II FZ 1010/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "V." Spółka z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 643/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "V." Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 17 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier oraz jej zwrotu za styczeń 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 643/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił V. Sp. z o.o. w W. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 maja 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier oraz jej zwrotu za styczeń 2010 r. W uzasadnieniu sąd wskazał, że odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.475zł spółka wniosła na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że na dzień 31 grudnia 2011 r. poniosła stratę w wysokości 8.267.263,58 zł, jej kapitał zakładowy wynosił 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych 14.280.340,23 zł. Na rachunku bankowym w P. zgodniez przedłożonym wyciągiem z okresu od lipca 2012 r. do 31 lipca 2012r saldo końcowe wynosiło 0,00 zł. Ponadto spółka wskazała, że wszczęto wobec niej postępowanie egzekucyjne, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Do wniosku zostały załączone: bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r., kopia postanowienia referendarza sądowego WSA w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r., przyznającego prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (sygn. akt I SA/Bd 394/11), postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia 22 lutego 2011 r., zawierające zestawienie tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. spółka została wezwana przez referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej w terminie dziesięciodniowym. Wykonując to zobowiązanie, spółka przedłożyła odpisy deklaracji VAT-7 za V, VI, VII 2012 r., bilans i rachunek zysków i strat na dzień 30 kwietnia 2012 r., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. 2. Postanowieniem z dnia 2 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Od postanowienia w ustawowym terminie spółka wniosła sprzeciw. 3. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 199, art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 zwanej dalej: u.p.p.s.a.) wskazał, że przedstawione przez spółkę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Spółka nie przedstawiła wszystkich aktualnych i wymaganych w wezwaniu z dnia 13 sierpnia 2012 r. dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej od początku 2012 r. Pomimo wystosowanego wezwania w tym zakresie i uzyskania przedłużenia terminu na jego wykonanie nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (a jak wiadomo posiada rachunek bankowy także w P.), wyciągu z księgi rachunkowej z ostatnich 3 miesięcy, aktualnego zestawienia jej zobowiązań i należności, ani też aktualnych dokumentów dotyczących prowadzonych postępowań egzekucyjnych i ich skuteczności. W ocenie sądu wykazana przez spółkę strata nie świadczyła jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1.475 zł. Jak wynika z akt sprawy, spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. W 2011 r. uzyskała przychody 157.278.165,79 zł, Spółka uzyskuje znaczne obroty z działalności gospodarczej (w lipcu 2012 r. zadeklarowano dostawy w łącznej wysokości 10.311.401 zł, nabycie towarów za kwotę 1.836 zł, podatek do zapłaty w kwocie 4.588 zł). Natomiast z bilansu na koniec kwietnia 2012 r. wynikało, że jej majątek trwały miał wartość 2.835.079,48 zł, w tym wartość środków transportu 551.800,68 zł. Z porównania bilansów za 2011 r. i do kwietnia 2012 r. wynikało, że spółka spłacała w tym okresie zobowiązania, na dzień 31 grudnia 2011 r. jej należności wynosiły 9.065.064,09 zł i wzrosły do 10.330.543,65 zł w kwietniu 2012 r., a stan środków w kasie firmy na dzień 30 kwietnia wynosił 103.879,09 zł. Na podstawie powyższych danych sąd uznał, że kondycja finansowa spółki była dobra i nie kwalifikowała się do przyznania prawa pomocy. W ocenie sądu o konieczności przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądzał także fakt zwolnienia jej od kosztów sądowych w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku, były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia jej od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu spółka powtórzyła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby – zdaniem strony - do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca ponownie wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 u.p.ps.a. zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności podnieść należy, że wykazana przez stronę strata nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1.215 zł (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11, ). Trafnie argumentował w tym zakresie wojewódzki sąd administracyjny wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, której przychody i obroty sięgały wielomilionowych kwot (przychody netto ze sprzedaży w 2011 r. – 157.898.310,21 zł, obroty za marzec i maj 2012 r. – ponad 10.000.000 zł). Natomiast z bilansu na koniec kwietnia 2012 r. wynikało, że jej majątek trwały miał wartość 2.835.079,48 zł, w tym wartość środków transportu 551.800,68 zł. Z porównania bilansów za 2011 r. i do kwietnia 2012 r. wynikało, że spółka spłacała w tym okresie zobowiązania, na dzień 31 grudnia 2011 r. jej należności wynosiły 9.065.064,09 zł i wzrosły do 10.330.543,65 zł w kwietniu 2012 r., a stan środków w kasie firmy na dzień 30 kwietnia wynosił 103.879,09 zł. Ponadto w ocenie Sadu istotną dla rozstrzygnięcia pozostawała także wartość należącego do spółki majątku trwałego. Nawet jeżeliby przyjąć, że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Mimo wezwania do nadesłania dodatkowych informacji, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów. Strona ograniczyła się w szczególności do przedstawienia wyciągu z jednego rachunku bankowego, mimo iż z zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność wynikało, że posiadała ona przynajmniej jeszcze jeden rachunek bankowy. W związku z tym podkreślić należy, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142). W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przedłożony przez stronę. Postawa spółki pozostaje tym bardziej niezrozumiała, że o skutkach nieprzedłożenia żądanej dokumentacji skarżąca była uprzedzana w treści wezwań z dnia 26 kwietnia 2012 r. i z dnia 21 czerwca 2012 r. (por. k. 50 - 51 i k. 155 – 156 akt sądowych). Skarżąca nie ustosunkowała się również w treści zażalenia w jakikolwiek sposób do stawianego wobec niej zarzutu wybiórczego przedstawiania informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Spółka nie zakwestionowała w szczególności podnoszonych w zaskarżonym orzeczeniu wątpliwości, co do ilości posiadanych przez nią kont bankowych. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać argumentację Sądu pierwszej instancji, który wywodził, że dane, jakimi dysponował nie stanowiły podstawy do zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.