I FZ 587/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2474/12, w pkt 1 uchylające postanowienie z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2474/12; w pkt 2 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2005 r. postanawia: 1. uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tej części przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. w pozostałym zakresie zażalenie oddalić. 1. Postanowieniem z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2474/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku A. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi: w punkcie pierwszym uchylił postanowienie z dnia 30 sierpnia 2012 r.; w punkcie drugim odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji tok postępowania 2.1. Pismem z dnia 13 lipca 2012 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 16 grudnia 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2005 r. Ze skargą złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienie skargi twierdząc, że o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym a także o wydanej w stosunku do niego decyzji z dnia 16 grudnia 2011 r. dowiedział się za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika w dniu 5 lipca 2012 r., bowiem decyzja ta nie została mu doręczona. 2.2. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bowiem uznał, że wniosek ten został wniesiony po upływie terminu zakreślonego w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 zwana dalej u.p.p.s.a.). Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 września 2012 r. Skarżący pismem z dnia 14 września 2012 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że wniosek został złożony w terminie. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji 3.1. Sąd pierwszej instancji przyjął, że Dyrektor Izby Skarbowej w związku ze skreśleniami na kopercie, w której przesyłana była zaskarżona decyzja, danych dotyczących adresata, tj.: imienia i nazwiska a także adresu oraz wpisania adresu ul: H. 12, [....] W. a także naniesienia dopisku dosyłka, wykonał reklamację ww. przesyłki. Poczta Polska S.A. pismem z dnia 28 lutego 2012 r. uznała przedmiotową reklamację za uzasadnioną. Poczta Polska wskazała, że przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 grudnia 2011 r. z powodu braku możliwości doręczenia na adres ul: C. 69 [...] W., została awizowana i pozostawiona celem odbioru przesyłki w Urzędzie Pocztowym. Awizo zostało wrzucone do oddawczej skrzynki pocztowej adresata, a następnie w dniu 9 stycznia 2012 r. również pod ten sam adres doręczono powtórne awizo. Zwrotu przedmiotowej przesyłki dokonano w dniu 17 stycznia 2012 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto terminie". Poczta Polska potwierdziła fakt nieuzasadnionego dokonania na kopercie skreśleń danych dotyczących adresata, zamieszkania oraz informacji o dosłaniu przesyłki. Dodatkowo wyjaśniła, że przy wypełnianiu potwierdzenia nie zamieszczono pełnej informacji o Urzędzie Pocztowym, w którym pozostawiono awizo. Poczta Polska uznała, że przy doręczaniu przedmiotowej decyzji nie zostały zachowane zasady zawarte w Ordynacji podatkowej. Pomimo reklamacji Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał, że decyzja z dnia 16 grudnia 2011 r. została doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p") w dniu 14 stycznia 2012 r. 3.2. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji uznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za niedopuszczalny. Skoro bowiem skarga została wniesiona od decyzji, która nigdy nie została skarżącemu skutecznie doręczona, przez co nie weszła do obrotu prawnego, to termin do jej wniesienia nie rozpoczął biegu. Podkreślił, że na organie spoczywa obowiązek prawidłowego doręczenia skarżącemu zaskarżonej decyzji, która otworzy bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i umożliwi skarżącemu skorzystanie z tego prawa. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że decyzja nie została skutecznie doręczona wniesiono o uchylenie postanowienia. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazując na orzeczenia sądów administracyjnych wyrażono zdanie, że w sprawie wypełniono wszystkie warunki niezbędne dla uznania, że nastąpiło doręczenie decyzji w trybie art. 150 O.p. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że decyzja wydana w stosunku do skarżącego nigdy nie została mu doręczona, przez co nie weszła do obrotu prawnego. Stanowisko takie Sąd wyraził w oparciu o pismo Poczty Polskiej, w którym uznano, że przy doręczaniu przesyłki (zawierającej decyzję) wystąpiły nieprawidłowości. Dyrektor Izby Skarbowej w zażaleniu podnosi, że w sprawie nastąpiło doręczenie decyzji w trybie art. 150 O.p. Zdaniem organu do takiego wniosku prowadzi analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz pisma Poczty Polskiej. W przedstawionym sporze rację należy przyznać Dyrektorowi Izby Skarbowej, że przedmiotowa decyzja weszła do obrotu prawnego. Kluczowe dla takiej oceny miały wnioski płynące ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz brak jednoznacznych wskazań w piśmie Poczty Polskiej na to aby inaczej postępowano z doręczeniem przesyłki niż opisano to w zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym a prawidłowość jego wypełnienia determinuje legalność uznania doręczenia za skuteczne. Ze znajdującego się w aktach sprawy ww. dokumentu wynika, że poczyniono na nim stosowne adnotacje, tj. – o niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p.; o pozostawieniu pisma w oddawczej skrzynce pocztowej; o miejscu pozostawienia przesyłki; o dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Z dokumentu tego wynika również, że przesyłka została wysłana na właściwy adres strony, tj. ul. C. 69; [...] W. Wymienionym okolicznościom nie przeczy w sposób jednoznaczny pismo Poczty Polskiej. W piśmie, z uwagi na nieuzasadnione dokonanie skreśleń na kopercie dotyczących adresata i zamieszczenia danych o dosłaniu przesyłki na inny adres, przyznano, że w sprawie wystąpiły nieprawidłowości przy doręczeniu przesyłki. Jednak jednocześnie stwierdzono, że przesyłka była dwukrotnie awizowana i pozostawiona celem odbioru w UP Warszawa 96; awizo zostało wrzucone do oddawczej skrzynki pocztowej adresata, tj. na adres C. 69; [...] W. W tej sytuacji przyjąć należało, że w sprawie wystąpiła fikcja prawna doręczenia decyzji, co wiąże się z tym, iż decyzja ta weszła do obrotu prawnego. Konsekwencją przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie uznał, iż decyzja nie weszła do obrotu prawnego jest to, że niesłusznie Sąd odrzucił wniosek strony skarżącej do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem właściwa do kwestionowania skutków doręczenia zastępczego. Obalenie domniemania doręczenia na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej nie likwiduje samej fikcji prawnej skutecznego doręczenia, lecz jedynie uchyla ujemne skutki w zakresie terminów, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem (por. na gruncie analogicznych regulacji w procedurze cywilnej postanowienia SN z 4 IX 1970 r. I PZ 53/70 - OSNCP 1971, z. 6, poz. 100 i z 12 I 1973 r., I CZ 157/72 - OSNCP 1973, z. 12, poz. 215 oraz nie publ. postanowienie SN z 25 I 1995 r., III CRN 71/94). Mając na uwadze powyższe, zaskarżone postanowienie w skutecznie zakwestionowanym zakresie należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego będzie rozpoznanie wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd badając wniosek powinien wziąć pod uwagę występujące w sprawie niejasności wynikające z koperty zawierającej przesyłkę jak i pisma Poczty Polskiej gdzie stwierdzono: że przy doręczeniu przesyłki wystąpiły nieprawidłowości; że przy realizacji usługi nie zostały zachowane zasady zawarte w ustawie Ordynacja podatkowa. Nie bez znaczenia powinno przy tym pozostać zwrócenie uwagi przez Trybunał Konstytucyjny na rozmaite czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo nieotrzymania awiza przez adresata, do których należy m.in. to, że poczta nie zawsze przestrzega standardów wyznaczonych przez prawo (por wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.