Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej Sąd I instancji miał uzasadnione podstawy by stwierdzić, że przepisom tym zaskarżona decyzja uchybia. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji organ ustalił, że skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródło dochodów w postaci renty i zasiłku opiekuńczego (1.213 euro). Przedmiotem rozważań organu ponownie rozpoznającego sprawę nie były natomiast podnoszone przez skarżącą okoliczności (niekwestionowane), dotyczące ponoszonych miesięcznie kosztów utrzymania (1.713 euro). Tym samym Sąd I instancji trafnie uznał, że stwierdzenie organu, że skarżąca jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych - nie jest wynikiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.
Ponadto, na podstawie przedłożonej dokumentacji medycznej ustalono, że mąż skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga opieki osób trzecich. Okoliczności te w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie były przedmiotem rozważań. W motywach rozstrzygnięcia brak argumentów przemawiających za przyjęciem, że skarżąca może podjąć zatrudnienie i ma możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Niewątpliwie o tym, jakie ustalenia są konieczne do prawidłowego załatwienia sprawy stanowią normy prawa materialnego. Należy zatem wskazać, że w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (w rozumieniu w art. 28 ust. 2 tej ustawy). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s. - zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), jak i w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).
W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zasadnie uznał, że materiał zgromadzony w sprawie musi być poddany wszechstronnej ocenie pod kątem wskazanych wyżej przesłanek umorzenia zaległych składek.
Brak w tym zakresie prawidłowych ustaleń i ich uzasadnienia uznać należy za wadliwość mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez poczynienia tych ustaleń w sposób poddający się kontroli nie ma bowiem możliwości oceny prawidłowości zastosowania przytoczonych wyżej przepisów.
Istotnie, jak podniesiono w skardze kasacyjnej, z treści zarówno art. 28 ust. 2 jak i 3a oraz § 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. wynika, że umorzenie należności z tytułu składek (z uwagi na użyte w tych przepisów sformułowanie: należności /.../ mogą być umarzane) oznacza, że decyzji w tym przedmiocie przypisuje się charakter decyzji uznaniowej. Jednakże skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego aprobuje wyrażany w orzecznictwie pogląd (np. wyrok z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1212/10), że wskazane uznanie administracyjne oznacza, że organ może – ale nie musi – uwzględnić wniosku o umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki (tzn. nieściągalność – art. 28 ust. 2 lub uzasadnione przypadki - art. 28 ust. 3a). W przypadku, gdy ustawowe przesłanki możliwości umorzenia składek nie zaistnieją - organ nie ma żadnych podstaw prawnych do uwzględnienie wniosku. Zatem odmowa umorzenia z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - nie następuje na zasadzie uznania administracyjnego. Odmowa zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek – po stwierdzeniu spełnienia ustawowych przesłanek do uwzględnienia wniosku o ich umorzenie - obliguje zaś organy orzekające w sprawie do należytego wykazania, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania wnioskodawcy w sposób szczególny.
Z tych względów postawione Sądowi I instancji zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. jak i naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia nie znajdują usprawiedliwienia.
Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 133 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku - w ocenie składu orzekającego NSA - nie uchybia bowiem prawem określonym wymogom. W uzasadnieniu tym podano bowiem i wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia, wskazując jednocześnie na braki ustaleń faktycznych, którą muszą być przy ponownym rozpoznaniu sprawy poczynione. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że sąd administracyjny nie ocenia materiału dowodowego sprawy - lecz kontrolując legalność zaskarżonej decyzji bada czy materiał ten jest kompletny (z punktu widzenia mających zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego) i czy został wyczerpująco rozpatrzony. Naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie natomiast takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które wyraża się w przedstawieniu przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie. (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1205/11, LEX nr 1109731). Taka sytuacja w sprawie nie ma miejsca.
Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia też oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 83 ust. 4-7 u.s.u.s. Treść art. 83 ust. 4 wskazuje, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. W orzecznictwie przyjmuje się jednogłośnie, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4-6 ustawy jest ZUS, a nie Prezes Zakładu. Zwrot zaś "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku (np. wyrok NSA z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 340/06, LEX nr 351125).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi jednak wątpliwości, że w obu instancjach decyzje wydał ZUS. Fakt, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżono decyzje Prezesa ZUS uznać należy jedynie za błąd w oznaczenie organu - niemający wpływu na rozstrzygnięcie.
Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło