II FZ 7/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 761/12 w przedmiocie zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 761/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku B. D., odmówił zmiany postanowienia z dnia 3 września 2012 r., na mocy którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że postanowieniem z dnia 3 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił B. D. zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że z przedłożonych przez stronę oświadczeń i dokumentów wynikało, że wnioskodawca osiągnął w 2011 r. przychód z działalności gospodarczej w wysokości 7.387 zł, ponosząc jednocześnie stratę w kwocie 23.370,05 zł. Natomiast jego była żona uzyskała przychód ze stosunku pracy w kwocie 792,30 zł. W 2012 r. pracowała na ¼ etatu, z miesięcznym uposażeniem w wysokości 375 zł brutto. Od 2008 r. prowadzone były wobec skarżącego postępowania egzekucyjne, w ramach których zajęte zostały rachunki bankowe oraz przysługujące mu należności z urzędu skarbowego i wierzytelności z tytułu należności za dzierżawę dwóch stacji paliw: w M. i L. Na miesięczne wydatki B. D. składały się opłaty, prąd i inne media (300 zł) oraz wydatki na żywność i środki higieny (500 zł). Dodatkowo, skarżący przekazywał byłej żonie, z którą pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym, 500 zł miesięcznie na utrzymanie dwóch córek. W świetle powołanych okoliczności Sąd uznał, że podstawą negatywnego dla strony rozstrzygnięcia było nieujawnienie przez niego wszystkich źródeł dochodów. Sąd ocenił jako niewiarygodne zapewnienia skarżącego zarówno co do wysokości jego dochodów, jak i ponoszonych przez niego wydatków. Ponadto podkreślił, że skarżący, pomimo prób wykazania, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, w dalszym ciągu prowadził działalność gospodarczą i ponosił wydatki w zaniżonej, jak na czteroosobową rodzinę, kwocie 1.300 zł. Prezentowane stanowisko podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt II FZ 886/12, oddalającym zażalenie B. D. na postanowienie z dnia 3 września 2012 r. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 47.387 zł), skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (wniosek z dnia 16 listopada 2012 r.). W treści wniosku podał, że 5 kwietnia 2007 r. urząd kontroli skarbowej wszczął względem niego postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku VAT i akcyzy za lata 2005-2006. W 2008 r. organy podatkowe dokonały zabezpieczenia przyszłych należności podatkowych na jego rachunkach bankowych. Ich skutkiem było wypowiedzenie mu umowy franszyzy i nakazanie natychmiastowej zapłaty 432.277,30 zł tytułem niezapłaconych faktur za dostawę paliwa oraz nałożenie kar umownych w łącznej kwocie 600.000 zł. Dodatkowo została mu wypowiedziana umowa kredytu bankowego wraz z zobowiązaniem go do wykupu weksla na kwotę 500.000 zł. Skarżący argumentował, że nie jest obecnie w stanie opłacać bieżących zobowiązań podatkowych, w wyniku czego wszczęto wobec niego szereg postępowań egzekucyjnych. Aktualnie B. D. jest po rozwodzie i nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, czy przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Gospodarstwo rodzinne prowadzi obecnie sam, zaś źródłem jego dochodów jest dzierżawa nieruchomości - 2.000 zł brutto, w całości zabezpieczona na poczet zaległości podatkowych. Do wniosku załączył dokumenty z prowadzonych przeciw niemu postępowań egzekucyjnych. Dokonując analizy ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), stwierdził brak podstaw do zmiany wydanego uprzednio postanowienia z dnia 3 września 2012 r. z uwagi na niepowołanie przez skarżącego jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać weryfikację wcześniejszego rozstrzygnięcia. W szczególności nie wyjaśnił on bowiem wątpliwości co do źródła utrzymania, które stanowiły podstawę nieuwzględnienia żądania o zwolnienie od kosztów sądowych. W zażaleniu B. D. wniósł o uchylenie i zmianę powyższego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący zarzucił kwestionowanemu orzeczeniu naruszenie: - art. 165 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuchylenie postanowienia z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 761/12, - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż środki jakie posiadał do tej pory wydał a pozostałe zostały zabezpieczone w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym, co spowodowało, że skarżący nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia B. D. ponownie opisał fakty, które były przyczyną jego stale pogarszającej się sytuacji materialnej. Ponadto argumentował, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazał zmianę okoliczności sprawy podając, że nie prowadzi już działalności i jest na zasiłku dla bezrobotnych bez prawa do zasiłku. Jednocześnie zwrócił uwagę, że zlicytowane zostało jego mieszkanie, a zajęte przez komornika przedsiębiorstwo jest przygotowane do licytacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skarżący we wniosku z dnia 16 listopada 2012 r. nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 3 września 2012 r. W zasadniczym zakresie B. D. powtórzył argumentację zamieszczoną w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 lipca 2012 r., dotyczącą wpływu dokonanych przez organy podatkowe zabezpieczeń oraz toczących się postępowań egzekucyjnych na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Skarżący dodał, że w 2011 r. rozwiódł się z żoną, zaś należące do niego mieszkanie zostało zlicytowane w toku postępowania egzekucyjnego. Jako źródło dochodów wskazał kwotę 2.000 zł brutto z tytułu dzierżawy, zajętą na poczet zaległości podatkowych. Pozostałe rubryki zawarte w formularzu PPF zakreślono bez ich wypełniania. Podkreślenia wymaga, że opisane okoliczności albo były już przedmiotem rozważań w ramach toczącego się wcześniej postępowania w przedmiocie prawa pomocy, bądź też stanowiły konsekwencję toczących się postępowań egzekucyjnych. Co więcej, wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, skarżący nie wykazywał w ramach ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie przedstawił w tym zakresie żadnych dokumentów czy wyjaśnień mogących potwierdzać jego aktualne źródła dochodów. Ponadto B. D. w żaden sposób nie podważył okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, na co trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonym orzeczeniu. Informacje podane przez skarżącego nie przyczyniły się bowiem do wyjaśnienia jego rzeczywistej sytuacji materialnej i nie rozwiały wątpliwości co do wiarygodności źródeł jego utrzymania, sygnalizowanych zarówno w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 września 2012 r., jak i postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt II FZ 886/12. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Z tych względów na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.