II OSK 1597/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-01-30
Skład orzekający: Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Andrzej Gliniecki, Agnieszka Wilczewska – Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel działki sąsiadującej z terenem planowanej inwestycji, na którą ma być wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że właściciel działki sąsiadującej z terenem inwestycji, na którą ma być wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny takiej osoby wynika z prawa własności i potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co jest regulowane przez prawo materialne, w tym prawo cywilne (art. 140 KC) oraz przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki z o.o. od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. o środowiskowych uwarunkowaniach dla powiększenia terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa. Skarżąca G. N. zarzucała naruszenie prawa własności przez uciążliwy proces technologiczny. WSA uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nieustalenie przez organy stron postępowania, w tym potencjalnych następców prawnych zmarłych właścicieli działek. Skarżąca kasacyjnie spółka kwestionowała przymiot strony G. N. oraz zasadność uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 985/12 w sprawie ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 985/12 po rozpoznaniu skargi G. N. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Pismem z dnia 11 sierpnia 2011 r. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w B. wystąpiła do Wójta Gminy B. z wnioskiem o zmianę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć z dnia [...] września 2009 r., znak: [...].
Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji pod nazwą "Powiększenie terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego [...] w miejscowości W., Gmina B.".
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wójt Gminy B. nałożył na wnioskodawcę obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określił jego zakres.
Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pn. "Powiększenie terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego [...] w miejscowości W., gmina B.", sporządzony przez N. D. został przedłożony organowi w dniu 2 grudnia 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i w 25 punktach określił działania, jakie należy podjąć podczas prowadzenia działalności wydobywczej.
W związku z powyższym organ określił w decyzji środowiskowe warunki realizacji przedmiotowej inwestycji stwierdzając, że przy spełnieniu warunków zawartych w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko oraz tych określonych w decyzji realizowane przedsięwzięcie nie powinno powodować ponadnormatywnych uciążliwości dla środowiska.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G. N. zarzucając, że teren objęty decyzją obejmuje prywatne działki nr [...], [...] i [...] bezpośrednio położone w obrębie złoża [...], co powoduje narażenie ich na uciążliwy proces technologiczny, tj. hałas, zapylenie środowiska oraz niemożliwość wykorzystania ich do celów zgodnych z przeznaczeniem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, 3 i 6, ust. 2, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 79 ust. 1, art. 82 ust. 1 i ust. 3 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227, dalej "ustawa z dnia 3 października 2008 r."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lutego 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść mających w sprawie zastosowanie przepisów, tj. art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, 3 i 6, ust. 2, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 79 ust. 1, art. 82 ust. 1 i ust. 3 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Podano, że w niniejszej sprawie przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podstawą przeprowadzenia takiej oceny był przedłożony przez wnioskodawcę raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ l instancji stosownie do treści art. 80 ust. 1 wziął pod uwagę: 1) wyniki uzgodnienia, o którym mowa w art. 77 ust. 1, 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.
Wskazano, że projektowane przedsięwzięcie polegać będzie na eksploatowaniu złoża kruszywa naturalnego [...] w obszarach górniczych A i B, na których eksploatacja jest już prowadzona. Zamiarem inwestora jest wydłużenie dobowego czasu pracy obu kopalni do 24 godzin i powiększenie terenów eksploatacji kruszywa naturalnego. Zamierzenie obejmuje następujące działki ewidencyjne – A nr: ... [...] ... oraz B nr ... [...] ... położone w miejscowości W., gmina B., powiat b., woj. M. Łączna powierzchnia wydobycia wynosić ma 32,6 ha i polegać będzie na eksploatacji kruszywa ze złoża A i B, jego przeróbce i sprzedaży.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wskazano, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie narusza prawa własności ani nie daje inwestorowi żadnych praw do terenu potencjalnego zainwestowania. Określa jedynie wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych danej inwestycji. Poza tym w decyzji zawarte zostały warunki dotyczące prawidłowej eksploatacji kruszywa, mające na celu zminimalizowanie oddziaływania inwestycji na środowisko.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r. złożyła G. N. zarzucając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a w szczególności: art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji; art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się Kolegium w zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] lutego 2012 r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie.
Kolegium wskazało, że "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie narusza prawa własności ani nie daje inwestorowi żadnych praw do terenu potencjalnego zainwestowania. Określa jedynie wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych danej inwestycji. Poza tym w decyzji zawarte zostały warunki dotyczące prawidłowej eksploatacji kruszywa, mają na celu zminimalizowanie oddziaływania inwestycji na środowisko". Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż wydawanej na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (art 72 ust. 1 pkt 4 ustawy) i nie przesądza o dopuszczalności przystąpienia do realizacji danej inwestycji. Dla ubiegania się o wydanie decyzji nie jest konieczne legitymowanie się tytułem prawnym do nieruchomości, na której inwestycja ma być realizowana. Nie ma też wymogu składania już na tym etapie procesu inwestycyjnego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością. Decyzja ta nie narusza bowiem praw osób trzecich. Nie zmienia stosunków własnościowych i nie przyznaje ubiegającemu się o wydanie decyzji żadnych uprawnień do nieruchomości. Nie można uznać, w ocenie Kolegium, że zaskarżona decyzja nie zawiera ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę dopatrzył się wad postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdził, że to przede wszystkim na organach administracji spoczywa obowiązek ustalenia w toku postępowania, kto ma przymiot strony postępowania w indywidualnej sprawie administracyjnej i komu należy zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania w tej sprawie. W dotychczasowym ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że to organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., I OSK 913/09, LEX nr 595606, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2009 r., II SA/Gd 204/09, LEX nr 563649).
Sąd wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, jak i uzasadnień decyzji organów obydwu instancji wynika, że analizy w kierunku ustalenia katalogu stron postępowania w przedmiotowej sprawie organy nie przeprowadziły, przez co naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. W aktach sprawy znajdują się wprawdzie karty zatytułowane: "wykaz stron postępowania A" (k. 6-7 akt adm.) oraz skrócony wypis ze skorowidza działek (k. 3 akt adm.), jednakże brak jakiegokolwiek dokumentu pozwalającego stwierdzić, że organ weryfikował aktualność danych zawartych w "wykazie stron" i w "skróconym odpisie ze skorowidza działek". Ponadto organy administracji były zobowiązane wskazać – mając na uwadze treść art. 107 § 3 k.p.a. - jakimi kryteriami kierowały się ustalając katalog stron postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Nie budzi wątpliwości, że w tym zakresie nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające znajdujące swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uchybienie to jest zdaniem Sądu tym bardziej istotne, gdy uwzględni się okoliczność, że przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie tylko przewidują uproszczony tryb doręczania pism procesowych, w tym decyzji administracyjnych, lecz również uzależniają zastosowanie tego uproszczonego trybu od wcześniejszego ustalenia katalogu stron postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 74 ust. 3 tej ustawy, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego (znajdujący się wśród przepisów k.p.a. o doręczeniach). Organ obowiązany jest zatem bezspornie ustalić i wykazać liczbę stron postępowania również po to, aby móc zastosować uproszczony tryb doręczeń. Oparcie się wyłącznie na "skróconym odpisie ze skorowidza działek" nie stanowi wykonania tego obowiązku. Z ustaleń poczynionych przez Sąd wynika, że powyższy skorowidz i wykaz stron był nieaktualny. Niektóre z widniejących w tych pismach osoby zmarły kilkanaście lat przed wszczęciem postępowania w sprawie. Oznacza to, że konieczne w sprawie było ustalenie przez organ następców prawnych tych osób, a tego w sprawie nie uczyniono.
Sąd wskazał, że podziela wyrażony w doktrynie pogląd, zgodnie z którym "treść art. 74 ust. 3 cyt. ustawy nie zwalnia z obowiązku precyzyjnego ustalenia, kto posiada przymioty strony w konkretnym postępowania (...). Pozwala to bowiem ustalić, kto zdaniem organu prowadzącego postępowanie brał w nim udział jako strona. Korespondencja pochodząca od innych podmiotów automatycznie powinna więc być traktowana jako uwagi lub wnioski zgłoszone przez społeczeństwo, jeżeli jego udział w konkretnej sprawie został dopuszczony. Pozwoli to również ustalić, czy zostały one zgłoszone w terminie. Sporządzenie listy stron postępowania ma również ten praktyczny walor, że reguły wynikające z art. 49 k.p.a. znajdują zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, ale już nie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które powinny wiedzieć, kto w sprawie jest stroną postępowania i do kogo kierować korespondencję. (...) Mówiąc o regułach wynikających z art. 74 ust. 3 ustawy w związku z art. 49 k.p.a., należy zwrócić uwagę, że mogą one znajdować zastosowanie tylko w stosunku do stron postępowania. W związku z tym, że rozwiązania zawarte w tych przepisach stanowią wyjątek od reguły, jaką jest doręczanie korespondencji w postępowaniu administracyjnym na zasadach określonych w art. 38-48 k.p.a., nie mogą być one interpretowane w sposób rozszerzający" (zob. K. Gruszecki: Komentarz do art.74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2009).
Sąd stwierdził, że nieustalenie przez organy katalogu stron postępowania skutkuje również niemożliwością skontrolowania przez Sąd zasadności zastosowania uproszczonego trybu zawiadamiania stron o wydanych w sprawie decyzjach. Zgodnie z art. 49 k.p.a. "strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia". Zastosowanie tego trybu uzależnione jest od wcześniejszego ustalenia katalogu stron postępowania, a zwłaszcza nie byłoby dopuszczalne przyjęcie, że zastosowanie sposobu publicznego ogłaszania odnosi się do nieograniczonego kręgu osób, a zatem również do ewentualnych nieznanych organom następców prawnych zmarłych stron. Przyjęcie takiego poglądu zwalniałoby organy od ustalania katalogu stron postępowania, co nie tylko było sprzeczne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, zwłaszcza zasadami wyrażonymi w art. 7 k.p.a., lecz także pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
W ocenie Sądu brak przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia katalogu stron postępowania oznacza, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane przedwcześnie. Tym samym organy naruszyły wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. Uchyleniu podlega również decyzja organu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uchylenie decyzji obydwu instancji przez sąd administracyjny jest niezbędne do końcowego załatwienia niniejszej sprawy, gdyż konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w istotnym zakresie w niniejszej sprawie nie może być konwalidowana w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie:
- art. 28 k.p.a. zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżącej decyzję organu administracji publicznej – G. N. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji gdy skarżącej nigdy nie powinien zostać nadany przymiot strony w postępowaniu administracyjnym;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy ze specyfiki skarżonej decyzji, której celem jest określenie wpływu przedsięwzięcia na środowisko i wymagań jakie powinny być spełnione, aby zminimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych danej inwestycji, nie może naruszać praw osób trzecich.
Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie narusza prawa własności ani nie daje inwestorowi żadnych praw do terenu potencjalnego zainwestowania. Decyzja taka ma jedynie na celu określenie wpływu przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby zminimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych danej inwestycji, wobec czego z samej jej istoty wynika, iż nie może naruszać interesów skarżącej G. N. Wskazano również, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinien być stosowany jedynie wyjątkowo w przypadku, kiedy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nie w każdym przypadku kiedy do takiego naruszenia doszło. Dlatego też, zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji winien wziąć pod uwagę, czy w świetle charakteru niniejszego postępowania dotyczącego określenia środowiskowych uwarunkować zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyby weryfikacja aktualnego katalogu stron postępowania nastąpiła, to mogłaby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżąca kasacyjnie podzieliła argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w której organ podkreślał, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż wydawanej na podstawie ustawy Prawo geologiczne i górnicze i nie przesądza o dopuszczalności przystąpienia do realizacji danej inwestycji. Prowadzi to do wniosku, że przedmiotowa decyzja nie może naruszać praw osób trzecich, bowiem nie zmienia stosunków własnościowych i nie przyznaje ubiegającemu się o wydanie decyzji żadnych uprawnień do nieruchomości.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyli G. N. i K. N., wnosząc o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarżąca kasacyjnie Spółka zarzuca Sądowi I instancji błędne przyjęcie, że skarżącej G. N. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Zarzut ten należy uznać za niezasadny.
Wskazać należy, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie określa kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Wobec tego znajduje tu zastosowanie ogólna zasada wyrażona w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis art. 28 k.p.a. nie stanowi jednak samoistnej normy prawnej, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego.
Należy zauważyć, że przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ograniczenia te są możliwe do sformułowania, gdyż do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, obejmujące obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (art. 74 ust. 1 pkt 3 ustawy). Okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego jest więc oddziaływanie inwestycji na środowisko. Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy), konieczne jest zatem ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że przymiot strony postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ma - oprócz podmiotu planującego realizację przedsięwzięcia - właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, na której przedsięwzięcie to ma być realizowane, a także właściciele działek sąsiednich w stosunku do nieruchomości stanowiącej teren inwestycji, i to zarówno działek bezpośrednio z nią graniczących, jak i tych, które objęte są oddziaływaniem danego przedsięwzięcia.
Skarżąca jest właścicielką działek nr [...] i [...], a więc działek położonych na terenie inwestycji, dla której decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wójt Gminy B. określił środowiskowe uwarunkowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżącej przysługuje przymiot strony w analizowanym postępowaniu, a jej interes prawny wynika z prawa własności ww. działek, a więc normy zawartej w art. 140 Kodeksu cywilnego.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu podnieść można jedynie w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury administracyjnej.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło