II OSK 137/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-26

Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Andrzej Jurkiewicz, Maciej Dybowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji nieważności decyzji ustalającej opłatę planistyczną, spór dotyczący zwrotu tej opłaty, gdy dotyczy byłego właściciela nieruchomości, powinien być rozstrzygnięty przez sąd powszechny, czy przez organ administracji publicznej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Spory dotyczące zwrotu opłaty planistycznej, naliczonej na podstawie uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego nieważność została następnie stwierdzona, a także nieważności decyzji ustalającej tę opłatę, podlegają rozstrzygnięciu przez sądy powszechne, niezależnie od tego, czy stroną sporu jest aktualny czy były właściciel nieruchomości. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 37 ust. 10 stanowi, że takie spory rozstrzygają sądy powszechne, a opłata planistyczna, mimo pewnych cech podatku, nie jest należnością podatkową w rozumieniu Ordynacji podatkowej, stąd przepisy tej ustawy nie mają zastosowania do jej zwrotu.
Stan faktyczny
E.F. i Z.F. domagali się zwrotu opłaty planistycznej w wysokości 19.908,80 zł, naliczonej decyzją Wójta Gminy Liszki w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po stwierdzeniu nieważności uchwały rady gminy oraz decyzji ustalającej opłatę, skarżący złożyli wniosek o zwrot nadpłaty. Wójt Gminy Liszki zwrócił podanie, uznając, że sprawa ma charakter cywilnoprawny i właściwy jest sąd powszechny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało postanowienie w mocy. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Maciej Dybowski Protokolant: asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.F. i Z.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1086/12 w sprawie ze skargi E.F. i Z.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie opłaty planistycznej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1086/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E.F. i Z.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie zwrotu opłaty planistycznej. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wójt Gminy Liszki ustalił Z. i .E.F. opłatę w wysokości 19.908,80 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] położonej w C. gmina L., pow. 0,23 ha, w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów wsi Baczyn, Mników, Morawica, Cholerzyn, Budzyn, Kryspinów, uchwałą nr Xl/80/07 Rady Gminy Liszki z dnia 2 sierpnia 2007 r. Wyrokiem z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1119/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność opisanej uchwały z dnia 2 sierpnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. po rozpoznaniu wniosku E. i Z.F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy Liszki z dnia [...] maja 2008 r. ustalającej jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem prawa miejscowego. Wnioskiem z dnia 15 marca 2011 r. E. i Z.F. zwrócili się do Wójta Gminy Liszki o zwrot nadpłaty niepodatkowej należności budżetowej, w kwocie 19.908,80 zł, jaka powstała wskutek stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Liszki z dnia [...] maja 2008 r. Pismem z dnia 26 maja 2011 r. Wójt Gminy Liszki poinformował wnoszących o braku zasadności ich roszczeń. Podaniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. wyżej wymienieni złożyli zażalenie na niezałatwienie w terminie wniosku o zwrot nadpłaty niepodatkowej należności budżetowej, skierowanego do Wójta Gminy Liszki. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi pierwszej intencji dodatkowy miesięczny termin załatwienia sprawy, począwszy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wójt Gminy Liszki, w oparciu o przepis art. 66 § 3 K.p.a., orzekł o zwrocie podania E.F. i Z.F. z dnia 15 marca 2011 r. dotyczącego zwrotu opłaty planistycznej naliczonej decyzją Wójta Gminy Liszki z dnia [...] maja 2008 r. Organ uzasadnił swoje stanowisko powołując się na przepisy art. 36 ust. 5 oraz art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdził, że organ administracji publicznej nie ma kompetencji w sprawie wynikającej z art. 36 ust. 5 ustawy, gdyż cywilnoprawny charakter roszczeń wnikający z ww. przepisu powoduje, że spory z tego tytułu rozstrzygają sądy powszechne. Wójt gminy rozstrzygając o zasadności zwrotu opłaty planistycznej, wbrew jednoznacznej treści art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uchybiłby obowiązkowi przestrzegania przepisów dotyczących właściwości rzeczowej, przewidzianemu w art. 19-20 K.p.a., co w konsekwencji prowadziłoby do nieważności wydanej w sprawie decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na kwalifikowaną wadę postępowania przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Na skutek wniesionego przez E. i Z.F. zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i w zw. z art. 144 i art. 66 § 3 K.p.a., art. 36 ust. 5 w zw. z art. 37 ust. 