VIII SA/Wa 474/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu kwoty z tytułu odpłatności za dom pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 61, art. 106, art. 104, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana dalej "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), odmówił R. F. (dalej: "skarżący", "pensjonariusz") odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł z tytułu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. (dalej "DPS") za okres od [...] kwietnia do [...] września 2011 r., ustalonej decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent podał, iż decyzją z [...] listopada 2011 r. nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty [...] zł z tytułu zwrotu należności wynikającej z różnicy pomiędzy opłatą należną a wniesioną w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2011 r. za pobyt w DPS. Decyzja ta wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna, skarżący nie dokonał jednak wpłaty, tylko w dniu [...] listopada 2011 r. wystąpił o umorzenie powyższej kwoty. Przedmiotowy wniosek, z uwagi na regulację art. 104 ust. 4 u.p.s., dotyczącą umorzenia jedynie nienależnie pobranych świadczeń, potraktowany został jako wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu należności wynikającej z tytułu odpłatności za pobyt w DPS. W toku postępowania wywołanego przedmiotowym wnioskiem Prezydent, m.in. na podstawie złożonych przez pensjonariusza dokumentów ustalił, że skarżący ma orzeczoną I grupę inwalidzką (orzeczenie z [...] lipca 1987 r.), leczy się z powodu schorzeń układu [...] i [...] (wrodzony [...]), wymaga wizyt lekarskich oraz porusza się na wózku inwalidzkim. W DPS zamieszkuje wraz z żoną, która również posiada znaczny stopień niepełnosprawności (orzeczenie z [...] listopada 2006 r.), leczy się z powodu schorzeń układu [...] i [...] ([...]), wymaga wizyt lekarskich. Dochodem skarżącego jest renta rodzinna i socjalna, dodatek pielęgnacyjny i dodatek dla [...] zupełnej w łącznej wysokości [...] zł oraz renta jego żony w kwocie [...] zł. Po uregulowaniu odpłatności za pobyt w DPS skarżącemu (i jego żonie) pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł. Złożone przez skarżącego rachunki na łączną kwotę [...] zł z tytułu opłat za: telefon komórkowy ([...] zł), Internet ([...] zł), spłaty karty kredytowej ([...] zł) uwzględnione zostały przy ustalaniu jego sytuacji finansowej. Ustalona odpłatność pensjonariusza za pobyt w DPS wynosi [...] zł, po opłaceniu tej należności skarżącemu pozostaje kwota [...] zł, z której w ocenie organu I instancji jest on w stanie uregulować swoje pozostałe, dobrowolne zobowiązania. Analizując przedstawione przez skarżącego wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją organ I instancji stwierdził, iż złożone dwie faktury za zakup leków (opiewające na kwoty [...] zł i [...] zł) dotyczyły produktów ([...],[...],[...],[...],[...] z witaminą [...],[...],[...],[...] żel, tabletki uspokajające), które nie są lekarstwami stosowanymi w chorobach przewlekłych, na które cierpi skarżący i jego żona. Nie zostały one zatem uwzględnione jako stałe, comiesięczne obciążenia finansowe. Z kolei powoływana przez skarżącego okoliczność poniesienia w sierpniu 2011 r. wydatku w kwocie [...] zł (z oszczędności) na zakup nowego wózka inwalidzkiego nie została uwzględniona z powodu braku dowodu zakupu. W konsekwencji organ stwierdził, że aktualny dochód skarżącego w kwocie [...] zł, przekracza kryterium dochodowe ustalone na kwotę [...] zł na osobę, jest on zatem w stanie ponosić odpłatność w ustalonej wysokości, co powoduje brak podstaw do uwzględnienia jego wniosku w zakresie odstąpienia od żądania zwrotu należności w kwocie [...] zł z tytułu odpłatności za pobyt w DPS. Dodatkowo organ I instancji podał, że w czasie pobytu w DPS pensjonariusz ma zapewnioną całodobową opiekę i utrzymanie, w szczególności wyżywienie zgodnie z uwzględnieniem stanu zdrowia, zabezpieczenie odzieży i obuwia w ramach posiadanych środków finansowych, całodobową opiekę pielęgnacyjną, jak również usługi w zakresie potrzeb zdrowotnych, tj. pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz pokrywanie opłaty ryczałtowej i częściowej odpłatności do wysokości limitu ceny za zlecone przez lekarza leki oraz przedmioty ortopedyczne, zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o jej zmianę przez odstąpienie od żądania zwrotu kwoty [...] zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jako podstawę powyższego wskazał błędne ustalenia faktyczne poczynione w sprawie oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego. Wyjaśnił, iż opłata, której żąda organ I instancji, jest tak wysoka, iż skarżący nie jest w stanie jej uiścić, nawet w razie rozłożenia na raty. Przede wszystkim po zrealizowaniu wszystkich stałych wydatków związanych z odpłatnością za pobyt w DPS, rachunkami, wydatków koniecznych z uwagi na stan zdrowia własny i żony oraz służących zapewnieniu niezbędnych potrzeb bytowych i kulturalnych, skarżący dysponuje w rzeczywistości znacznie mniejszą kwotą, niż określona w decyzji. Ponadto DPS nie zapewnia skarżącemu wszystkich dóbr, jakie wymienione są w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podał, iż ponosi stałe, miesięczne wydatki z tytułu: telefonu stacjonarnego z internetem ok. [...] zł, abonamentu telefonicznego ok. [...] zł, raty kredytu za [...] [...] zł (płatne jeszcze przez 12 miesięcy), raty kredytu za [...][...] zł. Ponadto DPS zapewnia wyłącznie lekarstwa ratujące życie. Tylko niewielka część leków jest dofinansowana, pozostałe lekarstwa, które są niezbędne dla skarżącego i jego żony to koszt [...] zł miesięcznie. Ponadto żona skarżącego ma poważną wadę wzroku, korzysta z okularów korekcyjnych, które z powodu [...] często uszkadza. W tej chwili istnieje konieczność zamówienia nowej pary okularów, co stanowi koszt przynajmniej [...] zł. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż DPS nie zapewnia mu ani odpowiedniej odzieży, ani obuwia, ani nawet środków czystości czy higieny; wszystkie te produkty skarżący kupuje za własne pieniądze. Również żywność zapewniana przez DPS nie zaspokaja jego potrzeb w pełnym zakresie, bowiem jako chory na [...] dodatkowo kupuje mleko, owoce, wędlinę oraz ciastka dla żony. Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania w sprawie, Kolegium stwierdziło zasadność stanowiska organu I instancji w przedmiocie braku podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu przez skarżącego należności z tytułu odpłatności za pobyt w DPS w okresie od [...] kwietnia do [...] września 2011 r. Kolegium powtórzyło ustalenia faktyczne organu I instancji co do stanu zdrowia skarżącego i jego żony oraz ich sytuacji materialnej i bytowej. Ustaliło ich łączny dochód na kwotę [...] zł., z którego skarżący uiszcza opłatę za pobyt w DPS w wysokości [...] zł, a jego żona w wysokości [...] zł. Miesięczny wydatek za ich pobyt w DPS wynosi łącznie [...] zł., natomiast po jej uiszczeniu małżonkom F. pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł. Zarówno pensjonariusz, jak i jego żona leczą się systematycznie, co potwierdzają złożone w sprawie zaświadczenia. Organ odwoławczy ustalił miesięczną wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków, uwzględniając: koszty leków (udokumentowanych dwoma fakturami) - [...] zł., opłatę za internet - [...] zł, spłatę karty kredytowej - [...] zł., ratę za [...] - [...] zł, ratę za [...] - [...] zł, abonamenty telefoniczne - [...] zł., co łącznie stanowi kwotę około [...] zł. Do dyspozycji na inne potrzeby pozostaje więc skarżącemu i jego żonie kwota około [...] zł., która - zdaniem organu odwoławczego - może zaspokoić inne nadmienione przez skarżącego potrzeby, np. uzupełnienie żywności, zakup kwiatów, czy słodyczy dla żony. Jednocześnie Kolegium wskazało, że wyszczególnione w fakturze produkty nie są lekami stosowanymi w chorobach przewlekłych, nie mogą zatem być uznane za niezbędne. Organ odwoławczy uwzględnił w stałych wydatkach comiesięczne raty kredytu za ekspres do kawy, jednak zauważył, że urządzenie to nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, co skarżący winien mieć na uwadze. W skardze złożonej na powyższą decyzję skarżący, wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut naruszenia: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 104 ust. 4 u.p.s., poprzez dowolne i błędne przyjęcie, że dochody jego rodziny wystarczają na dokonanie zwrotu kwoty [...] zł z tytułu odpłatności za pobytu w DPS, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ledwie wystarczają jedynie na pokrycie bieżących potrzeb oraz pominięcie faktu, że konieczność zwrotu części wyżej wymienionej kwoty powstała na skutek wydania decyzji zobowiązującej do uiszczenia odpłatności za pobyt w DPS z datą wsteczną (pierwsza decyzja w tej sprawie wydana została [...] maja 2011 r., zaś opłatę podwyższono od dnia [...] kwietnia 2011 r.). Wskazał na dowolność organów w ocenie jego sytuacji materialnej oraz nieuwzględnienie sytuacji osobistej jego rodziny. Po potrąceniu opłat za pobyt w DPS pozostaje mu kwota [...] zł, zaś miesięczne wydatki rodziny wynoszą około [...] zł (na: leki [...] zł, odzież [...] zł, środki czystości [...] zł, dodatkowa żywność związana z [...][...] zł, telefon i internet [...] zł, kredyt na [...][...] zł, książki, gazety, wyjścia do kina [...] zł). W odniesieniu do sytuacji materialnej jego oraz żony oraz niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem, skarżący powtórzył argumenty powoływane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wyjaśnił przy tym, że razem z żoną nie mają możliwości odłożenia jakichkolwiek pieniędzy, żyją z dnia na dzień, mając jedynie nadzieję, że ich stan zdrowia się nie pogorszy i nie będą musieli ponosić większych kosztów. Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł z tytułu odpłatności za pobyt w DPS za okres od [...] kwietnia do [...] września 2011 r., ustalonej decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...]. Podstawą wydania w/w decyzji stanowił art. 104 ust. 4 u.p.s., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust.1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z powołanego przepisu wyraźnie wynika, że określa on wyłącznie przesłanki zastosowania umorzenia w spłacie należności nienależnie pobranych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 16 u.p.s., świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania organu o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Z analizy art. 104 ust. 4 u.p.s. wynika zatem, iż przepis ten nie mógł stanowić podstawy rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia należności wynikającej z różnicy pomiędzy kwotą należną a uiszczoną z tytułu pobytu w DPS w okresie od [...] kwietnia do [...] września 2011 r. Organ potraktował więc wniosek skarżącego (bez wzywania strony do ewentualnego jego sprecyzowania) jako wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu kwoty [...] zł., wynikającej z ostatecznej decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2011 r., która została wydana na podstawie art. 61 u.p.s., zawierającego katalog podmiotów zobowiązanych do uiszczania opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności taki obowiązek spoczywa na mieszkańcu domu, następnie na małżonku, zstępnych przed wstępnymi oraz gminie, z której osoba została skierowana do tegoż domu. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w drodze decyzji administracyjnej w wysokości nie większej niż 70% dochodu osoby (art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy). Osoby, wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, mogą jednak składać wnioski o całkowite lub częściowe ich zwolnienie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko (art. 64 u.p.s.). Należy pamiętać, że przypadki, uprawniające do zwolnień z odpłatności za pobyt w palcówce, zostały wymienione w tym przepisie jedynie przykładowo. Każdorazowo decyzję rozstrzygającą wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, organ winien mieć na uwadze cel, jaki przyświecał skarżącemu, kiedy składał tego rodzaju wniosek. Skarżący akcentował, że w jego sytuacji materialnej i zdrowotnej nie jest w stanie uiścić należnej kwoty, stanowiącej dodatkowe (poza opłatami bieżącymi z DPS) obciążenie. Jeśli nie było podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 104 ustęp 4 u.p.s., to organ powinien rozważyć zakwalifikowanie wniosku skarżącego jako złożonego w trybie art. 64 u.p.s. o częściowe lub całkowite zwolnienie z ustalonej opłaty za pobyt w DPS. Przepis art. 104 ustęp 4 u.p.s. mówi m.in. o możliwości odstąpienia przez organ od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z tytułu opłat określonych w ustawie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, natomiast art. 64 u.p.s. daje możliwość organowi (na wniosek strony) całkowitego lub częściowego zwolnienia osoby wnoszącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności. W każdym z powyższych przypadków organy wydają decyzje uznaniowe, jednak art. 64 u.p.s. dotyczy konkretnie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, natomiast art. 104 ustęp 4 u.p.s. dotyczy ogólnie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, co w ocenie Sądu dotyczy sytuacji, gdy do danej instytucji brak jest w ustawie innego szczegółowego rozwiązania. Jeśli więc nie ma podstaw prawnych do umorzenia wymaganej od skarżącego należności, to organ winien rozważyć przedmiotowy wniosek w kategoriach częściowego lub całkowitego zwolnienia od ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Zwolnienie takie może dotyczyć trudnej sytuacji materialnej skarżącego, spowodowanej jego stanem zdrowia, sytuacją dochodową, osobistą i rodzinną. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący już raz wnosił o umorzenie kwoty [...] zł., wynikającej z różnicy pomiędzy opłatą należną a wniesioną za okres pobytu w DPS od [...] marca 2009 r. do [...] stycznia 2010 r. (decyzja Prezydenta z dnia [...] lutego 2010 r.). Wówczas organ postąpił odmiennie, aniżeli w przedmiotowej sprawie: najpierw poinformował skarżącego pismem z dnia [...] marca 2010 r., że brak jest podstaw do umorzenia z uwagi na stałe źródło dochodu i przekroczenie kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a następnie na jego wniosek wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. o rozłożeniu kwoty zaległości na dogodne raty, z czego skarżący w całości się wywiązał. Skarżący, składając w dniu [...] listopada 2011 r. wniosek o umorzenie kwoty [...] zł. działał w zaufaniu do organu administracji, że co do zasady ma prawo składać taki wniosek, bowiem powodem wcześniejszej odmowy umorzenia była ocena jego sytuacji materialnej w ówczesnej dacie. Organ tymczasem we własnym zakresie dokonał zakwalifikowania jego pisma jako wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu należnej kwoty z art. 104 ustęp 4 u.p.s., niczym nie uzasadniając, dlaczego dokonał takiego wyboru. Przepis ten jest bardziej restrykcyjny dla skarżącego, gdyż daje możliwość jedynie odstąpienia od żądania zwrotu należności w całości, natomiast art. 64 u.p.s. odnosi się dokładnie do zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i przewiduje możliwość całkowitego i częściowego zwolnienia z należnej opłaty. Powyższe ustalenia bezsprzecznie dowodzą, iż decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania: art. 9 k.p.a (zasada informowania stron), art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby organ I instancji prawidłowo pouczył o możliwych sposobach załatwienia jego wniosku i w związku z tym wezwał do stosownego sprecyzowania podania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., wówczas skarżący mógłby właściwie zareagować. Odnosząc się do argumentu skargi dotyczącego nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, Sąd stwierdza jego zasadność. Bezspornym jest, że po uiszczeniu przez skarżącego odpłatności za pobyt w DPS, skarżącemu i jego żonie pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł. Z przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego oraz w skardze wyliczeń dotyczących wydatków ponoszonych w związku z bieżącym, normalnym utrzymaniem oraz spłatą innych zaciągniętych zobowiązań wynika, że kwota ta jest praktycznie w całości wydatkowana w ramach danego okresu rozliczeniowego i skarżący nie ma możliwości oszczędzania. Mając na uwadze szczególną sytuację skarżącego (zdrowotną, bytową, rodzinną, osobistą z uwagi na przewlekłe, nieuleczalne schorzenia małżonków F.), za nieuprawniony w tym kontekście Sąd uznaje argument Kolegium, że nie wszystkie leki, które kupuje skarżący oraz jego żona, są dla nich niezbędne, że skarżący winien uwzględniać okoliczność, że ekspres do kawy nie jest urządzeniem niezbędnej potrzeby bytowej. W tym zakresie ocena dowodów dokonana przez organy jest dowolna i wobec skarżącego bardzo rygorystyczna. Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu skargi, to Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż orzeczenie w zakresie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS z mocą wsteczną jest nieprawidłowe w świetle regulacji art. 106 ustęp 5 u.p.s. Zgodnie z powszechnie akceptowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, które podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, decyzja wydawana na podstawie w/w przepisu ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne (ex nunc) dopiero od chwili, kiedy decyzja ta uzyska walor ostateczności (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., I OSK 1582/09, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2010 r., I OSK 654/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2007 r., II SA/Bd 598/07, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2012 r., II SA/Rz 388/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 lipca 2011 r., II SA/Po 135/11). Decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. nie jest jednak przedmiotem kontroli sądowej i powyższa uwaga dotyczy ewentualnej przyszłej praktyki organu w stosowaniu przepisu art. 106 ustęp 5 u.p.s. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy orzekające winny uwzględnić powołane wyższej rozważania Sądu, rozpoznać wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2011 r. przez pryzmat przesłanek z art. 64 punkt 2 u.p.s., zwracając szczególną uwagę na dokładne i wszechstronne zbadanie sytuacji materialnej skarżącego oraz ustalenie, czy występują wobec niego "uzasadnione okoliczności" pozwalające w tym wypadku zwolnić go częściowo lub w całości z obowiązku uiszczenia kwoty [...] zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 p.p.s.a.