II OSK 1045/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1835/12 oraz zażalenia J.K., K.O., M.B., R.P., Z.S., M.P. na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w punkcie III (trzecim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1835/12 w sprawie ze skargi J.K., K.O., M.B., R.P., Z.S., M.P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. uchyla postanowienie zawarte w punkcie III (trzecim) wyroku i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w tej części, 3. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J.K., K.O., M.B., R.P., Z.S., M.P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J.K., K.O., M.B., R.P., Z.S. i M.P. (dalej jako "skarżący") uchylił postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (pkt I wyroku). Ponadto Sąd I instancji zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 650 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III wyroku). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Pruszkowskiego z [...] listopada 2009 r. zatwierdzającej projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Z wnioskiem w tym zakresie wystąpili między innymi skarżący oraz inne osoby wskazane w sentencji decyzji. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego. W uzasadnieniu postanowienia, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji miał obowiązek zbadać w pierwszej kolejności, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Organ wyjaśnił, że art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623) ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Zdaniem organu, analiza akt sprawy wykazała, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Pruszkowskiego z [...] listopada 2009 r., nie brali udziału w tym postępowaniu. Interes prawny wywodzą zaś z tytułu prawa własności do działek, których status prawny organ szczegółowo opisał w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, biorąc pod uwagę usytuowanie działek należących do skarżących względem inwestycji, osoby te nie posiadają legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Pruszkowskiego z [...] listopada 2009 r. Z projektu zagospodarowania terenu oraz z mapy ewidencyjnej (projekt budowlany) wynika, że najbliżej (tj. w odległości ok 5 m) przedmiotowej inwestycji położona jest działka nr ew. [...] stanowiąca własność M.P. Pozostałe działki znajdują się w odległości powyżej 50 m od omawianej inwestycji. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, takie usytuowanie przedmiotowej inwestycji w żaden sposób nie może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości należących do skarżących. Projektowana inwestycja nie niesie ze sobą ograniczeń w zagospodarowaniu okolicznych działek stanowiących własność skarżących, wynikających ze stosowanych przepisów prawa. Powołując się na pomiary pól elektromagnetycznych wykonane przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie dla celów ochrony środowiska i ludności, organ wskazał, że nie stwierdzono przekroczenia, określonego w przepisach, dopuszczalnego poziomu pól elektromagnetycznych jaki może występować w środowisku. W związku z tym przebywanie ludności w otoczeniu wymienionej stacji dozwolone jest bez żadnych ograniczeń. Organ powołał się ponadto na sposób wykonania pomiarów. Z tych względów, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielił zarzutów podnoszonych przez skarżących w ich pismach składanych do organu. Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uchylając zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające Sąd I instancji wskazał, że złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych tj. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Odmowa wszczęcia postępowania nie jest więc możliwa, kiedy ustalenie przymiotu strony wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym przedmiocie. W ocenie Sądu I instancji taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Tylko po wszczęciu postępowania i w jego toku organ mógł bowiem dokonać niezbędnej oceny w zakresie przepisów prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotów wnoszących żądanie. W ocenie Sądu I instancji, przymiot strony w niniejszym postępowaniu powinien być analizowany z punktu widzenia obszaru oddziaływania inwestycji, który musi wynikać z analizy szczególnego charakter obiektu i jego złożonego oddziaływania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ. W pierwszej kolejności organ zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 61a § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię i wskazanie, że w sytuacji, gdy brak legitymacji materialnej wnioskodawcy nie miał charakteru oczywistego przepis ten nie mógł być stosowany i wymagane było wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto organ zarzucił naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 61a k.p.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że istnieje konieczność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, pomimo że wnioskujący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie zawarte w pkt III wyroku dotyczące kosztów. Zarzucili naruszenie art. 200 w związku z art. 201 § 1 i w związku z art. 209 p.p.s.a. Wnieśli o uwzględnienie zażalenia i zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt III, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Po pierwsze, na uwzględnienie nie zasługuje skarga kasacyjna Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie dotyczą zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje pogląd wyrażony między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2271/12 (nie publ.). Przepis art. 61a k.p.a. został dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18) i wszedł w życie 11 kwietnia 2011 r. Celem wprowadzenia tej nowelizacji było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (por. druk sejmowy nr 2987 z 16 kwietnia 2010 r., s. 4 uzasadnienia). Oznacza to, że wszczęcie postępowania administracyjnego, w tym dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji, jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (por. G. Łaszczyca, Postępowanie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 188, por. J. Chmielewski, Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, "Monitor Prawniczy" 2014, nr 2, s. 82-84). Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko prezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych na gruncie art. 157 § 3 k.p.a., a następnie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Zastosowanie zatem art. 61a § 1 k.p.a. (wcześniej art. 157 § 3 k.p.a.) powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04, z 5 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05, z 2 października 2009 r., II OSK 1501/08, z 10 marca 2010 r., II GSK 433/09 oraz z 28 marca 2013 r., II GSK 321/11). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego badając legitymację procesową skarżących w niniejszej sprawie dokonał analizy akt sprawy w celu ustalenia usytuowania należących do skarżących działek względem terenu inwestycji. Odniósł się między innymi do projektu zagospodarowania terenu oraz mapy ewidencyjnej, stwierdzając, że najbliżej (tj. w odległości ok 5 m) przedmiotowej inwestycji położona jest działka nr ew. [...]. Pozostałe działki znajdują się w odległości powyżej 50 m od omawianej inwestycji. Ustalenia te dokonane zostały w związku z wykładnią art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten niewątpliwie stanowił podstawę do ustalenia interesu prawnego skarżących wnioskujących o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednak w niniejszej sprawie weryfikacja legitymacji procesowej wnioskodawców nie mogła być dokonana w ramach wstępnego, formalnego badania wniosku. Ocena wpływu konkretnej inwestycji na sąsiedni obszar obejmuje szereg zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na znajdujące się w sąsiedztwie nieruchomości, z punktu widzenia wymagań wynikających z przepisów odrębnych. Oznacza to, że status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę determinowany jest zakresem oddziaływania projektowanego zamierzenia budowlanego. Przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie, czy interes taki osobie przysługuje. Jeżeli zatem możliwe jest spowodowanie negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiednich nieruchomości, uwzględniając wyniki analizy wyznaczonego obszaru oddziaływania, właściciele nieruchomości położonych na tym obszarze są stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Oddzielnym natomiast zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Jednak weryfikacja tych zarzutów może odbywać się wyłącznie w toku postępowania, w którym osoby te mają zapewniony udział. Z tych względów organ administracji analizując obszar oddziaływania oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji nie może ograniczać się tylko do ustalenia takiego oddziaływania obiektu, które stanowi naruszenie określonych norm. To czy wykonanie określonych robót naruszy interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu, a więc nie można z góry zakładać, że właściciel sąsiedniej nieruchomości nie jest stroną, bowiem planowane roboty budowlane nie naruszają przepisów odrębnych, w tym przypadku przede wszystkim dotyczących dopuszczalnego poziomu pól elektromagnetycznych jaki może występować w środowisku. Nie jest więc zasadne uznanie, że określona osoba nie jest stroną postępowania w sytuacji, gdy z uwagi na zarzuty podnoszone przez tę osobę, wymaga wyjaśnienia i rozstrzygnięcia właśnie to, czy interes prawny tej osoby wynikający z przepisów prawa nie został naruszony. Ocena w powyższym zakresie, może być dokonana tylko w ramach merytorycznego rozstrzygania sprawy, przez organ I lub II instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05, z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10, z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10). Z tych też przyczyn na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a., a także naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 61a k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, z przyczyn wyżej wskazanych, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. W innym wypadku organ dokonuje analizy legitymacji procesowej wnioskodawcy po wszczęciu postępowania, a jeśli w jego toku stwierdzi, że wnioskodawca nie dysponuje interesem prawnym to powinien postępowanie umorzyć. Jak wyżej wskazano, w niniejszej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia "oczywistości" braku interesu prawnego skarżących. Stanowisko Sądu I instancji było więc prawidłowe i opierało się na prawidłowej wykładni zarówno art. 61a § 1 k.p.a., jak i art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Po drugie, na uwzględnienie zasługuje zażalenie skarżących na postanowienie zawarte w pkt III zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy ustawy p.p.s.a. nie regulują szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, odsyłając w tym zakresie do przepisów odrębnych. W przypadku jeśli strona reprezentowana jest przez adwokata, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461). Nie ulega wątpliwości, że do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw zalicza się wpis sądowy od skargi. W niniejszej sprawie występowało sześcioro skarżących i każdy z nich uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, a więc łącznie 1200 zł. Już ta kwota przewyższa kwotę jaką zasądził Sąd I instancji w pkt III zaskarżonego wyroku. Ponadto, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika w sprawie tego rodzaju wynosi 240 zł. Do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się ponadto opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji błędnie określił zasądzoną kwotę kosztów postępowania. Jednocześnie jednak z uzasadnienia wyroku w części dotyczącej kosztów nie wynika, jakie koszty złożyły się na zasądzoną kwotę, bowiem Sąd I instancji powołał jedynie art. 200 p.p.s.a., nie uzasadniając szerzej rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Uniemożliwia to dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia i stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie kosztów postępowania Sąd I instancji będzie zobowiązany szczegółowo przedstawić zarówno podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, a także wskazać konkretne kwoty, jakie składają się na zasądzone koszty. Sąd I instancji zobowiązany będzie również uwzględnić koszty związane z koniecznością sporządzenia złożonego w niniejszej sprawie zażalenia, bowiem zarówno przepisy ustawy p.p.s.a., jak i przepisy odrębne, nie dają podstaw do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny kosztów postępowania w związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie kosztów, natomiast koszt ten z pewnością stanowił koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw skarżących. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Natomiast na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu postanowienia zawartego w pkt III zaskarżonego wyroku. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. ----------------------- 6 6