I OSK 3108/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1347/12 w sprawie ze skargi D. G. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1347/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną. W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury decyzją z [...] listopada 2010 r., nr [...], na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), odmówił przyjęcia D. M. na aplikację ogólną rozpoczynającą się w dniu [...] listopada 2010 r. wskazując, że w 2010 r. wyznaczono limit 300 miejsc na tej aplikacji, natomiast D. M. znalazł się na [...] pozycji listy kwalifikacyjnej. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ponadto organ wskazał, że zarówno Dyrektor Krajowej Szkoły, jak i Minister Sprawiedliwości nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac, co oznacza, że nie mogą kontrolować sposobu oceny prac pisemnych. Na tę decyzję D. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że brakuje mu zaledwie 1,5 punktu, by znaleźć miejsce na liście kandydatów zakwalifikowanych na aplikację, przy czym wyeliminowanie większości uchybień wymaga jedynie właściwego przyporządkowania udzielonych odpowiedzi do szczegółowo ustalonego klucza rozwiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2011r. sygn. akt II SA/Wa 465/11, uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że badając ponownie sprawę organ powinien odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezaliczenia mu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi oraz dokonać ustaleń w zakresie możliwości poddania kontroli organu odwoławczego oceny pracy w części dotyczącej przedmiotowego zarzutu. W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej od tego wyroku przez Ministra Sprawiedliwości, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1461/11. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], na podstawie art. 23 ust. 2 powołanej ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], wskazując, że zarówno Dyrektor Krajowej Szkoły, jak i Minister Sprawiedliwości nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac, nie mogą zatem kontrolować sposobu oceny prac pisemnych. Jednocześnie organ uznał, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby ocena pracy pisemnej skarżącego była niezgodna z regułami określonymi w kryteriach oceny pracy pisemnej, znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy. Ponadto zwrócił uwagę, że każdy z egzaminatorów uzasadnił w sposób wyczerpujący ocenę do każdego ocenianego kazusu z poszczególnych dziedzin prawa i nie stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania skarżącemu jednego punktu za pytanie nr 133 z testu, stwierdzono, że ustalona przez komisję liczba punktów uzyskanych przez skarżącego została prawidłowo podliczona. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D. M. podnosząc, że Minister Sprawiedliwości nie miał podstaw do ponownego wydania rozstrzygnięcia w sprawie, która została ostatecznie zakończona przed sądami administracyjnymi i której rozstrzygnięciem jest związany. Stwierdził, że zaskarżona decyzja stoi w oczywistej sprzeczności z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1461/11, w którym to wyroku zawarto jednoznaczne wskazania co do sposobu rozpoznania odwołania, dalekie od formy przyjętej przez organ. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że nie każde naruszenie prawa powodujące uwzględnienie skargi skutkuje tym, że skarżący zostanie przyjęty na aplikację ogólną. Wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1347/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2012 r. wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest brak rozstrzygnięcia właściwego organu w trybie art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, lecz odmowa przyjęcia na aplikację ogólną w trybie art. 23 ust. 2 tej ustawy. Wobec powyższego kwestia ta nie podlegała badaniu przez Sąd. Sąd zaznaczył, że uchylając zaskarżoną decyzję kierował się przepisami art. 153 i 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podano, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1461/11 wyraźnie wskazał organowi, jakie wyjaśnienia ma poczynić. Tymczasem Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił tych wskazań w zaskarżonej decyzji. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Minister Sprawiedliwości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), w związku z art. 153 tej ustawy, polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości w związku z błędnym przyjęciem, że organ odwoławczy nie podporządkował się ocenie prawnej i wskazaniom zawartym w wyrokach w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 465/11 oaz I OSK 1461/11, czym naruszył art. 153 powołanej ustawy podczas, gdy do takiego naruszenia nie doszło, 2) art. 141 § 4 w związku z art. 153 powołanej wyżej ustawy, poprzez ustalenie wskazań dla organu administracyjnego, które nie są wykonalne w ramach przysługujących mu kompetencji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wskazania Sądu o konieczności podjęcia się przez tegoż Ministra "wyjaśnienia przez członków komisji" zarzutów sformułowanych przez D. M. nie są wykonalne, gdyż organ nie ma kompetencji co do ich realizacji. Podkreślono, że byt prawny Komisji Konkursowej do przeprowadzenia naboru na aplikację ogólną w 2010 r. ustał, a Minister Sprawiedliwości nie ma prawnych możliwości zobligowania członków tej komisji do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w toku postępowania przez D. M. W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. M. wniósł o jej oddalenie wskazując, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1461/11. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia oraz art. 170 tej ustawy, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 465/11), który uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r. (sygn. akt I OSK 1461/11) oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu pierwszej instancji. Wobec powyższego, rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku było o tyle ograniczone, że zajął się on jedynie skontrolowaniem, czy Minister Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. zastosował się do wskazówek zawartych w zapadłych wcześniej wyrokach. Przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a za nim Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych wyżej wyrokach nakazali organowi, aby ten zbadał zarzuty strony, a w uzasadnieniu decyzji administracyjnej odniósł się do nich, szczególnie jeśli zarzuty dotyczą sposobu zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd wskazał bowiem, że w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości odniósł się jedynie do zarzutów dotyczących sposobu rozwiązania przez skarżącego kazusów, nie odniósł się zaś do zarzutu dotyczącego niezaliczenia skarżącemu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi. Także Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla kandydata na aplikację rzetelne wyliczenie punktów ma istotne znaczenie. Sąd uznał, że badając ponownie sprawę organ powinien odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezaliczenia mu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi oraz dokonać ustaleń w zakresie możliwości poddania kontroli organu odwoławczego oceny pracy D. M. w części dotyczącej przedmiotowego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną podziela pogląd Sądu pierwszej instancji wyrażony w zaskarżonym wyroku z dnia 10 października 2012 r., że Minister Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. nie zastosował się do wskazanych wyżej wytycznych i nie wykonał zaleceń Sądu. Podkreślić natomiast należy, że gdy kandydat na aplikację wskaże konkretne uchybienia organu, to organ odwoławczy – Minister Sprawiedliwości – nie może się uchylić od ich rozpatrzenia. Organ obowiązany jest bowiem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi się kierował przy załatwieniu sprawy, o czym stanowi zasada prawdy materialnej wyrażona w art. 11 k.p.a. Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że odwołanie D. M. nie zostało rozpatrzone w sposób merytoryczny. Zaznaczyć przy tym należy, że merytoryczne zbadanie sprawy przez organ nie musi oznaczać, że D. M. uzyska ilość punktów uprawniających do otrzymania miejsca na liście kwalifikacyjnej. Jednakże organ musi merytorycznie odnieść się do zarzutów odwołania i dopiero na tej podstawie zadecydować, czy kandydat kwalifikuje się do przyjęcia na aplikację, czy też nie. Wskazać w tym miejscu należy, że ustawodawca w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego tak skonstruował sposób merytorycznej oceny prac osób ubiegających się o przyjęcie na aplikację, aby wykluczyć pozamerytoryczny wpływ czynnika administracyjnego, jakim jest Minister Sprawiedliwości na sposób oceny prac dokonywanej przez wybitnych specjalistów z gałęzi prawa. Zatem Minister Sprawiedliwości nie może ingerować w prawidłowo przeprowadzone postępowanie przy przyjęciu na aplikację ogólną. Zaś po zgłoszeniu ewentualnych nieprawidłowości organ ten musi je ocenić w toku postępowania administracyjnego. Wobec tego uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, co oznacza, że organ powinien wykonać zalecenia Sądu wynikające z zapadłych w sprawie wyroków. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjnym na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.