I OSK 2684/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-08-20
Skład orzekający: Bożena Popowska, Jan Paweł Tarno, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ogłoszenie o objęciu nieruchomości w posiadanie przez gminę, podpisane przez wiceprezydenta, wywołuje skutki prawne, jeśli nie można odnaleźć dokumentu potwierdzającego upoważnienie do jego podpisania, a opis obszaru objętego posiadaniem odnosi się do projektu planu miasta?Ratio decidendi
Ogłoszenie o objęciu nieruchomości w posiadanie przez gminę, podpisane przez wiceprezydenta, wywołuje skutki prawne, nawet jeśli nie można odnaleźć dokumentu potwierdzającego upoważnienie do jego podpisania, pod warunkiem, że przepisy prawa dopuszczały takie upoważnienie, a opis obszaru objętego posiadaniem jest wystarczająco precyzyjny, aby jednoznacznie zidentyfikować nieruchomość. Brak pisemnego upoważnienia do podpisania ogłoszenia nie skutkuje jego nieważnością, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących w 1948 roku, które nie wymagały formy pisemnej dla takiego upoważnienia. Opis obszaru przez wskazanie osi ulic jest wystarczający, jeśli pozwala na jednoznaczną identyfikację nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w 1949 r., po upływie terminu określonego w dekrecie z 1945 r. (6 miesięcy od objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę). Gmina objęła nieruchomość w posiadanie w 1948 r. na podstawie ogłoszenia podpisanego przez wiceprezydenta. Skarżący kwestionowali skuteczność objęcia nieruchomości w posiadanie, podnosząc zarzuty dotyczące podpisu wiceprezydenta oraz nieprecyzyjnego opisu obszaru w ogłoszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia- Rybak po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1813/12 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1813/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
W dniu [...] lutego 1949 r. M. i J. małż. O. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. O. [...], ozn. nr hip. "[...]", rej. hip. [...], wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.
Prezydent W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 1949 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku, zaś orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1954 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do ww. nieruchomości, wskazując na uchybienie terminu do złożenia wniosku dekretowego.
W wyniku wniosku A. W. (następcy prawnego M. O. i J. O.) z dnia [...] września 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r. Organ wskazał, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę nastąpiło w dniu 16 kwietnia 1948 r., co wynika z Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., a zatem termin do złożenia wniosku dekretowego upłynął w dniu 16 października 1948 r. M. i J. O. złożyli zaś wniosek dopiero w dniu [...] lutego 1949 r. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że termin do złożenia wniosku dekretowego ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Jego bezskuteczny upływ powodował wygaśnięcie roszczenia o przyznanie prawa własności czasowej. W konsekwencji, wniosek złożony z przekroczeniem terminu nie mógł być uwzględniony, a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją złożyła V. W. (następczyni prawna M. O. i J. O.). Wnioskodawczyni zarzuciła, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a ponadto, iż nieruchomość nie została skutecznie objęta w posiadanie przez Gminę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w dniu [...] lutego 1949 r., tj. po upływie 6-miesięcznego, zawitego terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu (tj. po dniu 19 października 1948 r.). W konsekwencji, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności odmownego orzeczenia administracyjnego. Kolegium podniosło także, że kwestionowanie przez V. W. prawidłowości objęcia ww. nieruchomości w posiadanie ze względu na podpisywanie ogłoszeń o objęciu przez wiceprezydentów W. nie może odnieść zamierzonego skutku. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych umocowanie wiceprezydentów do podpisywania wspomnianych ogłoszeń nie zostało zakwestionowane. Wiąże się to z faktem, że objęcie nieruchomości w posiadanie jest czynnością faktyczną, a nie prawną. Jednocześnie organ wskazał na § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112), zgodnie z którym "O przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy Zarząd Miejski m. st. Warszawy ogłasza w organie urzędowym Zarządu Miejskiego (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy)". Stosownie do § 10 tego rozporządzenia "Tryb prac Zarządu Miejskiego w toku postępowania unormowanego rozporządzeniem niniejszym określała instrukcja prezydenta miasta, zatwierdzona przez Ministra Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej". Kolegium podkreśliło, że przepisy rozporządzenia w żaden sposób nie odnosiły się do formy wspomnianej instrukcji, podobnie przepis art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie Gminy m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479) nie wskazywał, w jakiej formie Prezydent Miasta mógł upoważnić wiceprezydentów do podpisywania określonych dokumentów. Natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) wskazywały jedynie w § 3, że grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie, nie określając osób uprawnionych do podpisywania tego rodzaju ogłoszeń.
Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. W. i V. W. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) pominięcie - obowiązującego w dniu wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r. w oparciu, o który objęto w posiadanie Gminy (w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r.) nieruchomość ozn. Hip."[...]" – art. 54 ust. 1-3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie Gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479) o kompetencjach organów wykonawczych m.st. Warszawy, a skutkiem powyższego:
2) niezasadne uznanie skuteczności objęcia w posiadanie przez Gminę przedmiotowej nieruchomości w dniu 19 kwietnia 1948 r. ogłoszeniem podpisanym, bez wymaganego prawem upoważnienia, przez Wiceprezydenta Miasta, B. J., a wobec tego:
3) nieuprawnione przyjęcie, że wniosek o dekretowy z dnia [...] lutego 1949 r., złożony został z uchybieniem (materialnoprawnego) terminu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 19 czerwca 2013 r. strona skarżąca uzupełnił skargę podnosząc, że z dołączonych dowodów wynika, iż ogłoszenie z dnia 19 kwietnia 1948 r. oparte zostało nie na planie (miasta) obowiązującym w dniu jego ogłoszenia, a na projekcie planu (miasta) i skutkiem powyższego opis z ogłoszenia nie tworzył zamkniętego obszaru (zostawiając nieopisanym obszar pomiędzy ulicami O. i M.) co znaczy, że nie może być podstawą twierdzenia, że obejmuje (leżącą w dodatku w najbliższym sąsiedztwie "wyrwy") przedmiotową nieruchomość. Na rozprawie, strona skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie zasadnym byłoby powołanie uprawnionego geodety, celem dokonania analizy dołączonych planów, dokumentów i wypowiedzenie się w tym zakresie. Potwierdzenie tego faktu oznaczałoby, że terminem dla prawnych poprzedników stron jest ostatni termin przejmowania gruntów warszawskich – termin objęcia w posiadanie wszystkiego, czego dotąd nie objęto, tj. 25 maja 1949 r., w konsekwencji czego wniosek dekretowy M. i J. O. byłby skuteczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zauważył, że tryb obejmowania w posiadanie nieruchomości warszawskich wskazany został w art. 4 dekretu oraz uszczegółowiony w przywoływanym wyżej rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. (i wcześniejszym rozporządzeniu z dnia 7 kwietnia 1946 r.) w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę m.st. Warszawy i przewidywał, że objęcie w posiadanie uważa się za dokonane z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono stosowne ogłoszenie – tj. Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy (§ 3 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. i rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r.). Zarząd Miejski był organem zarządzającym i wykonawczym miasta, a w jego skład wchodził Prezydent Miasta, pięciu wiceprezydentów i dziewięciu ławników, ale działał jednoosobowo poprzez samodzielne załatwianie wszelkich czynności przez Prezydenta Miasta, co wynikało z art. 55 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie Gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479) - "Prezydent Miasta załatwia jednoosobowo i pod osobistą odpowiedzialnością wszelkie czynności Zarządu Miejskiego w zakresie, wskazanym w art. 6, przy pomocy wiceprezydentów i pracowników miejskich". Prezydent mógł jednak upoważnić do czynności wiceprezydentów lub pracowników miejskich, co z kolei wynikało z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r.