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy zauważył, że opłata planistyczna, o jakiej mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi swoistą partycypację gminy w zyskach, jakie przynosi zbycie nieruchomości, której wartość wzrosła w związku ze zmianą ustaleń zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Opłata ta ma charakter publicznoprawny i jest dochodem własnym gminy, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 88 poz. 539). Zgodnie z przepisem art. 67 znowelizowanej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z dnia 24 września 2009 r.) do spraw dotyczących należności stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, o których mowa w art. 60 (czyli między innymi należności stanowiących dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, do których zalicza się opłata planistyczna - art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych) nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy K.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W dziale lll ustawy Ordynacji podatkowej uregulowana została między innymi kwestia nadpłaty i jej zwrotu -rozdział 9, art. 72 i następne. Zatem, zdaniem organu, słuszność ma pełnomocnik skarżących, iż w sprawie zwrotu kwoty opłaty planistycznej zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej oraz że w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustalającej tę opłatę, stanowi ona nadpłatę, o jakiej mowa w przepisach art. 72 i nast. przedmiotowej ustawy. Jednakowoż rację ma organ pierwszej instancji w zakresie konstatacji, iż w niniejszej sprawie o zwrot opłaty planistycznej naliczonej decyzją Wójta Gminy Liszki właściwy jest sąd powszechny, a to ze względu na brzmienie przepisu art. 36 ust. 5 w zw. z art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dalej organ wskazał, że E. i Z.F. nie są aktualnie właścicielami nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...]. Skarżący są zbywcami tejże nieruchomości. Dlatego też, wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 36 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie są oni uprawnieni do domagania się zwrotu uiszczonej opłaty planistycznej. Ponieważ nie zgadzają się oni z taką sytuacją należy uznać, iż w sprawie zaistniał spór, o jakim mowa w art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. To z kolei przesądza o właściwości w sprawie sądu powszechnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli E. i Z.F., zarzucając: - naruszenie art. 73 § 1 pkt 1 i art. 77 §1 pkt 1 lit a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez ich niewłaściwą wykładnię skutkującą przyjęciem, jakoby wynikający z ostatniego z tych przepisów obowiązek zwrotu na rzecz nabywcy nieruchomości opłaty planistycznej miał wyłączać wynikający z pozostałych przepisów obowiązek zwrotu na rzecz zbywcy nieruchomości kwoty nadpłaty, jaka powstała w wyniku uiszczenia wzmiankowanej opłaty - podczas gdy w istocie obowiązki te są od siebie niezależne; - naruszenie art. 73 § 1 pkt 1 i art. 77 §1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez pominięcie okoliczności, że wobec stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Liszki, na mocy której podatnicy uiścili należność do budżetu Gminy L., wpłacona należność stanowi nadpłatę, o której zwrocie ma obowiązek orzekać Wójt Gminy Liszki jako organ podatkowy; - naruszenie art. 66 § 3 K.p.a. w zw. z art. 37 ust. 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące zwrotem wniosku mimo okoliczności, iż do załatwienia niniejszej sprawy właściwy jest Wójt Gminy Liszki, a nie sąd powszechny. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie obu postanowień oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uwzględnił skargi wywodząc, iż zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Skarżący, jak podkreślił Sąd, zarzucają naruszenie przepisów art. 73 § 1 pkt 1 i art. 77 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 36 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich niewłaściwą wykładnię. Zarzuty te uznano za nieuprawnione ponieważ cytowane wyżej przepisy ustawy, tj. art. 37 ust. 10 w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mają zastosowanie do niniejszej sprawy i jasno określają, że skoro w sprawie jest spór co do zwrotu opłaty planistycznej na rzecz byłych właścicieli nieruchomości, to może on zostać rozstrzygnięty tylko przed sądem powszechnym, a nie przed organem administracji publicznej. Organ administracji nie ma kompetencji do rozstrzygania tego rodzaju sporów zgodnie z cyt. wyżej przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd nadto podkreślił, że gmina poza budżetem nie może nic wydawać, środki uzyskane m. in. z tytułu opłaty planistycznej mają charakter publicznoprawny stanowiąc dochód własny gminy. To co jest w budżecie gminy nie oznacza, że do przekazania tych środków stosuje się Ordynację Podatkową lub przepisy prawa publicznego. W związku z powyższym, zarzuty skargi i dokonana przez skarżących interpretacja przepisów Ordynacji Podatkowej oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a także ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, iż uiszczona przez nich opłata planistyczna stanowi nadpłatę o której zwrocie ma obowiązek orzekać Wójt Gminy Liszki jako organ podatkowy nie znajdują podstaw prawnych. Bezzasadny jest też, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia art. 66 § 3 K.p.a. w zw. z art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące zwrotem wniosku. Organ w zaskarżonym postanowieniu zasadnie ustalił, że wynikły spór między stroną skarżącą, a organem administracji publicznej powinien być rozstrzygnięty przez sąd powszechny, a nie przez organ i w związku z tym zasadnie uznał, że podanie skarżących należało zwrócić stosownie do art. 66 § 3 K.p.a. Organ administracji publicznej ma obowiązek przestrzegania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, o czym mowa w art. 19 K.p.a. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania - art. 20 K.p.a. Naruszenie przepisów art. 19 K.p.a. i art. 20 K.p.a. stanowi kwalifikowaną wadę decyzji dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Zatem zwrot podania jest uzasadniony i zgodny z art. 66 § 3 K.p.a. W związku z tym skargę jako nieposiadającą usprawiedliwionych podstaw Sąd oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli E. i Z.F. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucili: - naruszenie prawa materialnego, a to art. 37 ust. 10 i art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez niewłaściwą wykładnię skutkującą przyjęciem, jakoby sądy powszechne były właściwe w sprawach sporów dotyczących opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, wskutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - jeśli spory te toczą się między zbywcą nieruchomości, a gminą i dotyczą zwrotu owej opłaty w związku ze stwierdzeniem nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na którego podstawie wcześniej wymierzono i pobrano opłatę oraz stwierdzeniem nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysokości tej opłaty - mimo iż sprawy o takim charakterze podlegają rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanych w art. 67 ustawy o finansach publicznych, - naruszenie prawa materialnego, a to art. 73 § 1 pkt 1 i art. 77 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niewłaściwą wykładnię skutkująca przyjęciem, jakoby w razie stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na którego podstawie wcześniej wymierzono i pobrano opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oraz stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysokości tej opłaty, miały nie znajdować zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa dotyczące instytucji nadpłaty. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o uchyleniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy Liszki z dnia [...] grudnia 2011 r., alternatywnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie a w każdym przypadku o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty na poparcie wskazanych wyżej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego nie wystąpiła, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawane zarzuty skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 66 § 3 K.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z powyższego wynika, że organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 K.p.a. i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy K.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 468/08 (publikowany w systemie LEX nr 595393) wskazano, że przepis art. 66 § 3 K.p.a. ma zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w sprawie właściwy jest sąd powszechny, ale również wtedy, gdy z zawartych w podaniu o wszczęcie postępowania informacji nie wynika, jaki organ jest w sprawie właściwy. Organ pierwszej instancji, a za nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ustaliły w tej sprawie wobec treści żądania skarżących (byłych właścicieli nieruchomości nr [...] położonej w C. gm. L.), iż w sprawie zwrotu nadpłaty w wysokości 19.908,80 zł pobranej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wskutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a następnie wobec jego eliminacji z obrotu prawnego, właściwy jest sąd powszechny. Stanowisko to trafnie zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku z powołaniem się na przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Norma art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym reguluje sposób rozliczeń pomiędzy gminą, a właścicielem nieruchomości (użytkownikiem wieczystym) w przypadku zmiany wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 36 ust. 4 powołanej ustawy jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Natomiast w razie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w sprawie planu miejscowego, w części lub w całości opłata, o której mowa w ust. 4, podlega zwrotowi na rzecz aktualnego właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości (art. 36 ust. 5 cytowanej ustawy). Stosownie zaś do art. 37 ust. 10 powołanej ustawy spory w sprawach o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5 rozstrzygają sądy powszechne. Z powyższych uregulowań wynika wyłącznie to, iż stwierdzenie nieważności planu na podstawie którego wcześniej wymierzono i pobrano jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości pozwala uprawnionemu podmiotowi zwrócić się do sądu powszechnego z żądaniem zasądzenia zwrotu pobranej kwoty opłaty planistycznej. Przede wszystkim powołana wyżej regulacja art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie przedmiotowo do sprawy zwrotu opłaty planistycznej, określa ona bowiem, co do zasady, właściwość sądu powszechnego w sytuacji zaistnienia takiego sporu o zwrot opłaty planistycznej. W dalszej zaś kolejności dopiero określono podmiot na rzecz którego ma nastąpić ten zwrot. Wprawdzie w przepisie art. 36 ust. 5 przywołanej wyżej ustawy wskazano na aktualnego właściciela, lecz nie oznacza to, iż były właściciel z takim żądaniem nie może wystąpić do sądu powszechnego. Błędne jest stanowisko skarżących, którzy z powołanej normy wyprowadzają pogląd, iż w odniesieniu do aktualnego właściciela nieruchomości, stosownie do art. 37 ust. 10 oraz art. 36 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, właściwy jest sąd cywilny zaś w odniesieniu do byłych właścicieli należy wydać decyzję administracyjną stosując przepisy Działu III Ordynacji podatkowej. Stanowiłoby to po pierwsze nieuzasadniony dualizm w sprawach zwrotu opłaty planistycznej po stwierdzeniu nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w oparciu o który pobrano przedmiotową opłatę, zaś po wtóre przede wszystkim nie ma podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie opłaty planistycznej w trybie art. 36 ust. 5 powołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w omawianym zakresie stanowią kompletne (całościowe) uregulowanie odsyłając uprawnionych na drogę postępowania cywilnego. Nie do zaakceptowania jest zatem pogląd skarżących, że sytuacja prawna zbywcy nieruchomości, który uiścił opłatę planistyczną kształtowana jest przez powołane w art. 67 ustawy o finansach publicznych przepisy Działu III Ordynacji podatkowej dot. zobowiązań podatkowych. Zdaniem skarżących w tej sytuacji stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej opłatę planistyczną skutkuje koniecznością zwrócenia uiszczonej na podstawie owej decyzji kwoty w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zaś w razie uchybienia temu terminowi, podlega oprocentowaniu. Wprawdzie opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest daniną posiadającą pewne cechy podatku, ale nie wynikającą z ustawy podatkowej i nie ma do niej zastosowania Ordynacja podatkowa. Wskazuje się, że pomimo tego, iż opłata planistyczna posiada pewne cechy opłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, gdyż jest świadczeniem publicznoprawnym, przymusowym, bezzwrotnym, wprowadzonym w drodze ustawy na rzecz jednostki samorządu terytorialnego i pobieranym przez organ podatkowy, to jednak wbrew dyspozycji art. 6 Ordynacji obowiązek jej uiszczenia nie został ustanowiony w ustawie podatkowej. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie reguluje bowiem praw i obowiązków organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców oraz osób trzecich. Ponadto wskazanie w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, górnej granicy stawki opłaty (30%) nie jest równoważne ze stosowaniem stawki podatkowej. Jeżeli więc ustawodawca nie zamieścił w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyżej wymienionych regulacji, przesądził o wyłączeniu opłaty planistycznej z kategorii należności określonych w art. 2 Ordynacji podatkowej i tym samym rozstrzygnął o stosowaniu przepisów K.p.a. w odniesieniu do pobrania takiej opłaty. Również zwrot takiej opłaty planistycznej, w okolicznościach o jakich mowa w art. 36 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie może zatem następować w ramach przepisów Działu III Ordynacji podatkowej dot. zobowiązań podatkowych. W takim przypadku przedmiotową sprawę zwrotu opłaty planistycznej wymierzonej i pobranej na podstawie planu, który został następnie wyeliminowany z obrotu prawnego, przekazano wyłącznie na drogę postępowania przed sądem powszechnym (art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Dlatego też nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenie prawa materialnego art. 37 ust. 10 i art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) jak i art. 73 § 1 pkt 1 i art. 77 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 60 in princ. i art. 67 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych oraz art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich niewłaściwą wykładnię. Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organ w zaskarżonym postanowieniu trafnie ustalił, że wynikły spór między skarżącymi, a organem administracji publicznej powinien być rozstrzygnięty przez sąd powszechny, a nie przez organ i w związku z tym zasadnie uznał, że podanie stron należało zwrócić stosownie do art. 66 § 3 K.p.a. Powyższe rozważania wskazują wprost, iż skarga kasacyjna oraz jej zarzuty nie mogły spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku. Dlatego też wniesioną skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną należało, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło