IV SA/Wa 595/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r., którą uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak: [...] stwierdzającą, że zespół pałacowo- parkowy położony w W. nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) i umorzono postępowanie I instancji. Minister wskazał, że wyrokiem z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1250/05 Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r . Sąd wskazał wówczas, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ naczelny trafnie przyjął, iż § 5 i 6 rozporządzenia wykonawczego do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej należy interpretować tak, iż decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisu § 5 może wyłącznie rozstrzygać o tym czy dana nieruchomość ziemska podpada pod działanie dekretu z uwagi na wielkość jej areału w tym użytków rolnych. Orzekający w sprawie Sąd uznał, iż przedmiotem postępowania może być wyłącznie orzeczenie o tym, czy dana nieruchomość (jako całość) podpada pod działanie przepisów dekretu z uwagi na wielkość powierzchni gruntów składających się na ten majątek ziemski. Powyższe ustalenia Sądu są wiążące dla orzekającego w sprawie organu naczelnego. Oznacza to, że na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej orzekać można tylko z uwzględnieniem kryterium ogólnego areału nieruchomości ziemskiej. Minister zaznaczył, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy brak w wyroku wzmianki na temat rolniczego bądź nierolniczego charakteru nieruchomości nie jest wystarczający do uznania, że wniosek może być rozpoznany merytorycznie - a to w świetle kategorycznego sformułowania przez sąd tezy, iż wyłącznym kryterium przy orzekaniu na gruncie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. może być całkowita powierzchnia nieruchomości ziemskiej. Zdaniem Ministra zarzuty strony dotyczące naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. należy uznać za nie mieszczące się w granicach rozpoznania. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1250/05 zamyka organowi drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkracza w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł G. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając wydanie go z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynika sprawa, a polegające na niewłaściwym uznaniu, że w postępowaniu istnieje konieczność uznania, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1250/05 dotyczą całości kwestii poruszonych we wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący zarzucił także organom błędne przyjęcie, że wskazany wyrok wiąże organ rozstrzygający w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r., bowiem Sąd nie badał kwestii rolniczego charakteru nieruchomości, a tym samym nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej w zakresie podstaw domagania się przez stronę stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji. Skarżący podniósł, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w toku postępowania administracyjnego podczas badania podlegania danej nieruchomości pod przepisy dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej należy badać także jej rolniczy (bądź nie) charakter. W postępowaniu administracyjnym jak również w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 28 października 2005 r. nie uwzględniono argumentów strony dotyczących nierolniczego charakteru spornej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną orzekania przez organy administracji publicznej w niniejszym postępowaniu stanowił art. 61 a § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą przesłanką odmowy wszczęcia postępowania jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały w ustawie wymienione. Przez "inne uzasadnione przyczyny", należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W niniejszej sprawie G. M. żądał stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r., która była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1250/05 Sąd oddalił skargę G. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...]. Należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270.- zwaną dalej Ppsa) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2127/10, z dnia 14 czerwca 2012 r., II OSK 1103/10). Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Sąd orzekając w granicach danej sprawy ma również obowiązek dokonania kontroli, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą o której mowa w art. 156 § 1 Kpa powodująca konieczność stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1250/05 Sąd wskazał, że "nie stwierdził również innych uchybień prawa materialnego i procesowego, które musiałyby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji". Powyższe oznacza, że Sąd wówczas orzekający dokonał kontroli zaskarżonej decyzji również pod względem przesłanek nieważnościowych. Wobec tego stwierdzić należy, że w niniejszym postępowaniu wyrok Sądu z dnia ż dnia 28 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1250/05, mocą którego prawomocnie oddalono skargę, zamknął drogę do stwierdzenia nieważności poddanej uprzednio kontroli sądowej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...]. W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09 wskazano, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Co prawa art. 157 § 3 K.p.a. został uchylony na mocy art. 1 pkt 25ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednak zdaniem Sądu, aktualna pozostaje teza, że prawomocny wyrok oddalający skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności poddanej uprzednio kontroli sądowej decyzji. Skoro przepis art. 157 § 3 K.p.a. został uchylony organ orzekający w sprawie zasadnie zastosował przepis art. 61 a § 1 K.p.a.. Biorąc pod uwagę powyższe należało na podstawie art. 151 Ppsa orzec jak sentencji.