Zdaniem Sądu, ogłoszenie o objęcie w posiadanie nie stanowiło decyzji administracyjnej, bowiem nie było skierowane do indywidualnego adresata w konkretnej sprawie. Oznacza to brak przepisów pozwalających na stwierdzenie nieważności tego typu aktu administracyjnego (ogłoszenia), a w takiej sytuacji każdy akt organów administracji korzysta z domniemania ważności. Zatem do momentu braku prawidłowego zakwestionowania jego legalności i ważności, wywołuje skutki prawne. W tym wypadku skutkiem było objęcie w posiadanie. Jednak nawet przyjęcie dopuszczalności stosowania per analogiam przepisu art. 156 K.p.a. (stosowanego do decyzji) wobec ogłoszenia z dnia 19 kwietnia 1948 r., w ocenie Sądu, nie daje podstaw do konstatacji o jego nieważności. Orzecznictwo sądów administracyjnych różnie oceniało wydanie decyzji administracyjnej bez pisemnego upoważnienia oraz bez wzmianki o posiadaniu upoważnienia. Oczywiście pracownik organu wydający decyzję jest zobowiązany do wskazania w jej treści faktu udzielenia mu upoważnienia do wydania decyzji, jednak brak takiego powołania się na upoważnienie nie uzasadnia jej uchylenia (stwierdzenia nieważności), gdyż tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Również brak pisemnego upoważnienia nie musi skutkować nieważnością decyzji. Sąd wskazał, że przepisy ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. nie wprowadzały obowiązku zachowania formy pisemnej upoważnienia. Formę taką wprowadzono do przepisów postępowania administracyjnej dopiero w roku 1987 r. poprzez dodanie do kodeksu postępowania administracyjnego art. 268a. Zdaniem Sądu, uprawnia to do twierdzenia o skuteczności ustnego upoważnienia ze strony Prezydenta Miasta, szczególnie w sytuacji, gdy ogłoszenie zamieszczono w akcie promulgacyjnym znanym przecież Prezydentowi. Sąd podkreślił, że twierdzenie strony skarżącej zmierzające do podważenia skuteczności objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości, z uwagi na podpisanie ogłoszenia przez wiceprezydenta miasta, podważa dotychczas prezentowaną linię orzeczniczą.
Ustosunkowując się do drugiej z podnoszonych przez stronę skarżącą kwestii, Sąd wskazał na przepis § 2 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., który określał co powinno zawierać ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie. Z treści tego przepisu wynika, że ogłoszenie powinno zawierać m.in.: "oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie". Przepisy rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. nie precyzowały jak dokładne powinno być oznaczenie obszaru, na którym znajdowały się grunty obejmowane w posiadanie. Sąd przyjął więc, że stwierdzenie w ogłoszeniu, iż Gmina m.st. Warszawy obejmuje w posiadanie grunty położone w obrębie Warszawy ograniczone osiami konkretnie wskazanych ulic jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granice objętych gruntów – tak jak to nastąpiło w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i m. st. Warszawy z dnia 19 kwietnia 1948, Nr 10, Dział Urzędowy I, pkt 2, ppkt 10).
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że kontrolowana decyzja zapadła w trybie nadzorczym, w którym, co do zasady, nie ma miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Z tego względu, zgłoszony na rozprawie wniosek strony skarżącej, o powołanie biegłego geodety, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie miał racjonalnych podstaw.
W konkluzji Sąd stwierdził, że organ administracji prawidłowo ustalił, iż objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy przy ul. O. nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 16 października 1948 r. W konsekwencji, złożenie wniosku dekretowego przez poprzedników prawnych skarżących w dniu [...] lutego 1949 r. nastąpiło z upływem 6 – miesięcznego terminu, wynikającego z art. 7 ust. 1 dekretu. Prawidłowo też Kolegium przyjęło, że termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego i jest termin nieprzywracalnym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł A. W. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi "zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z:
1. art. 156 § 1 pkt 2, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.,
2. § 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy w zw. z art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy,
3. art. 55 i art. 54 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy
a w konsekwencji,
naruszenie art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. polegające na oddaleniu, podlegającej uwzględnieniu, skargi na decyzję SKO w W. z dnia 18 czerwca 2012 r. skutkiem zaakceptowania – mających wpływ na wynik sprawy, bo prowadzących do zaakceptowania decyzji oddalającej wniosek o unieważnienie odmownej decyzji o tytuł do gruntu warszawskiego wobec przyjęcia, że wniosek o ten tytuł złożony został z uchybieniem terminowi – błędnych interpretacji:
- procesowych obowiązków organu w postępowaniu kasacyjnym,
- oceny związania organu kasacyjnego statusem ogłoszenia (o objęciu gruntów warszawskich w posiadanie gminy) w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy,
- prawnego znaczenia publikacji ogłoszenia, o którym mowa wyżej,
- co do formy upoważnienia administracyjnego (udzielanego w roku 1948 przez Prezydenta m.st. Warszawy wiceprezydentom do działań w imieniu Zarządu Miejskiego).
WSA zaakceptował dokonaną przez Kolegium błędną wykładnię wyżej powołanych przepisów czyli uznał, że postępowanie kasacyjne upoważnia organ nadzorczy do zaniechania zbadania wszelkimi środkami dowodowymi zasadności zarzutu o niespełnieniu przez ogłoszenie o objęciu gruntów warszawskich w posiadanie gminy przedmiotowego warunku wskazania obszaru, którego dotyczy oraz uznał za zbędne – tak za sprawą przeszkód formalnych, jak z powodu niedopuszczalnych domniemań faktycznych – badanie istnienia wymaganego prawem upoważnienia udzielonego przez Prezydenta m.st. Warszawy wiceprezydentowi podpisanemu pod opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, ogłoszeniem o objęciu gruntów warszawskich w posiadanie gminy."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., jednak istota podniesionych w niej zarzutów dotyczy dwóch zagadnień, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku, dotyczących skuteczności objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy w dniu 19 kwietnia 1948 r. Pierwsza grupa zarzutów zmierza do wykazania, iż wobec podpisania ogłoszenia o objęciu gruntów zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r. przez wiceprezydenta Miasta, ogłoszenie to nie wywołało żadnych skutków prawnych, a zatem nie nastąpiło skuteczne objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie gminy m.st. Warszawy. W tym zakresie strona wskazywała na naruszenie m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. art. 55 i art. 54 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy.
Przed przystąpieniem do oceny powyższego zarzutu skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że gdy mowa o ogłoszeniu o objęciu w posiadanie określonych gruntów, to chodzi o ogłoszenie Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Wynika to wprost z § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43).
Stosownie do art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy Zarząd Miejski działa na zewnątrz tylko przez Prezydenta Miasta i upoważnionych przez niego wiceprezydentów. Zgodnie zaś z treścią art. 54 ust. 3 i 4 wskazanej ustawy korespondencje i wszelkie dokumenty urzędowe Zarządu Miejskiego podpisuje Prezydent Miasta, który może upoważnić do podpisywania w swoim zastępstwie - ściśle określonych rodzajów pism i dokumentów urzędowych - wiceprezydentów oraz poszczególnych pracowników miejskich(.....). Prezydent Miasta wydaje Dziennik Zarządu m. st. Warszawy, w którym zamieszcza się uchwały i postanowienia organów miejskich, wymagające ogłoszenia w myśl przepisów ustawy niniejszej, oraz inne ogłoszenia, według zasad, ustalonych przez Radę Miejską. Ze wskazanych przepisów wynika zatem, że Prezydent reprezentujący Miasto mógł upoważnić wiceprezydentów do działania w jego imieniu.
Z przepisem tym korespondują inne zapisy omawianej ustawy o samorządzie gminy m.st. Warszawy. Według art. 40 ust. 1 wskazanej ustawy, Zarząd Miejski składa się z Prezydenta Miasta, 5 wiceprezydentów i 9 ławników. W razie niedokonania wyboru ławników pomimo wezwania ze strony władzy nadzorczej i wyznaczenia radnym w tym celu co najmniej 14 dniowego terminu, w skład Zarządu Miejskiego wchodzą tylko Prezydent Miasta i wiceprezydenci. Zgodnie zaś z treścią art. 45 ust.2 ustawy: " Prezydenta Miasta w czasie jego nieobecności lub niemożności pełnienia przez niego czynności służbowych zastępuje wiceprezydent przez niego wyznaczony. Przechodzą nań wszystkie prawa i obowiązki Prezydenta Miasta. Pozostali wiceprezydenci są pomocnikami Prezydenta Miasta i zastępują go w zakresie przez niego ustalonym".
W aktach rozpoznawanej sprawy nie ma wprawdzie stosownych dokumentów dotyczących podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych wiceprezydentów i w związku z tym nie można stwierdzić, czy podpisujący przedmiotowe ogłoszenie wiceprezydent B. J. działał jako zastępca prezydenta we wszystkich sprawach, czy też jako jego pełnomocnik zastępujący prezydenta w określonym zakresie, to jednak generalnie wiceprezydent posiadał uprawnienie do podpisania przedmiotowego ogłoszenia, a uprawnienie to wynikało z przepisu ustawowego. Z tego względu, braku możliwości odnalezienia przedmiotowych dokumentów po tak długim okresie czasu nie można identyfikować z sytuacją braku stosownego upoważnienia w dacie podpisywania przedmiotowego ogłoszenia (tak też NSA w m.in. w wyrokach z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1321/13 i z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1817/12; treść orzeczeń w CBOSA).
Tym samym, zarzuty skargi kasacyjnej zgłoszone w tym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Druga kwestia, która pojawiła się w ramach podniesionych zarzutów także dotyczy skuteczności objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości w dniu 19 kwietnia 1948 r. Autor skargi kasacyjnej, wskazując m.in. na treść § 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy w zw. z art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r., prezentuje stanowisko, że ogłoszenie z dnia 19 kwietnia 1948 r. było nieskuteczne, gdyż zawarty w nim opis nie tworzył zamkniętego obszaru.
Należy wskazać, że stosownie do § 2 pkt 2 wskazanego wyżej rozporządzenia w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy ,ogłoszenie powinno zawierać oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie. Przepis ten nie precyzuje w jaki sposób ma nastąpić oznaczenie obszaru, na którym grunty zostały objęte w posiadanie gminy. O ile w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy ( Dz.U. Nr 16, poz. 112) § 4 ust.1 stanowił, że ogłoszenie zawiera: dokładne oznaczenie gruntów przez określenie w miarę możności numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli, a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów, o tyle w wymienionym rozporządzeniu z dnia 27 stycznia 1948 r. nie zawarto wymogu dokładnego oznaczenia gruntów z wyszczególnieniem numerów hipotecznych i nazwisk dotychczasowych właścicieli. Wystarczającym było oznaczenie obszaru przez np. określenie gruntów położonych według osi ulic. Obszar to ograniczona część przestrzeni, zwykle dużych rozmiarów ( Słownik Języka Polskiego, Wyd. PWN Warszawa 2006 r., s.544). W ogłoszeniu zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r. określono obszar przez wskazanie nieruchomości położonych pomiędzy osiami wymienionych w tym ogłoszeniu ulic. Było to zgodne z obowiązującym wówczas rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy. Nie można zgodzić się z argumentacją autora skargi kasacyjnej, iż ogłoszenie z dnia 19 kwietnia 1948 r. nie pozwalało na indywidualizację obejmowanego obszaru. Strona podnosi, że zawarty w ogłoszeniu opis nie mógł skutecznie wskazywać objętego w nim obszaru, gdyż odwoływał się do przebiegu ulic opartych na projekcie planu miasta, a nie na planie miasta obowiązującym w dniu jego ogłoszenia, skutkiem czego opis z ogłoszenia nie tworzył zamkniętego obszaru (zostawiając nieopisanym obszar pomiędzy ulicami O. i M.). Należy jednak podkreślić, iż treść ogłoszenia z 19 kwietnia 1948 r., oznaczając w punkcie [...] granice obszaru obejmowanego w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy i wskazująca m.in. ulicę O., pozwalała na jednoznaczną identyfikację, że sporna nieruchomość położona właśnie przy ul. O.(aktualnie nr [...]), znajduje się na obszarze objętym w posiadanie przez gminę. Wbrew zatem twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, w ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy, brak było podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie oczekiwanym przez wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji, tj. poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety, skoro przedmiotowa nieruchomość była położona przy ulicy, której oś stanowiła granicę opisanego w ogłoszeniu obszaru, a zatem objęcie tej nieruchomości ogłoszeniem z dnia 19 kwietnia 1948 r., nie mogło budzić wątpliwości.
Z tego względu, zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz § 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy w zw. z art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
W świetle powyższych wywodów, nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 7 ust. 1 dekretu, skoro jak wykazano wyżej Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że objęcie spornego gruntu w posiadanie nastąpiło z dniem zamieszczenia ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, tj. 19 kwietnia 1948 r. W tej sytuacji, termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 16 października 1948 r., co oznacza, że złożenie wniosku dekretowego przez poprzedników prawnych skarżących w dniu [...] lutego 1949 r. nastąpiło z upływem 6 – miesięcznego terminu, wynikającego z art. 7 ust. 1 dekretu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło