I SA/Gl 578/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-09-19
Skład orzekający: Przemysław Dumana, Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie z opłaty od posiadania psów dla emerytów i rencistów prowadzących samodzielne gospodarstwo domowe, ustanowione w uchwale rady gminy, ma charakter podmiotowy i tym samym narusza przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz Konstytucji RP?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność § 2 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej Będzina, uznając, że zwolnienie z opłaty od posiadania psów dla emerytów i rencistów prowadzących samodzielne gospodarstwo domowe ma charakter podmiotowy. Takie zwolnienie wykracza poza uprawnienia rady gminy do wprowadzania zwolnień o charakterze przedmiotowym, określone w art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a tym samym narusza art. 217 Konstytucji RP. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając, że § 6 ust. 2 uchwały, dotyczący odsetek za zwłokę od nieterminowego przekazania opłaty przez inkasenta, jedynie powtarza przepisy ustawowe i nie stanowi istotnego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Katowicach zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Będzinie w sprawie opłaty od posiadania psów, zarzucając naruszenie prawa w zakresie zwolnienia dla emerytów i rencistów (charakter podmiotowy) oraz w zakresie naliczania odsetek za zwłokę od inkasentów. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności tych zapisów uchwały. Rada Miejska Będzina w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, argumentując, że zwolnienie ma charakter generalny i jest uzasadnione społecznie, a zapis o odsetkach jedynie przypomina obowiązki ustawowe.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały. 2. W pozostałym zakresie skargę oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach na uchwałę Rady Miejskiej w Będzinie z dnia 28 listopada 2011 r. nr XVI/164/2011 w przedmiocie opłaty od posiadania psów 1. stwierdza nieważność § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały 2. w pozostałym zakresie skargę oddala
Pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Katowicach na podstawie art. 3 § 2 pkt 5, art. 50 § 1 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. nr 7 z 2008 r., poz. 39 ze zm.) zaskarżył § 2 ust. 2 oraz § 6 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej Będzina z dnia 28 listopada 2011 r. nr XVI/164/2011 w sprawie określenia wysokości opłaty od posiadania psów i zwolnień z opłaty od posiadania psów (publ. Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2011 r., nr 315, poz. 544).
Uchwale tej zarzucono istotne naruszenie prawa:
- art.19 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 217 Konstytucji RP poprzez ustanowienie w § 2 ust. 2 uchwały zwolnienia z opłaty od posiadania psów posiadanie psa przez osoby będące emerytami lub rencistami prowadzącymi samodzielne gospodarstwo domowe, przy czym jako podstawę tego zwolnienia wskazano złożenie oświadczenia określonego w załączniku nr 1 do uchwały, a tym samym zastosowanie zwolnienia od opłaty lokalnej o charakterze podmiotowym.
- art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 9 i 30 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 77 Kodeksu karnego skarbowego i art. 7 Konstytucji RP poprzez ustanowienie w § 6 ust. 2 uchwały, iż nieterminowe przekazanie przez inkasenta opłaty spowoduje naliczenie odsetek za zwłokę, gdy tymczasem obowiązek przekazania w terminie przez inkasenta podatku wynika wprost z art. 9 ustawy Ordynacja podatkowa, a konsekwencje i sankcje za nieterminowe wpłacenie przez inkasenta pobranego podatku przewiduje art. 30 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 77 § 1-3 Kodeksu karnego skarbowego.
Wobec powyższych zarzutów skarżący Prokurator na podstawie art.147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o stwierdzenie nieważności § 2 ust. 2 oraz § 6 ust. 2 zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały Rada Miejska Będzina ustaliła, że emeryci lub renciści prowadzący samodzielne gospodarstwo domowe zwolnieni zostają z opłaty od posiadania psów, a podstawę zwolnienia stanowi złożenie stosownego oświadczenia. Z kolei w § 6 ust. 2 tej uchwały Rada Miejska Będzina ustaliła, iż nieterminowe przekazanie opłaty przez inkasenta spowoduje naliczenie odsetek za zwłokę.
