II SA/Lu 553/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi kuratora spadku po J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na M. P. jako kuratora spadku po J. K., obowiązek wykonania w budynku mieszkalnym położonym na działce nr 102 przy ulicy N. w Z., w terminie do dnia 30 kwietnia 2012r,. robót budowlanych polegających na wykonaniu i wzmocnienia konstrukcji dachu oraz uzupełnieniu pokrycia z blachy wraz z naprawą rynien blaszanych, zabezpieczeniu otworów okiennych w poziomie parteru, zamontowaniu i zabezpieczeniu zamkiem drzwi wejściowych, przemurowaniu cegłą co trzeciej warstwy ściany zewnętrznej od strony północnej, dokonaniu przeglądu przewodów kominowych wraz z urządzeniami grzewczymi w poszczególnych lokalach obecnie zamieszkałych, wykonaniu odprowadzenia wód opadowych w taki sposób, aby ich spływ nie był ukierunkowany pod ścianę fundamentową oraz jego zabezpieczeniu przed dostępem osób postronnych. W motywach decyzji wyjaśniono, że wspomniany budynek jest wielorodzinny, dwukondygnacyjny z poddaszem użytkowym, pokryty blachą. Jego właściciel J. K. nie żyje, a kuratorem spadku po nim, postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 17 lutego 2011r. został M. P. W dniu 23 czerwca 2011r w jednym z pomieszczeń mieszkalnych wybuchł pożar w wyniku którego nadpalona została boczna ściany lukarny, stopieniu uległa papa izolująca, ponadto w dachu wybito otwór i oderwano fragment blachy z pokrycia dachowego. Nadpalone zostały także elementy więźby dachowej, krokwie i łaty oraz uszkodzona część pokrycia nad pomieszczeniem w narożniku południowo – zachodnim. Stwierdzono ponadto, że również w pokoju wybito otwór, wyrwano ze ściany instalację elektryczną, ściana i sufit w nim są zawilgocone, a tynk spękany. Zły stan techniczny budynku potwierdziła ekspertyza techniczna przedłożona 8 lutego 2012r. Wobec powyższego organ na podstawie art. 66 ust. 1 pkt.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nałożył na kuratora spadku obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Po rozpoznaniu jego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i nakazał w terminie do dnia 31 lipca 2012r. przeprowadzenie w omawianym budynku robót budowlanych polegających na wykonaniu i wzmocnienia konstrukcji dachu oraz uzupełnieniu pokrycia z blachy wraz z naprawą rynien blaszanych, zabezpieczeniu otworów okiennych w poziomie parteru, przemurowaniu cegłą co trzeciej warstwy ściany zewnętrznej od strony północnej oraz wykonaniu odprowadzenia wód opadowych w taki sposób, aby ich spływ nie był ukierunkowany pod jego ścianę fundamentową. Także organ odwoławczy podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do stanu technicznego budynku. Na potwierdzenie zasadności swojej oceny odwołał się do przedstawionej ekspertyzy technicznej. Wynika z niej, że stolarka okienna parteru i poddasza nie posiada oszklenia, widoczne są ubytki w skrzydłach okien, zniszczone są ogrzewalniki kaflowe oraz trzony kuchenne pomieszczeń lokali niezamieszkałych, nadpalone zostały okładziny drewniane schodów wejściowych, uszkodzony jest osprzęt, opomiarowanie oraz instalacja kablowa, z zawiasów wyrwano lewe skrzydło drzwi wejściowych. Pęknięta jest ściana zewnętrzna, zniszczona część dachu, część lukarny, brak jest poszycia nad spaloną częścią mieszkalną, widoczna jest korozja pokrycia dachu, rynien i rur spustowych, widoczne są braki w rynnach, zniszczone są tynki i brak jest czap betonowych kominów. Według ekspertyzy natychmiastowego wzmocnienia, uzupełnienia poszycia i naprawy rynien wymaga część dachu o powierzchni około 20m2 , ponadto należałoby oszklić lub zamurować otwory okienne na parterze budynku, przemurować co trzecią warstwę ściany zewnętrznej, zmienić kierunek spływu wód, które obecnie podciekają pod fundament budynku, dokonać przeglądu, sprawdzenia i uzupełnienia instalacji elektrycznej oraz dokonać przeglądu przewodów kominowych. Zdaniem organu omówiony w ekspertyzie stan techniczny budynku uzasadnia nałożenie na kuratora spadku obowiązku usunięcia opisanych w niej nieprawidłowości. Jednocześnie wyjaśniono, że oparcia w art. 66 prawa budowlanego nie znajduje obowiązek dokonania przeglądu przewodów kominowych wraz z urządzeniami grzewczymi. Obowiązki w tym zakresie przewiduje bowiem art. 62 prawa budowlanego, a ich zaniechanie skutkuje nałożeniem kary grzywny. Podobnie na podstawie wspomnianego przepisu nie można nakładać obowiązku zabezpieczenia budynku przed dostępem osób postronnych oraz nakazu zamontowania zamka w drzwiach wejściowych, gdyż przepisy prawa budowlanego nie regulują sposobu rozwiązania problemu dewastacji i zniszczeń dokonywanych w obiekcie budowlanym przez osoby trzecie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił ponadto, że zakres nakazanych robót budowlanych ma na celu utrzymanie obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym i nie ingeruje w zakres praw własnościowych, a zatem nie przekracza zakresu zwykłego zarządu. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego M. P. zarzucił decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego naruszenie art. 6,7, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 kpa poprzez przyjęcie, że obowiązek wykonania wskazanych w niej robót budowlanych mieści się w granicach zwykłego zarządu, podczas, gdy stanowią one remont, przekraczający te granice; art. 138 § 1 pkt.2 kpa poprzez orzeczenie co do istoty sprawy podczas, gdy okoliczności sprawy nie uprawniają do takiego rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 61 ustawy prawo budowlane poprzez uznanie, że wykonanie czynności opisanych decyzją mieści się w zakresie utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust.2 ustawy, podczas, gdy w rzeczywistości wykraczają one poza te ramy. Zdaniem skarżącego zakres nałożonych na niego robót zmierza w istocie do odtworzenia stanu pierwotnego budynku , co należy kwalifikować jako remont. Ten zaś przekracza zakres czynności zwykłego zarządu, przez które należy rozumieć załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymywaniem jej w stanie niepogorszonym w ramach aktualnego jej przeznaczenia, pobieranie pożytków i dochodów, uprawę gruntów, administrację i szeroko rozumianą ochronę w postaci czynności zachowawczych. Czynności, które pociągają za sobą nadzwyczajne wydatki, nadmierne, niewspółmierne koszty przekraczają zakres zwykłego zarządu. Według skarżącego dla wykonania nałożonych obowiązków musi zatem uzyskać zgodę sądu spadku, tymczasem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego o takie zezwolenie nie wystąpił i nawet do tego zarzutu się nie ustosunkował. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Nałożenie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązków o jakich stanowi art. 66 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zmianami ) jest konsekwencją niezastosowania się do ciążących na nich obowiązków, mających na celu utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym wynikających z art. 61 ust.1 powołanej ustawy. Zakres tych obowiązków wskazuje art.5 ust.2 ustawy, według którego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego artykułu. Z art. 61 ust.2 ustawy wynika natomiast, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest także zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Właśnie w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo że powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia służy przewidziana w art. 66 ust. 1 ustawy możliwość nakazania przez właściwy organ jego właścicielowi lub zarządcy, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. Bez wątpienia zarządcą w powyższym rozumieniu jest także kurator spadku, do którego zgodnie z art. 667 § 2 kpc, stosuje się przepisy o zarządzie nieruchomością w toku egzekucji. Na tle tego przepisu Sad Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 1 lutego 2011r. ( III CZP 78/10 OSNC 2011/6/61) wyjaśnił, że kuratora spadku należy traktować jako zastępcę pośredniego, dokonującego czynności prawnych we własnym imieniu lecz na cudzy rachunek. Z przedstawionej w sprawie ekspertyzy technicznej wnosić należy, że przedmiotowy budynek wymaga wspomnianej interwencji organów nadzoru budowlanego. W orzecznictwie przyjmuje się, że nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego o którym mowa w art. 66 ust.1 pkt.3 ustawy będzie z reguły skutkiem zużycia technicznego lub nagłych zdarzeń, mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Przesłanką na jakiej opiera się wspomniany stan jest naruszenie wymagań wynikających z obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. Wymienione w powołanej już ekspertyzie usterki budynku dają wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że stan techniczny budynku nie spełnia przewidzianych w nich warunków Przypomnieć należy, że stosownie do § 204 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U Nr 75, poz. 690 ze zmianami ) konstrukcja budynku powinna spełniać warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności oraz stanów granicznych przydatności do użytkowania w żadnym z jego elementów i w całej konstrukcji. Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone, jeśli konstrukcja powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi znajdujących się w budynku oraz w jego pobliżu , a także zniszczenie wyposażenia lub zniszczenie mienia ( ust.2 ). Stosownie natomiast do ust. 3 pkt. 1 stany graniczne przydatności do użytkowania uważa się za przekroczone, jeśli wymagania użytkowe dotyczące konstrukcji nie są dotrzymane. Oznacza to, że w konstrukcji budynku nie mogą występować lokalne uszkodzenia, w tym rysy, które mogą ujemnie wpływać na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji, jej części, a także przyległych do niej niekonstrukcyjnych części budynku, W tym kontekście słusznie zatem organy uznały za konieczne wzmocnienie pękniętej ściany przez jej przemurowanie i to mimo zawartej w ekspertyzie tezy, według której zasadnicza konstrukcja budynku tj fundamenty, ściany zewnętrzne i wewnętrzne, stropy oraz schody są w stanie technicznym dobrym. Trudno bowiem uznać, że pęknięcie ściany nie ma wpływu na stan konstrukcji budynku, co wynika także z przytoczonych przepisów rozporządzenia. O przeciwnych wnioskach wynikających z tego faktu świadczy przecież zawarty w tej samej ekspertyzie nakaz jej przemurowania, co miałoby na celu jej wzmocnienie oraz nakaz likwidacji podcieków wody. Nie może ulegać wątpliwości, że niezgodne z jakimikolwiek normami byłoby tolerowanie tego stanu przez organy nadzoru budowlanego. Ekspertyza podaje ponadto, że dla przebywających w budynku osób zagrożenie stwarza konstrukcja dachu, dodatkowo osłabiona pożarem, jaki miał miejsce 23 sierpnia 2011r. Stwierdza się w niej również, że dach nie ma częściowego pokrycia, pozostała część natomiast, podobnie jak rury spustowe i rynny jest skorodowana. Przywołane okoliczności wskazują zatem, że zachodzi także przesłanka określona w art. 66 ust.1 pkt.1 ustawy, który pozwala na ingerencję organów w przypadku, gdy obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że określone w decyzji obowiązki znajdują oparcie w przepisie art. 66 ust.1 pkt.1 i 3 prawa budowlanego i ustaleniach ekspertyzy technicznej, które zresztą nigdy nie były one kwestionowane. Argumentacja skargi jak i odwołania opierała się natomiast na wykazaniu, że zakres i rodzaj robót budowlanych do których zobowiązano skarżącego przekraczał zakres zwykłego zarządu do którego sprawowania został wyznaczony jako kurator spadku, wobec czego do ich wykonania niezbędnym było uzyskanie zgody sądu spadku. Stanowiska tego nie można jednak aprobować. Z treści art. 66 ust. 1 ustawy prawo budowlane wynika, że nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości o jakich mowa w tym przepisie nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, gdyż tylko na nich ciążą obowiązki określone w art. 61 ust.1 tej ustawy. Ich wyegzekwowanie w żadnej mierze nie jest uzależnione od konieczności badania zakresu przysługującego im prawa, a tym bardziej czy wykonanie robót budowlanych przekracza zwykły zarząd, co odnosi się także do kuratora spadku, który z mocy art. 666 § 1 kpc jest ustanawiany dla czuwania nad całością nieobjętego spadku. Z treści art. 935 § 1 kpc wynika natomiast, że jego zadaniem jest zarządzanie majątkiem spadku zgodnie z zasadami racjonalnej gospodarki w celu jego zachowania w stanie możliwie nieuszczuplonym i niepogorszonym. W tym kontekście za całkowicie pozbawione podstaw jest przekonanie skarżącego, według którego organ nadzoru budowlanego przed wydaniem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości powinien wystąpić do sądu spadku o udzielenie zgody na wykonanie robót budowlanych. Kwestia ta pozostaje poza zakresem rozpoznania sprawy, podobnie jak i ewentualne rozliczenia pomiędzy kuratorem spadku i spadkobiercami, co do poniesionych kosztów związanych z wykonaniem decyzji. Organy administracji nie dokonują bowiem wzajemnych rozliczeń pomiędzy zarządcą obiektu lub jego właścicielem w drodze władczej decyzji administracyjnej. Decyzja oparta na treści art. 66 prawa budowlanego nie przesądza też, kogo będą w ostatecznym rozliczeniu obciążały koszty doprowadzenia obiektu do należytego stanu ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 637/05 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dla wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust.1 ustawy istotne jest jedynie stwierdzenie, że obiekt budowlany nieprawidłowo eksploatowany, nie remontowany, nie konserwowany przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony został do stanu opisanego w tym przepisie. Rację ma natomiast Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazując, ze w dyspozycji art. 66 ust. 1 nie mieści się nakazanie przeprowadzenia kontroli przewodów kominowych i urządzeń grzewczych w poszczególnych lokalach mieszkalnych. Zwrócić należy uwagę, że istotą tego przepisu jest nakazanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a nie dopiero ich ustalanie. W przypadku instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) ich stan techniczny powinien być poddawany przez właściciela lub zarządcę okresowej kontroli, co najmniej raz w roku, zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c) wspomnianej ustawy. Z kolei według art. 62 ust.3 właściwy organ w razie stwierdzenia, nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części mogącej spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, niebezpieczeństwa mienia bądź środowiska nakazuje przeprowadzenie kontroli o której mowa w ust.1 a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Dopiero wyniki przeprowadzonej kontroli oraz treść ekspertyzy mogą stanowić podstawę do podjęcia decyzji w trybie art. 66 ust. 1. Co więcej przepis ten odnosi się do obiektów budowlanych, a nie do znajdujących się w nich lokalach, co oznacza, że nakazy w nim określone mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w samym obiekcie. W orzecznictwie utarty jest pogląd, że możliwe jest nałożenie nakazu wykonania określonych robót także w lokalu, ale tylko w takich przypadkach, gdy roboty te mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części ( wyrok NSA z dnia II OSK 340/10, II OSK 1794/10, II OSK 985/08, II OSK 1036/06 ). W świetle akt sprawy nie ma podstaw do uznania, że na utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie mają wpływ urządzenia grzewcze zamontowane w poszczególnych lokalach mieszkalnych. Nie ulega także wątpliwości, że dyspozycja przepisu art. 66 ust.1 prawa budowlanego nie obejmuje konieczności zamontowania zamka w drzwiach wejściowych czy zabezpieczenia budynku przed przebywaniem w nim osób trzecich, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. Nr 270 ) skargę należało oddalić.