I GZ 551/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1378/12 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi U. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 27 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt III SA/GL 1378/12 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego przez U. K. postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z 27 czerwca 2012 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzającego uchybienie terminowi przewidzianemu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym a jej wykonanie może spowodować nieuzasadnione obciążenie skarżącej, natomiast skutki tego wykonania mogą być nieodwracalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności zauważył, że przedmiotem skargi nie jest decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, lecz postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające uchybienie temu terminowi. Zdaniem Sądu, tego rodzaju postanowienie nie podlega wykonaniu. Mając jednak na względzie ostatnie zdanie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stanowiące, że możliwość wstrzymania wykonania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, Sąd postanowił odnieść się do możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Jednak i w tym zakresie uznał, że strona nie przedstawiła konkretnej argumentacji. U. K. w zażaleniu na to postanowienie wniosła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Orzeczeniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez bezzasadne uznanie, że nie zostało wykazane niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podała, że jeżeli nie zostanie jej przywrócony termin do wniesienia odwołania, to rozstrzygnięcie stanie się decyzją ostateczną i może dojść do trudnych nieodwracalnych skutków. Skarżąca wyjaśniła, że ma na utrzymaniu rodzinę, a obecnie jej wynagrodzenie kształtuje się w granicach kwoty minimalnego wynagrodzenia. Jej głównym źródłem dochodów była działalność gospodarcza, którą musiała zawiesić. Ewentualna egzekucja pozbawi ją płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie niezbędnych wydatków koniecznych dla utrzymania siebie i rodziny, nie mówiąc o ewentualnym kontynuowaniu działalności gospodarczej. U. K; podniosła, że w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 191/12 WSA w G.wstrzymał wykonanie decyzji określającej jej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2010 r. na kwotę 33.113 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które kwalifikują się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne (...), s. 146; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, teza 1). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo akty, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 805/04; treść przywołanych orzeczeń dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które dla skarżącej nie rodzi żadnych dyspozycji działania, zatem nie korzysta też z przymiotu wykonalności. Instytucja wstrzymania wykonania aktów, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., może dotyczyć tylko takiej kategorii aktów administracyjnych, które posiadają przymiot wykonalności, tzn. stwierdzają lub tworzą po stronie adresatów obowiązki prawne lub uprawnienia. Zaskarżone orzeczenie nie stwierdza, ani nie tworzy po stronie skarżącej uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania). Odmiennie rzecz się ma w sprawie, do której U. K. odwołuje się w zażaleniu (o sygn. akt III SA/Gl 191/12). W tej sprawie skargę wniesiono na decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, która niewątpliwie podlega wykonaniu. Sąd pierwszej instancji, powołując się na brzmienie ostatniego zdania art. 61 § 3 p.p.s.a. odniósł się również do możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji. W związku z tym, należało rozważyć, czy w granicach sprawy rozpoznawanej przez Sąd pierwszej instancji mieści się decyzja Urzędu Celnego w B. – B. określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. W tym miejscu należy zauważyć, że w art. 134 p.p.s.a. ustawodawca posłużył się zwrotem "w granicach danej sprawy", a w art. 135 p.p.s.a. nakazał stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych lub podjętych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga", z odpowiednim zastrzeżeniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że sens znaczeniowy tych sformułowań miałby różnić się od znaczenia zwrotu użytego w art. 61 § 3 p.p.s.a. "w granicach tej samej sprawy". Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania i stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji oraz decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym zostały podjęte w odrębnych sprawach, prowadzonych w różnych przedmiotach. Postanowienie jest rozstrzygnięciem wyłącznie formalnym, natomiast decyzja materialnoprawnym (analogiczne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt II FZ 441/12 oraz z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II GZ 246/10; z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 132/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). O odrębności wskazanych postępowań, świadczy odmienność przedmiotowa. W sprawie, w której Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku-Białej wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym rozstrzygnięto sprawę "materialną", natomiast w sprawie objętej niniejszym postępowaniem, zakres przedmiotowy odnosi się do kwestii procesowych. Nie ulega wątpliwości, że chodzi zatem o dwie odrębne, chociaż powiązane ze sobą sprawy: "formalną" i "materialną". Wykluczało to możliwość uznania, że decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym jest aktem podjętym w postępowaniu w "granicach tej samej sprawy", w której wydano zaskarżone do WSA postanowienie. W związku z tym, za zbędne należało uznać rozważania Sądu pierwszej instancji dotyczące zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. – B. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym. W konsekwencji argumentacja podniesiona w zażaleniu, a dotycząca wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mogła mieć wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.