II SA/Gl 551/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi W.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr ...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...]r. I. J. zwróciła się do Urzędu Miasta w K. o wymeldowanie męża W. J. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w K.. Wskazała, że W. J. nie mieszka we wskazanym lokalu od [...] roku. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu W. J. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w K.. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ wyraził przekonanie, iż zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na opuszczenie lokalu przez W.J.. Wyjaśnił, że zamieszkiwanie to taki stan faktyczny osób, których codzienne potrzeby życiowe są faktycznie zaspokajane w mieszkaniu przez nie zajmowanym i stanowiącym ich centrum życia domowego. Zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają przede wszystkim charakter porządkowy. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. W odwołaniu od tej decyzji obecnie skarżący W. J. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wola osoby oraz fakt nieskorzystania z lokalu wskutek działań innych osób nie ma znaczenia dla zakwalifikowania danego zachowania jako opuszczenie miejsca pobytu. Zarzucił też naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności, iż skarżący faktycznie nie mógł czasowo korzystać z lokalu z uwagi na wymianę zamków oraz niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dowodom wskazującym, iż skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie a na skutek dokonanej bez jego zgody i wiedzy wymiany zamków. Wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie opuścił lokalu, a jego nieobecność miała charakter czasowy i nie trwała nigdy dłużej niż trzy miesiące. W przedmiotowym lokalu znajduje się ośrodek jego interesów życiowych. Ponadto podjął działania zmierzające do umożliwienia mu dalszego korzystania z lokalu (interwencja Policji po wymianie zamków). Rozpoznając to odwołanie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazując na zgromadzony w sprawie materiał, organ odwoławczy ustalił, że skarżący nie zamieszkuje i nie przebywa w spornym lokalu. Organ wskazał, że dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności. W ocenie organu nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeśli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem ze współmałżonkiem. W skardze do sądu administracyjnego skarżący, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto zarzucił obrazę art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, a wręcz stwierdzeniu, że organ administracji nie powinien ustalać okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzone zostały argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo wskazano, że trwałym i dobrowolnym opuszczeniem lokalu jest nie tylko faktyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Skarżący w toku całego postępowania podkreślał, że jego wolą nie było opuszczenie przedmiotowego lokalu. Przyznał jednocześnie, że w lokalu nie przebywa. Wyjaśnił przy tym, że jest to przejaw dobrej woli, albowiem nie chce on wywoływać kłótni rodzinnych ze względu na stan zdrowia I.J.. Gdyby nie jej postawa, to nie musiałby okresowo opuszczać mieszkania w K.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi. Dodatkowo podał, że w dniu [...] r. zapadł wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącego z uczestniczką postępowania, a z okoliczności sprawy wynika, że nie sposób byłoby wykorzystać tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, która skłania się do twierdzenia, że dowodem na brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu mogłoby być jedynie powództwo o przywrócenie posiadania. Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że z informacji udzielonych przez skarżącego wynika, iż obecnie nie przebywa w spornym lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania , iż odpowiada ona prawu. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie organ meldunkowy ustalił, iż skarżący nie przebywa w lokalu przy ulicy [...] w K., a fakt opuszczenia tegoż mieszkania nie miał charakteru przymusowego. Organ odwoławczy wykazał, iż skarżący nie podjął skutecznie żadnych działań zmierzających do obrony jego prawa do przebywania w tym lokalu. Jakkolwiek skarżący podnosił, iż nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz było to następstwem zachowania żony, to jednak nie zdołał wykazać, iż skutecznie przedsięwziął jakiekolwiek środki celem przywrócenia posiadania. Za środki takie nie można uznać interwencji Policji w związku z wymianą zamków. Jakkolwiek interwencja taka istotnie miała miejsce i doprowadziła do odzyskania fizycznego dostępu do lokalu, to jednak stan faktyczny, który stanowił podstawę orzekania przez organy administracji nie uległ zmianie po tej interwencji. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. m.in. orzeczenia NSA z dnia 22.08.2000 r., sygn. akt V SA 108/00; z dnia 8.10.1986 r., sygn. akt SA/Gd 1014/86; z dnia 26.04.1996 r., sygn. akt SA/Wr 2828/95). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. (por. wyrok NSA z dnia 25.10.2005 r., sygn. akt II OSK 127/05). Zdaniem Sądu z materiału dowodowego, a w szczególności z oświadczeń skarżącego wynika jednoznacznie, iż w lokalu nie przebywa i nie zamieszkuje. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż brak jest przesłanek, aby czynność organu polegającą na wymeldowaniu uznać za sprzeczną z prawem. Sam zamiar powrotu do lokalu, jak również wola skarżącego nie stanowią przesłanek do utrzymania zameldowania. Wskazać też przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną. W związku z twierdzeniami skarżącego, w których tłumaczy on przyczyny przebywania poza spornym lokalem, wskazać przyjdzie, że Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanym przez organ odwoławczy wyroku NSA z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 401/06. Nie można bowiem mówić o niedobrowolnym opuszczeniu miejsca zamieszkania w sytuacji, gdy strona sama opuszcza takie miejsce, uznając, iż ze względu na różne okoliczności, w tym złe i konfliktowe stosunki w rodzinie opuszczenie lokalu jest przejawem jej dobrej woli. Niezależnie od powyższego zwrócić należy skarżącemu uwagę, że zmiana stanu faktycznego lub prawnego w stosunku do tego, który miał miejsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji może stanowić podstawę do wystąpienia z wnioskiem o ponowne zameldowanie, zaś organ meldunkowy będzie miał w takiej sytuacji obowiązek ponownie zbadać stan sprawy i jej okoliczności i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Reasumując powyższe stwierdzić przyjdzie, że wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem organy obu instancji prawidłowo zastosowały ten przepis. Nie doszło też do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci oględzin, przesłuchania stron i świadka jest spójny, a przyznane przez skarżącego okoliczności faktyczne pozwalały organom na odstąpienie od czynienia dalszych ustaleń faktycznych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ meldunkowy przepisów prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).