II SA/Kr 1265/12

WyrokWSA w Krakowie2012-11-07

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, powołując się na art. 24 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jeśli przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że wywłaszczona nieruchomość, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, powinna zostać zwrócona. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z Konstytucją, co wyeliminowało ten przepis jako podstawę odmowy zwrotu nieruchomości, mimo odroczenia jego mocy obowiązującej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1951 r. na cele budowy Miasta. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, ale jednocześnie stwierdził, że jest ona zajęta przez pracowniczy ogród działkowy, co zgodnie z art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych uniemożliwia zwrot i rodzi jedynie roszczenie o odszkodowanie lub nieruchomość zamienną. Decyzję tę utrzymał w mocy organ II instancji. Gmina Miejska Kraków wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne ustalenie celu wywłaszczenia i niezasadne zastosowanie art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 26 listopada 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 15 kwietnia 2010 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski Mirosław Bator / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 26 listopada 2010 r. nr SN.VI.AK.7724-1-128-10 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Decyzją z dnia 15 kwietnia 2010 r. nr [...] Starosta Kralowski odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0340 ha, obj. [...], położonej w obr. [...] jednostka ewidencyjna N. m. [...] - na rzecz: C. O., J. O. i A. O.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 13 marca 2001 r. C. O., J. O. oraz A. O. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...], wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r. nr L:A.A. 1/4/161/50 na cele budowy Miasta. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjnej Prezydent Miasta Krakowa ustalił, że parcela l. kat. [...], b. gm. kat. K. odpowiada aktualnie działce nr [...], natomiast parcela l. kat. [...], stanowi część działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], oraz część działki nr [...]. Organ wyjaśnił, że orzeka jedynie w zakresie dotyczącym działki nr [...]. Sprawa zwrotu części działki nr [...], rozstrzygnięta będzie odrębną decyzją. Następnie wskazano, że decyzją nr [...] z dnia 18 lipca 1973 r. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa, po rozpatrzeniu wniosku Zjednoczenia Budownictwa Przemysłowego "A" w K. w sprawie przekazania w użytkowanie nieruchomości państwowych położonych w gm. kat. [...] zarządził przekazanie w użytkowanie nieodpłatne na czas nieokreślony Zjednoczeniu Budownictwa Przemysłowego "A" nieruchomości państwowej położonej w K. o łącznej powierzchni 27 317 m, składającej się między innymi z wyżej opisanej wywłaszczonej parceli l. kat. [...]. Przedmiotowa nieruchomość została przekazana Zjednoczeniu Budownictwa Przemysłowego "A" pod pracowniczy ogród działkowy, zgodnie z decyzją Prezydium Dzielnicowej - Rady Narodowej N. w K. z dnia 17 listopada 1972 r. zatwierdzającą plan realizacyjny pracowniczego ogrodu działkowego przy ul. [...]. Formalne przekazanie nieruchomości nastąpiło protokołem zdawczo - odbiorczym spisanym w dniu 4 września 1973 r. W treści decyzji stwierdzono również, że przedmiotowy teren w dniu przekazania stanowił grunt orny, nieogrodzony i niezabudowany. Zgodnie z informacją Polskiego Związku Działkowców zawartą w piśmie z dnia 19 maja 1998 r. pracowniczy ogród działkowy "A" zarejestrowany jest w rejestrze Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców pod nr [...] i ma charakter ogrodu stałego. Organ wskazał także na dokument zatytułowany "Założenia Projektowe Budowy Miasta N. - Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." opracowany przez Dyrekcję Budowy Miasta. Treść powyższego dokumentu, a w szczególności na część pt. "Opis planu zagospodarowania przestrzennego Miasta" która wskazuje, że tereny na których znajduje się zawnioskowana do zwrotu nieruchomość miały przeznaczenie jako okalający miasto pas zieleni mieszczący w sobie kompleksy urządzeń sportowych ogródków działkowych i izolacyjnych pasów leśnych oraz, że w ramach budowy Miasta planowano zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości jako tereny zielone, do których zaliczał się także ogród działkowy. Fakt, że przedmiotowy teren w dniu przekazania Zjednoczeniu Budownictwa Przemysłowego "A". tj. 1973 r. był gruntem ornym, niezabudowanym, nieogrodzonym. świadczy bezspornie o tym, że po wywłaszczeniu przez okres 22 lat nie podjęto na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę nr [...], żadnych działań dla zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej jako budowa Miasta i Kombinatu [...]. Podsumowując organ stwierdził, że przedmiotowa działka stała się zbędna na cel wywłaszczenia tj. budowę Miasta i Kombinatu [...]. Jednocześnie Starosta Krakowski wskazał, że ze względu na fakt, iż przedmiotowa nieruchomość jest zajęta przez ogród działkowy o charakterze stałym, nie jest możliwy jej zwrot na rzecz wnioskodawców, gdyż art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych stanowi, że "zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej". Odwołanie od w/w decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 15 kwietnia 2010 r. złożyła w dniu 10 maja 2010 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w [...]) Gmina Kraków reprezentowana przez Prezydenta Miasta Krakowa podnosząc m.in., że według ustaleń Starosty Krakowskiego akta archiwalne dotyczące przedmiotowego wywłaszczenia zachowały się niekompletne i z treści zawartych w nich dokumentów nie da się jednoznacznie ustalić konkretnego celu, który miał być zrealizowany przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych w ramach budowy Miasta. W aktach wywłaszczeniowych brak jest dokumentacji, która zgodnie z przepisami dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. nr 27 poz. 197 ze zm.), powinna zostać zgromadzona przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Zdaniem strony odwołującej, celem wywłaszczenia dokonanego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r. była budowa Bazy Przedsiębiorstwa Robót Elewacyjnych. O powyższym świadczy znajdujący się w aktach wywłaszczeniowych wykaz działek przeznaczonych pod realizacją w/w obiektu, sporządzony przez Dyrekcję Budowy Miasta, w którym w poz. 2 wymieniona została parcela katastralna l. kat. [...], stanowiąca własność K. Z.. Należy zatem uznać, że organ wydający decyzję, niedokładnie ustalił ceł wywłaszczenia. Skoro zaś cel wywłaszczenia nie został sprecyzowany nie można właściwie ocenić, czy w świetle obecnie obowiązujących przepisów cel ten został zrealizowany. Wobec powyższego Starosta Krakowski przedwcześnie uznał działkę nr [...] za zbędną na ceł wywłaszczenia i w przedmiotowej decyzji i zastosował art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o rodzinnych ogrodach działkowych. Decyzją z dnia 26 listopada 2010 r. znak: [...] Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ wskazał, że kluczowym dokumentem dla stwierdzenia, czy wywłaszczona parcela l. kat. [...] stała się zbędna na cel na jaki została wywłaszczona tj. budowę Miasta i Kombinatu [...], jest niewątpliwie decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 18 lipca 1973 r., z treści której wynika, iż nieruchomość ta stanowiła wówczas "grunt orny, nieogrodzony i niezabudowany", oraz że została przekazana wraz z innymi parcelami, w celu urządzenia na tym terenie pracowniczego ogrodu działkowego przy ul. [...]. Fakt ten potwierdza, że omawiana parcela nie została wcześniej (a więc do roku 1973) wykorzystana w związku z celem wywłaszczenia tj. budową Miasta i Kombinatu [...]. Organ przytoczył ponadto treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 799/07, który zapadł w przedmiotowej sprawie, w którym sąd stwierdził, że "organy w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości ustaliły stan faktyczny oraz prawidłowo zastosowały art. 229 a ustawy o gospodarce nieruchomościami (...). Wnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona aktualnie jako dz. ewid. [...] jest zagospodarowana jako ogródki działkowe Pracowniczego Ogrodu Działkowego "A" Zjednoczenie. Z oględzin w/w nieruchomości, przeprowadzonych w dniu 11 września 2001 r. wynika, że cały teren działki jest podzielony na ogródki działkowe, na których znajdują się altany. Przez teren ogrodu przebiega rurociąg wodny, a ogród ma charakter stałego ogrodu pracowniczego (...). W niniejszej sprawie niesporne jest, że przedmiotowy ogród powstał w 1973 r. a w okresie od 1951 r. do 1973 r. a w związku z tym, cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka ewid. [...] nie został zrealizowany". Organ zaznaczył przy tym, że jakkolwiek omawiane orzeczenie w części dotyczącej stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości zostało następnie uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1314/08, to nastąpiło to wyłącznie z powodu uchylenia przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 3 kwietnia 2008 r. stanowiącego podstawę wydanych decyzji administracyjnych art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że znajdujący się w aktach wykaz działek przeznaczonych pod Bazę Przedsiębiorstwa Robót Elewacyjnych nie jest pierwszym dokumentem w tej sprawie, świadczącym o tym, iż istniały plany przeznaczenia omawianej parceli właśnie na ten cel. W aktach sprawy z roku 2003 znajdują się bowiem inne ślady mogące to sugerować (pismo Budowy Miasta z dnia 17 stycznia 1956 r. nr [...] oraz załączony do niego szkic z dnia 13 grudnia 1955 r.). Dokumenty te były zatem znane sądom administracyjnym rozpoznającym skargi złożone w przedmiotowej sprawie, a mimo to nie zostały uwzględnione (sądy potwierdziły prawidłowość ustalenia organów, iż celem wywłaszczenia była budowa Miasta [...] i Kombinatu [...]). Niezależnie od powyższego podkreślono, że omawiane dokumenty pochodzą z lat 1955-1956, a więc powstały one kilka lat po wywłaszczeniu. W związku z tym nie mogą one świadczyć o celu wywłaszczenia, a jedynie o tym jakie były późniejsze plany ówczesnych władz (niekoniecznie zrealizowane) w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie wskazano, że organ I instancji prawidłowo - pomimo zbędności nieruchomości - orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] powołując się na treść art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Przepis ten wskazuje bowiem, że roszczenia owe podlegają zaspokojeniu wyłącznie przez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej, zaś skutki tych roszczeń obciążają właściciela nieruchomości. Nie można także orzec w przedmiocie żądania przyznania przewidzianej w art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nieruchomości zamiennej. Zaspokojenie roszczeń osób trzecich w trybie art. 24 ustawy ma charakter sprawy cywilnej i podlega kognicji sądów powszechnych. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miejsca Kraków zarzucając naruszenie przepisów postępowania w tym art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz nierozważnie całości materiału dowodowego; naruszenie przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnionym uznaniu przez organ I i II instancji, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany; naruszenie art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez jego niezasadne zastosowanie, albowiem nie wyjaśniono w sposób wystarczający, czy przedmiotowy ogród działkowy jest rodzinnym ogrodem w rozumieniu powołanej ustawy. W ocenie strony skarżącej celem wywłaszczenia dokonanego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r., nr [...], była budowa Bazy Przedsiębiorstwa Robót Elewacyjnych. Świadczy o tym znajdujący się w aktach wywłaszczeniowych wykaz działek przeznaczonych pod realizację w/w obiektu, sporządzony przez Dyrekcję Budowy Miasta [...] (w poz. 2 wymieniona została parcela katastralna l. kat. [...] b. gm. kat. [...], stanowiąca własność K. Z.). Wykaz ten należy traktować jako doprecyzowanie celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu jako Budowa Miasta. W związku z powyższym strona skarżąca zarzuciła, że w postępowaniu administracyjnym nie został nie ustalony cel wywłaszczenia, co spowodowało fakt, iż nie można właściwie ocenić czy w świetle obowiązujących przepisów prawa cel wywłaszczenia został zrealizowany. Na końcu strona skarżąca zaznaczyła, że przepis art. 24 ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych budzi wątpliwości natury konstytucyjnej i został zaskarżony przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania jego zgodności z art. 2, art. 31 ust. 1 i 3, art. 64 ust. 2 i 3 oraz art. 167 ust. 2 i 4 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia 26 listopada 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 15 kwietnia 2010 r. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w Krakowie z dnia 7 listopada 1951 r. nr [...] na cele budowy Miasta. Zaznaczyć należy, że sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości była już rozpoznawana przez organy administracji, a decyzje wydawane w trakcie tego postępowania były poddawane kontroli sądów administracyjnych. W sprawie zostały wydane wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 799/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1314/08. Ocena prawna dokonana przez sądy w powyższych wyrokach jest wiążąca zarówno dla organów administracji rozstrzygających sprawę zwrotu nieruchomości, jak i dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. We wskazanych wyrokach przesądzone zostało jednoznacznie, że cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] nie został zrealizowany. Bezspornym jest, że nieruchomość stanowi obecnie ogród działkowy zarejestrowany w rejestrze Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców. Na obecnym etapie postępowania nie ma zatem potrzeby dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie realizacji celu wywłaszczenia. W kontrolowanych obecnie decyzjach, organy prowadzące postępowanie orzekły o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, pomimo jej zbędności na cel wywłaszczenia z uwagi na obowiązujący w dacie wydawania decyzji art. 24 ust. 1 ustaw z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1419). Przepis ten stanowi, że zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. V CSK 37/11 (LEX nr 1130305) wskazał, że art. 24 ust. 1 ustawy z 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych ma zastosowanie wówczas, gdy okaże się, że co do wywłaszczonej nieruchomości została spełniona przesłanka jej zwrotu na rzecz byłego właściciela lub jego następcy prawnego, bowiem nieruchomość nie została użyta na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej, ale za to została zajęta przez rodzinny ogród działkowy. Przepis ten ma zatem zastosowanie w sytuacji, gdy - obok okoliczności, które stanowiłyby podstawę faktyczną dla sprawy administracyjnej - ujawni się okoliczność nieprzewidziana przez art. 136 ust. 3 ugn oraz art. 142 ugn, a mianowicie to, że wywłaszczona nieruchomość pozostaje zajęta przez rodzinny ogród działkowy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt K 8/10 (Dz. U. z dnia 20 lipca 2012 r. poz. 837), stwierdził, że art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest niezgodny z art. 2 oraz art. 64 Konstytucji. Zaznaczyć należy, że sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2012 r. sygn. akt 750/12 wydanym także w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy Miasta, a zajętej pod ogród działkowy. W wyroku tym sąd, wskazał m.in., "że skutkiem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest pozbawienie mocy art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, który przewidywał szczególną, negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skoro przesłanka ta została zlikwidowana, to nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy przedmiotowy ogród działkowy jest rodzinnym ogrodem w rozumieniu ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych." Odnosząc się do kwestii wpływu odroczenia mocy obowiązującej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność określonego przepisu z Konstytucją - pkt II omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że między innymi art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a więc z dniem 20 stycznia 2014 r. - sąd wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2009 r., sygn. I FSK 1672/09 w którym stwierdzono, że "sąd administracyjny rozpatrujący sprawę w okresie działania klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu czy przepisu może odmówić jego zastosowania z uwagi na obalenie domniemania konstytucyjności tego aktu czy przepisu przez Trybunał Konstytucyjny". Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. II SA/Rz 384/09 ([...]), stwierdzając: "Zarówno w przypadkach gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia tego orzeczenia, jak i wtedy, gdy Trybunał, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP, określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania niekonstytucyjnych przepisów". Podzielając to stanowisko Sąd uznał, że niezgodny z Konstytucją art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie pomimo, że utrata mocy obowiązującej przez ten przepis została odroczona. Zgodnie z art. 145a k.p.a. stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisu, który stanowił podstawę wydania decyzji administracyjnej jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei art. 145. § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. stanowi, że sąd może uchylić zaskarżoną decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak wskazał sąd w powołanym wyroku z dnia 7 sierpnia 2012 r. zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu prawa wprawdzie nie stanowi naruszenia prawa, jednak daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na takim stanowisku stanął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 15 października 2008 r., sygn. II SA/Gd 545/08 (LEX nr 477251), gdzie stwierdzono: "Należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji". Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki zwrotu określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jednocześnie wyrok Trybunału Konstytucyjnej wyeliminował przepis, który przewidywał szczególną, negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości tj. art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Z tych wszystkich względów, sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło