II SA/Lu 597/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Lu 597/12 Uzasadnienie Decyzją z dnia 14 maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy K. z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym przez art.1 pkt 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który to przepis wymienia przesłanki pozytywne, od wystąpienia których uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie art. 17 ust.5 ustawy zawiera także katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na tę właśnie przesłankę negatywną powołał się organ I instancji odmawiając przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego, zaś Kolegium po przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego podzieliło to stanowisko. Kolegium podkreśliło także, że organy administracji mają obowiązek stosować akty normatywne wprowadzone do porządku i to bez względu na istniejące wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją. Zatem organy orzekające o uprawnieniach J. W. nie mogły pominąć treści obowiązującego przepisu art.17 ust. 5 pkt 2 a ustawy i oświadczeniach rodzinnych i odmawiać stosowania przepisu, który korzysta z domniemania konstytucyjności. Ponadto Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do nieistnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez J. W. a sprawowaniem przez niego opieki nad żoną B. W.. Z art. 17 ust.1 ustawy wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest sprawowanie rzeczywistej i stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a także niepodejmowanie z tego powodu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnacja z aktywności zawodowej. Organy obu instancji podkreśliły, że nie kwestionują stanu zdrowia B. W. i tego, iż wymaga ona pomocy w codziennym funkcjonowaniu z powodu wielu schorzeń. W zaświadczeniu lekarskim wymieniono 21 rozpoznanych chorób, a Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem z dnia 16 marca 2011 r. zaliczył ją do znacznego stopnia niepełnosprawności od 11 lutego 2011 r. do 16 marca 2013 r. Jest ona całkowicie niezdolna do pracy i niezdolna do samodzielnej egzystencji. Trzy razy w tygodniu jest dializowana. Kolegium nie kwestionuje tego, że wnioskodawca pomaga żonie w codziennym funkcjonowaniu, bo jest to jego obowiązek zarówno prawny jak i moralny. Natomiast podzieliło ono stanowisko organu I instancji, że zakres opisanej przez wnioskodawcę opieki nie jest taki, aby nie można było pogodzić go z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Z materiału dowodowego wynika bowiem, iż mimo niezdolności do samodzielnej egzystencji B. W. (orzeczonej od stycznia 2008 r.) – jej mąż dwukrotnie odbywał staż po 6 miesięcy w 2009 r. i 2010 r., następnie przez 3 miesiące w 2011 r. podejmował pracę dorywczą, a od 27 lipca 2011 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny. Okoliczności te świadczą o tym, że był on w stanie pogodzić zatrudnienie z opieką nad żoną (w odwołaniu J. W. podniósł, iż było to możliwe przy wsparciu synów). Ponadto w toku postępowania złożył on oświadczenie, że gotowy jest do podjęcia pracy ze względów finansowych, czym w ocenie Kolegium przyznał, że byłby w stanie pogodzić zatrudnienie z pracą zarobkową, pomimo że sam ma problemy zdrowotne. Kolegium poinformowało wnioskodawcę o możliwości ubiegania się o wsparcie z pomocy społecznej wskazując różne formy pomocy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. W. podnosi, iż decyzja narusza przepisy obowiązującego prawa i jest dla niego krzywdząca. "Wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną B. W.". Skarżący opisał sytuację rodzinną i zdrowotną podkreślił, że podnoszenie przez organ faktu pozostawania w związku małżeńskim jako przesłanki negatywnej jest prawnie wadliwe. Przytoczył orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 456/11, a także szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych na okoliczność, że "bycie bezrobotnym nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przeprowadzona przez Sąd ocena zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć wykazała bowiem, że nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. W sprawie niniejszej zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.992 ze zm.) powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce lub ojcu; 2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 53 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznej niepełnosprawności; 3. opiekunowi faktycznemu dziecka; jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pracy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ust. 5 powołanego przepisu określone zostały przesłanki, które wykluczają możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z pkt 2 lit.a tego ustępu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pomimo dotychczasowego orzecznictwa sądowego opartego na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P27/07, ustawodawca stoi na stanowisku, że obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się łączący małżonków nie ma charakteru obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Innymi słowy, jednemu małżonkowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad drugim małżonkiem. W sprawie niniejszej organy nie kwestionowały, iż małżonka skarżącego B. W. jest osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 16 marca 2011 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B.. Wymaga ona opieki. Jednakże wbrew zarzutom skargi treść przepisu art.17 ust.5 pkt 2 lit.1 ustawy w obecnie obowiązującym brzmieniu jest jednoznaczna i na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela odmiennych poglądów zaprezentowanych w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (na które powołał się skarżący), a dotyczących wykładni art.17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy. Pozostałe zarzuty skargi należy również uznać za niezasadne. Powoływanie się przez skarżącego na okoliczność, że organy wadliwie przyjęły, iż fakt bycia bezrobotnym stanowi także negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia w sprawie niniejszej, gdyż podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia był art.17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy. Z tych wszystkich względów i wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).