II SA/Gd 428/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie opłaty egzekucyjnej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 roku Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej jako p.e.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego S. W. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 lutego 2012 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 29 lutego 2012 r. wydał tytuł wykonawczy stosowany w egzekucji należności pieniężnych i skierował do egzekucji opłatę egzekucyjną w wysokości 68 zł za wydanie postanowienia z dnia 18 października 2011 r. w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia z powodu niewykonania obowiązku przymusowej rozbiórki budynku realizowanego na działce nr [...] przy ul. G. w R. Organ pierwszej instancji stwierdził, że zobowiązany wiedział o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2006 roku, oddalającym jego skargę na decyzje nakazujące rozbiórkę samowoli budowlanych, tym samym twierdzenie, że nie uchylał się on od wykonania tego obowiązku jest chybione, ponieważ miał on wystarczająco dużo czasu aby obowiązek wykonać. Ponadto, jak podkreślił organ pierwszej instancji upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku rozbiórki zostało doręczone w dniu 1 września 2009 r. pełnomocnikowi pocztowemu zobowiązanego, tym samym upomnienie należy uznać za skutecznie doręczone zobowiązanemu. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. W. zarzucając mu rażące naruszenie: – art. 33 pkt 6 p.e.a. w zw. z art. 42 § 2 oraz art. 44 § 1, 2 i 4 k.p.a., bowiem egzekucja w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalna z uwagi na fakt, że skarżącemu nie zostało skutecznie doręczone postanowienia o nałożeniu grzywny , co w konsekwencji uniemożliwiło mu skuteczną obronę i złożenia w ustawowym terminie zarzutów na postanowienie, – art. 33 pkt 7 p.e.a. w zw. z art. 42 § 2 oraz art. 44 § 1, 2 i 4 k.p.a., bowiem skarżącemu nie doręczono skutecznie upomnienia, – art. 6 § 1 p.e.a. poprzez błędną wykładnię, bowiem skarżący nie uchylał się od wykonania obowiązku, – art. 34 § 1 p.e.a. albowiem organ wydał postanowienie w nieprzypisanej formie, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zarzutów, ewentualnie o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że ma stałe miejsce zamieszkania w N. , zaś jako adres do doręczeń w P. wskazuje ul. G. [...], [...] R. Dopiero po otrzymaniu tytułu wykonawczego z dnia 5 marca 2012 r. powziął informację o prowadzeniu postępowania w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zaś tytuł wykonawczy z dnia 10 maja 2010 r., postanowienie o nałożeniu grzywny oraz upomnienie nie zostały mu prawidłowo doręczone. Podniósł, że pełnomocnictwo pocztowe, udzielone B. S., nie jest pełnomocnictwem uprawniającym do odbioru pism, o którym mowa w art. 40 § 2 i 3 k.p.a., zatem pisma powinny być doręczane bezpośrednio skarżącemu. Nie mogą także wywierać żadnego skutku doręczenia zastępcze dokonywane przez organ pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego nie uchylał się on od wykonania obowiązku, nie posiadał bowiem wiadomości o ponownym wszczęciu postępowania, o nałożonych na niego obowiązkach i grzywnach. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 34 § 4 i 5 p.e.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa egzekucja należności pieniężnych jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 lutego 2012 r. i nie dotyczy czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 maja 2010 r. dotyczącego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Oznacza to, że dopuszczalne są zarzuty zobowiązanego, które dotyczą postępowania egzekucyjnego dotyczącego egzekucji należności pieniężnych, a nie zarzuty dotyczące innego postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego postanowienie z dnia 18 października 2011 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 3 listopada 2011 r. Kwestia braku skutecznego doręczenia upomnienia dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym co do istoty nie może być rozstrzygane w przedmiotowym postępowaniu. W myśl jednak § 13 pkt 3 lit. e rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) organ nie miał obowiązku doręczenia upomnienia w przedmiotowej sprawie. Nie mógł być uznany zarzut naruszenia art. 6 § 1 p.e.a. ponieważ zgodnie z tym przepisem wierzyciel podjął czynności zmierzające do zastosowania odpowiednich środków egzekucyjnych i te właśnie czynności są kwestionowane przez skarżącego. Z treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że zajął on negatywne stanowisko w sprawie zarzutów skarżącego, zaś art. 34 p.e.a. nie określa szczegółowo formy, w jakiej wierzyciel ma zająć stanowisko. W skardze na powyższe postanowienie S. W. wniósł o jego uchylenie, zarzucając mu: – rażące naruszenie art. 33 pkt 1 p.e.a. w zw. z art. 109 k.p.a., bowiem obowiązek po stronie skarżącego nie istnieje, gdyż nie zostało mu skutecznie doręczone postanowienie o powstaniu obowiązku, – rażące naruszenie art. 33 pkt 2 p.e.a., bowiem nawet gdyby uznać, że obowiązek po jego stronie istnieje, brak jest wymagalności tego obowiązku, – art. 33 pkt 6 p.e.a., bowiem egzekucja w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalna z uwagi na fakt, że skarżącemu nie zostało skutecznie doręczone postanowienie o nałożeniu grzywny, co w konsekwencji uniemożliwiło mu skuteczną obronę i złożenia w ustawowym terminie zarzutów na postanowienie, – rażące naruszenie art. 44 k.p.a. poprzez niezastosowanie art. 43 k.p.a., a przez to błędne przyjęcie, że skarżącemu skutecznie doręczono postanowienie z dnia 18 października 2011 r. w trybie art. 44 k.p.a. w sytuacji, w której wystąpiła niemożność skutecznego doręczenia w inny sposób, – naruszenie art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, w konsekwencji ograniczenie skarżącemu prawa do sądu i naruszenie zasady równości wobec prawa, – naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji. Podniósł, że przedmiotowa egzekucja należności pieniężnych jest niedopuszczalna, bowiem nie doręczono mu postanowienia z dnia 18 października 2011 r. nakładającego grzywnę. Wskazał, że doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. może być wykorzystane tylko wówczas, gdy występuje niemożność doręczenia w trybie art. 42 i art. 43 k.p.a., które to tryby organ pierwszej instancji pominął. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji skutecznie uniemożliwił skarżącemu odwołanie się od postanowienia o nałożeniu grzywny, naruszając jego prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Wskazać należało, że skarżący w zarzutach do prowadzonego postępowania wykazywał, iż egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi brak doręczenia mu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2010 r. o nałożeniu na niego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku przy ul. G. [...] w R., jak również tytułu wykonawczego z dnia 5 października 2010 r. dotyczącego tego obowiązku. Kwestionował również, w ramach zarzutu określonego w art. 33 pkt 7 pe.a., brak doręczenia mu upomnienia. Zarzuty podniesione przez skarżącego skierowane były przy tym wobec postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 29 lutego 2012 r., dotyczącego należności w wysokości 68 zł z tytułu opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia z dnia 18 października 2011 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Przedmiot postępowania egzekucyjnego został zatem wyznaczony treścią ww. tytułu wykonawczego z dnia 29 lutego 2012 r. Tym samym zarzuty podnoszone przez skarżącego mogły dotyczyć wyłącznie obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej. Nie mógł być zatem rozpatrywany w przedmiotowym postępowaniu zarzut skarżącego, w którym kwestionował on ustalenia organu egzekucyjnego o uchylaniu się od wykonania obowiązku określonego w tytule z dnia 5 października 2010 r., to jest obowiązku wykonania rozbiórki. Bezzasadnie podnosił skarżący, że postanowienie z dnia 18 października 2010 r., za którego wydanie jest zobowiązany uiścić opłatę egzekucyjną, nie zostało mu prawidłowo doręczone. Z akt administracyjnych Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] wynika, że zarówno upomnienie z dnia 25 sierpnia 2010 r., jak i tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2010 r., a także postanowienie z dnia 18 października 2011 r. zostały skarżącemu prawidłowo doręczone. Upomnienie zostało bowiem odebrane przez B.S. , na podstawie pełnomocnictwa pocztowego nr [...], złożonego w Urzędzie Pocztowym K. [...] w dniu 22 lutego 2000 r. Skarżący w żaden sposób nie zakwestionował ważności ww. pełnomocnictwa, zaś na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. w sprawie II SA/Gd 361/12 wskazał, że miał świadomość posiadania przez B. S. pełnomocnictwa do odbioru korespondencji. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie twierdzenie skarżącego zawarte w zarzutach, że pełnomocnictwo udzielone B. S. nie upoważniało jej do odbioru korespondencji w jego imieniu. Z kolei tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2010 r. został doręczony skarżącemu osobiście, co poświadczył on własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki. Okoliczność tę skarżący potwierdził również na rozprawie w sprawie II SA/Gd 361/12. Upomnienie z dnia 25 sierpnia 2010 r. oraz tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2010 r. zostały doręczone skarżącemu na adres w K., przy ul. K. P. [...], a więc na adres wskazywany przez skarżącego jako adres zamieszkania już w odwołaniu z dnia 30 października 2003 r. od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2003 r. nakazującej rozbiórkę budynku przy ul. G. [...] w R. Skutecznie zatem, w świetle art. 26 § 5 pkt 1 p.e.a. wszczęta została egzekucja wobec skarżącego. Należy w tym miejscu podkreślić, że w doręczonym prawidłowo skarżącemu tytule wykonawczym z dnia 5 października 2010 r. zawarte zostało pouczenie, iż zgodnie z art. 36 § 3 p.e.a. zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia w ciągu 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc. Z obowiązku tego skarżący się nie wywiązał, albowiem adres zamieszkania przy ul. G. [...] w R. wskazał dopiero w zażaleniu z dnia 20 marca 2012 r. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny doręczał skarżącemu dalsze pisma na adres w K. , przy ul. K. P. [...], w tym również postanowienie z dnia 18 października 2011 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki ww. budynku. Postanowienie to, uznać należało za doręczone skarżącemu w dniu 2 listopada 2011 r. (a nie jak wskazywał to organ odwoławczy w dniu 3 listopada 2011 r.) w trybie art. 44 k.p.a. Tryb doręczenia zastępczego, określony w tym przepisie, znajduje zastosowanie, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi osobiście lub innej osobie, która podjęła się oddania pisma adresatowi. W przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania ww. trybu doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 18 października 2011 r. Z adnotacji poczynionej przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika jednoznacznie, że przesyłkę awizowano, z uwagi na nieobecność skarżącego. Brak było również adnotacji, aby zachodziła możliwość doręczenia przesyłki innej osobie obecnej w miejscu zamieszkania skarżącego (dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu). W konsekwencji powyższego, uznać należało, że postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku wykonania rozbiórki zostało prawidłowo wszczęte w stosunku do skarżącego, a postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia również zostało mu prawidłowo doręczone. Bezzasadnie zatem podnosił skarżący w skardze, że obowiązek ten nie istnieje, jak również nie było uzasadnione jego twierdzenie o braku wymagalności obowiązku, czy tez niedopuszczalności egzekucji. Zgodnie z art. 64a§ 1 pkt 1 p.e.a. za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 68 zł. Ponadto podkreślić należało, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał obowiązku kierowania do skarżącego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach określonych w § 13. Rozporządzenie to w § 13 pkt 4 (nie zaś jak to wskazywał organ odwoławczy w § 13 pkt 3 lit. e) przewiduje, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia w przypadku, gdy egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Skoro zatem opłata egzekucyjna należy do kosztów egzekucyjnych (por. przepisy art. 64 i n. zawarte w rozdziale 7 p.e.a.), zarzut niedoręczenia skarżącemu upomnienia nie mógł być uwzględniony. Przepis art. 33 pkt 7 p.e.a. nie mógł zatem stać się podstawą skutecznego zarzutu wobec przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Zasadnie zatem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wyegzekwowanie od skarżącego ww. opłaty egzekucyjnej. Co do kwestionowanej przez skarżącego w zażaleniu formy postanowienia organu pierwszej instancji, mieć należało na uwadze, że w myśl art. 34 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje zgłoszone zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Przepis ten nie przewiduje zatem określonej formy dla postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wystarczające jest, aby z postanowienia takiego wynikało jednoznacznie, jakie stanowisko wierzyciel zajął i wymóg ten postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2012 r. spełnia, skoro wierzyciel uznał w nim zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Wskazywane przez skarżącego rozstrzygnięcie, przybierające formę oddalenia zarzutów, podejmowane jest na etapie rozstrzygania o zarzutach przez organ egzekucyjny, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 44 k.p.a.. Jak to już wyżej wykazano, postanowienie z dnia 18 października 2011 r. o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, zostało mu prawidłowo doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie zachodziła bowiem możliwość doręczenia mu tego postanowienia w trybach określonych w art. 42 i art. 43 k.p.a. Skarżący nie wykazał bowiem, że w datach, w których doręczyciel podejmował próby doręczenia przesyłki w jego miejscu zamieszkania przebywała osoba, która mogłaby podjąć się doręczenia skarżącemu przesyłki. Nie sposób również zarzucić organom naruszenia konstytucyjnego prawa skarżącego do merytorycznego rozpatrzenia jego sprawy, poprzez uniemożliwienie mu odbioru przesyłki. Podkreślić należy organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył skarżącemu postanowienie z dnia 18 października 2011 r. w sposób zastępczy, zaś skutki zaistnienia przesłanek do takiego doręczenia zostały określone przez ustawodawcę w art. 44 k.p.a. Organy administracji publicznej są zatem zobowiązane do stosowania tego trybu doręczenia, gdy zachodzą ku temu przesłanki. Nie jest dopuszczalne, aby w wybranych sprawach organy pomijały ten tryb doręczeń. Właśnie takie działania organów stanowiłyby naruszenie konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa i stanowiłyby naruszenie zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, uznając skargę za bezzasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 roku, poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.