Uzasadniając przedstawione wyżej zarzuty skarżący stwierdził na wstępie, że ustalenie opłaty od posiadania psów jest ustanowieniem aktu normatywnego o charakterze aktu prawa miejscowego. Za takim charakterem uchwały podejmowanej na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 18 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przemawia przede wszystkim to, że jest ona podejmowana na podstawie upoważnienia ustawowego i zawiera normy prawne, które adresowane są do każdego, kto znajduje się w określonym stanie hipotetycznym – jest posiadaczem psa. Jednocześnie wprowadzenie takiej uchwały jest, w obecny stanie prawnym, pozostawione przez ustawodawcę samodzielnej decyzji rady gminy. Art. 18 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w ust. 2 zawiera zamknięty katalog podmiotów, od których nie pobiera się opłaty od posiadania psów. Zgodnie zaś z art. 19 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy może w drodze uchwały wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych.
W dalszych wywodach skargi skarżący podkreślił, że skoro Rada Miejska Będzina zdecydowała się na nałożenie na mieszkańców opłaty lokalnej od posiadana psów, to dysponowała uprawnieniem do wprowadzenia zwolnień od tejże opłaty o charakterze jedynie przedmiotowym, a nie podmiotowym. Zważyć bowiem należy, że emerytem lub rencistą można być w różnym wieku, niekoniecznie powyżej 65 lat (vide: zwolnienie ustawowe z art. 18 a ust. 2 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Bezspornym jest, że w przypadku podjęcia uchwały wprowadzającej opłatę od posiadania psów każda osoba fizyczna posiadająca psa jest płatnikiem tej opłaty i jedynie od osób wymienionych w art. 18 a ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opłaty tej nie pobiera się. Podmiotem opłaty od posiadania psów jest więc każda osoba fizyczna posiadająca psa, z kolei przedmiotem opłaty jest posiadanie psa. Art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych upoważnia do wprowadzenia zwolnień o charakterze przedmiotowym, a nie podmiotowym, a za takie bezsprzecznie uznać należy zwolnienie wszystkich emerytów lub rencistów prowadzących samodzielne gospodarstwo domowe (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Po 780/06, LEX nr 340169).
Wobec powyższego skarżący Prokurator stwierdził, że wprowadzenie w treści uchwały zwolnienia z opłaty o ewidentnym charakterze podmiotowym uznać należy za sprzeczne zarówno z art. 19 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jak i z art. 217 Konstytucji RP.
W odniesieniu do drugiego z zaskarżonych zapisów uchwały skarżący Prokurator przytoczył na wstępie art. 9 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Instytucja inkasenta polega więc na tym – jak dalej wskazał skarżący – że inkasent nie dokonuje obliczenia podatku (lub opłaty, zaliczki, raty), lecz znając jego wysokość, pobiera go od podatnika i wpłaca właściwemu rzeczowo i miejscowo organowi podatkowemu w wyznaczonym ustawowo terminie. Inkasent ma obowiązek przechowywać dokumenty związane z poborem podatków (opłat lokalnych) przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym istniał obowiązek pobrania podatku. Po upływie tego okresu inkasent jest zobowiązany przekazać dokumenty podatnikom, a jeżeli nie jest to możliwe to je zniszczyć (art. 32 Ordynacji podatkowej). Inkasent jest podmiotem stosunków, wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej. Jest zobowiązany do wykonywania czynności w interesie publicznoprawnym. Obowiązek wykonywania funkcji inkasenta powstaje zawsze i wyłącznie na skutek zaistnienia okoliczności, z którymi przepis prawa łączy powstanie takiego obowiązku. Tym samym nałożenie obowiązku poboru podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu oraz sprecyzowanie zakresu obowiązku nie może nastąpić w drodze umownej. Wykonywanie czynności inkasenta (pobór opłaty od posiadania psa) nosi znamiona czynności jednostronnie zleconej o charakterze władczym, a więc typowym dla czynności publicznoprawnych (vide: wyrok NSA z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt I FSK 1192/06, LEX nr 286945) .
Skarżący Prokurator wskazał także, iż zgodnie z art. 30 § 2 Ordynacji podatkowej inkasent odpowiada za podatki i opłaty pobrane i nie przekazane na rzecz budżetu, nie odpowiada zaś za nie pobranie podatków i opłat. W przypadku niewywiązania się inkasenta z nałożonych na niego w drodze uchwały obowiązków polegających na pobraniu podatku i opłaty, rada gminy może go jedynie odwołać i powołać inną osobę. W praktyce bardzo często realizację przez inkasentów ich obowiązków zabezpiecza się poprzez zawieranie stosownych umów cywilnoprawnych, w których przewidziane są sankcje i kary z tego tytułu. Treść takich umów nie może być przenoszona do postanowień stosownych uchwał, albowiem nie dopuszcza tego ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. W sytuacji zaś, gdy inkasent dokona już poboru opłaty (podatku) i nie przekaże jej w terminie na rzecz budżetu, wówczas zastosowanie znajdzie art. 77 Kks,, zgodnie z którym inkasent pociągnięty zostanie do odpowiedzialności za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Zdaniem skarżącego Prokuratora brak jest zatem jakichkolwiek podstaw prawnych do zamieszczania w treści uchwały sankcji wobec inkasentów za niewpłacenie pobranej opłaty w terminie, albowiem przepisy rangi ustawowej przewidują już stosowne konsekwencje prawne wobec takich inkasentów.
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej Będzina wniósł o jej oddalenie. Zaprzeczył jakoby § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały naruszał art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 217 Konstytucji RP i wskazał, że zwolnienie zawarte w spornym zapisie uchwały ma charakter generalny i jest zasadne ze względów społecznych. Zauważył również, iż w skardze bezpodstawnie powołano się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Po 780/06. Orzeczenie to dotyczy bowiem stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2008 r., w którym podatnikami podatku od posiadania psów były osoby fizyczne (art. 13 ust. 1 ). Od 1 stycznia 2008 r. ustawodawca zrezygnował z tego podatku na rzecz opłaty od posiadania psów i przyznał radom gmin szersze uprawnienia w zakresie wprowadzenia takiej opłaty i ustanawiania zwolnień od tejże opłaty.
W dalszych wywodach odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej Będzina podkreślił, że zaskarżona uchwała była poddana badaniu Regionalnej Izby Obrachunkowej, która nie stwierdziła w niej żadnych naruszeń.
Nawiązując do drugiego z zawartych w skardze zarzutów Przewodniczący Rady Miejskiej w Będzinie stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż zakres obowiązków inkasentów oraz skutki naruszenia ich obowiązków wynikają z przepisów rangi ustawowej, tj. w szczególności art. 9 i art. 30 § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 77 Kks. W ocenie jednostki samorządu terytorialnego § 6 ust. 2 zaskarżonej uchwały nie narusza w żaden sposób przepisów ustawy, a jedynie powiela (przypomina) obowiązki wynikające z przepisów ustaw. Uchwała sama w sobie nie stanowi podstawy do zobowiązania inkasenta do zapłaty odsetek za zwłokę w przekazaniu pobranej opłaty, gdyż podstawą taką jest ustawa. Odpowiedzialność inkasenta określona jest w art. 30 oraz art. 77 Kks, a art. 272 oraz art. 281 Ordynacji podatkowej uprawnia organ podatkowy do dokonywania czynności sprawdzających oraz kontroli podatkowej wobec inkasentów. Uchwała w § 6 ust. 2 nie jest wadliwa, a jedynie powtarza obowiązki wynikające z ustawy, nie zmieniając ich, co byłoby niedopuszczalne. Stanowi jedynie przypomnienie inkasentom, że niezależnie od innych sankcji związanych z nieterminowym przekazaniem opłaty, zwłoka inkasenta spowoduje również naliczenie odsetek za zwłokę. Powtórzenie takiego obowiązku w treści uchwały Rady Gminy nie może być, zdaniem Przewodniczącego Rady Miejskiej Będzina, uznane za sprzeczne z prawem, a tym samym stanowić istotnego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się w części zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – w dalszej części uzasadnienia określanej zamiennie skrótem "p.p.s.a." – wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, która – w przypadku uchwał podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego – sprowadza się do oceny, czy dany akt wydany został z obrazą obowiązujących przepisów, gdyż zaistnienie takiej sytuacji powoduje konieczność stwierdzenia jego nieważności bądź stwierdzenia, że wydany został z naruszeniem prawa – stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że stwierdzenie nieważności uchwały organu stanowiącego przez sąd następuje wyłącznie w sytuacji istotnego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1527/08).
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Przez pojęcie aktów prawa miejscowego należy rozumieć akty normatywne zawierające przepisy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, powszechnie obowiązujące na określonej części terytorium państwa, wydawane przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 Konstytucji).
Uchwała Rady Miejskiej Będzina zawiera wszystkie elementy charakteryzujące akt prawa miejscowego obowiązujący od 1 stycznia 2012 r. na terenie Gminy, gdyż jest skierowana do wszystkich jej mieszkańców posiadających psy oraz określa – poza innymi uregulowaniami – wysokość opłat od posiadania psów. Stanowisko co do zakwalifikowania tego typu uchwał do aktów prawa miejscowego znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 53 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga Prokuratora na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego nie jest ograniczona jakimkolwiek terminem, a także nie jest obwarowana uprzednim wezwaniem rady gminy do usunięcia naruszenia prawa.
Oceniając zgodność zaskarżonej uchwały z prawem należy przede wszystkim wskazać na regulację zawartą w art.168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z przepisu tego wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Konkretyzację tego prawa – poza uregulowaniami szczególnymi – zawiera w odniesieniu do gminy art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, 1591 ze zm.), zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach.
Unormowanie w zakresie uchwał gminnych w przedmiocie opłat od posiadania psa zawiera art. 18 a i art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.).
Na mocy wspomnianego art. 18 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy może wprowadzić opłatę od posiadania psów, którą pobiera się od osób fizycznych posiadających psy. Zgodnie z art. 18 ust. 2 opłaty od posiadania psów nie pobiera się od:
1) członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - pod warunkiem wzajemności;
2) osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - z tytułu posiadania jednego psa;
2a) osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.5)) - z tytułu posiadania psa asystującego;
3) osób w wieku powyżej 65 lat prowadzących samodzielnie gospodarstwo domowe - z tytułu posiadania jednego psa;
4) podatników podatku rolnego od gospodarstw rolnych - z tytułu posiadania nie więcej niż dwóch psów.
Art. 19 ust. 3 wspomnianej ustawy stanowi natomiast, że rada gminy może wprowadzać inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych.
Dokonując interpretacji art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdzić należy, iż, zdaniem Sądu, zawarte w tym przepisie sformułowanie "inne zwolnienia przedmiotowe" może dotyczyć tylko i wyłącznie przedmiotu, a więc kwestii związanych z posiadanymi przez mieszkańców Będzina psami (w tym np. ich liczbą, rasą, pochodzeniem (np. ze schroniska), pełnionymi zadaniami (np. wspieranie osób niepełnosprawnych, dogoterapia) itp. Przy czym (jak zawracano już uwagę w wielu orzeczeniach WSA w Gliwicach, w tym w wyroku z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 56/11) przedmiot ten winien być tak określony, aby nie była możliwa identyfikacja konkretnej osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty. Oznacza to, że cechy przedmiotu, muszą zostać określone w przepisie w ten sposób, żeby dotyczyły potencjalnie/hipotetycznie nieoznaczonej indywidualnie osoby. Jest to o tyle trudne zadanie, że zwolnienie w każdym przypadku będzie w ostatecznym rozrachunku dotyczyło określonego podmiotu, a to z tej przyczyny, że konstrukcja opłaty lokalnej (podobnie jak podatku) obejmuje zarówno przedmiot podlegający opłacie, jak i podmiot zobowiązany do jje uiszczenia. Ujmując rzecz inaczej nie ma przedmiotu opłaty lokalnej bez podmiotu, któremu ten przedmiot można przypisać. W konsekwencji nie ma też zwolnienia przedmiotowego w opłacie, którego nie można przypisać określonemu podmiotowi. Utrudnienie to wymaga zatem od rad gmin staranności w redagowaniu przepisów prawa miejscowego, przede wszystkim określania kryterium zwolnienia poprzez identyfikację przedmiotu, a nie podmiotu tego zwolnienia. W każdym przypadku, gdy z ustanowionej normy można bezpośrednio wywieść, kto podlega zwolnieniu, a nie tylko jaki przedmiot objęty jest zwolnieniem, zwolnieniu przypisać można charakter podmiotowo – przedmiotowy, co w konsekwencji oznacza przekroczenie ustawowej delegacji określonej w art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie wymaga zatem rozstrzygnięcia przez Sąd czy zwolnienie z opłaty od posiadania psa określone w § 2 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej Będzina z dnia 28 listopada 2011 r. nr XVI/164/2011 w sprawie określenia wysokości opłaty od posiadania psów i zwolnień z opłaty od posiadania psów mają charakter przedmiotowy, czy też podmiotowy.
W myśl analizowanego zapisu zaskarżonej uchwały zwolnieni z opłaty od posiadania psa zostali emeryci i renciści prowadzący samodzielne gospodarstwo domowe. Wskazywana w odpowiedzi na skargę "społeczna słuszność" oraz generalny charakter tego zwolnienia, w związku z którym obejmie ono grupę posiadaczy psów, a nie indywidualnie oznaczonego jednego z nich, nie niweczą jego podmiotowego charakteru. Omawiane zwolnienie uzależnione jest bowiem od kryterium podmiotowego, gdyż uwarunkowane jest określonym statusem posiadacza psa (osoby potencjalnie zobowiązanej do uiszczenia opłaty), który musi być emerytem lub rencistą oraz prowadzić samodzielne gospodarstwo domowe.
Kwestionowane przez skarżącego zwolnienie przewidziane w § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały kierowane jest zatem do grupy indywidualnie oznaczonych posiadaczy psów, to jest tych, którzy będąc emerytami lub rencistami prowadzą samodzielne gospodarstwo domowe, a więc wykracza poza wyjaśnione we wcześniejszych rozważaniach Sądu "zwolnienie przedmiotowe", o którym mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Wobec powyższego Sąd skonstatował, że Rada Miejska Będzina ustanawiając regulację zawartą w § 2 ust. 2 uchwały z dnia 28 listopada 2011 r. nr XVI/164/2011 w sprawie określenia wysokości opłaty od posiadania psów i zwolnień z opłaty od posiadania psów wprowadziła zwolnienie o charakterze podmiotowym, wykraczając tym samym poza kompetencje określone w art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że § 2 ust. 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji RP oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Nieważność tę powoduje każde istotne naruszenie prawa przez organ gminy. Z uwagi na wskazane powyżej istotne wady części zaskarżonej uchwały (§ 2 ust. 2), mające cechy rażącego naruszenia prawa należało stwierdzić nieważność uchwały w tej części na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia skargi w części, w której zaskarżono § 6 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej Będzina z dnia 28 listopada 2011 r wskazując, że w sposób istotny narusza on art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 9 i 30 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 77 Kodeksu karnego skarbowego i art. 7 Konstytucji RP. Kwestionowany przez Prokuratora zapis stanowi, że nieterminowe przekazanie przez inkasenta opłaty spowoduje naliczenie odsetek za zwłokę. Jak podkreślają obie strony postępowania ciążący na inkasencie obowiązek wpłacenia organowi podatkowemu pobranej opłaty we właściwym terminie wynika wprost z art. 9 Ordynacji podatkowej. Konsekwencje niewywiązania się z niego określone są natomiast w art. 30 § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej, który statuuje odpowiedzialność inkasenta za podatek pobrany a nie wpłacony oraz stanowi podstawę prawną decyzji o odpowiedzialności podatkowej inkasenta, w której określa się wysokość należności z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku. Taki stan rzeczy skutkuje także wynikającą z art. 77 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 111, poz. 765 ze zm.) odpowiedzialnością za przestępstwo lub wykroczenie. W kontekście przywołanych przepisów treść § 6 ust. 2 zaskarżonej uchwały, w której wskazuje się na konieczność uiszczenia przez inkasenta odsetek od nieterminowo wpłaconych pobranych opłat za posiadanie psa nie może być uznana za naruszenie prawa i to w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności tego przepisu prawa miejscowego. Jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę analizowany zapis uchwały nie ustanawia odrębnej, sprzecznej z ustawą regulacji, a jedynie powtarza (jak podano w odpowiedzi na skargę – przypomina) ustawowe skutki nieterminowego działania inkasenta. Analizowany zapis jest niewątpliwie zbędny, jednakże w ocenie składu orzekającego nie stanowi przesłanki zastosowania art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższej argumentacji Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność § 2 ust. 2 uchwały Rady Miejskiej Będzina z dnia 28 listopada 2011 r. nr XVI/164/2011 w sprawie określenia wysokości opłaty od posiadania psów i zwolnień z opłaty od posiadania psów, a w pozostałym zakresie skargę oddalił w oparciu o art. 151 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło