II FZ 46/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 718/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2014 r., nr [...], [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. II FZ 46/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 września 2014 r., I SA/Gd 718/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R. S. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2014 r., nr [...], [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż R. S. w treści skargi na powołaną powyżej decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając go skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Oświadczył, że nie posiada wolnych środków finansowych w kwocie określonej w decyzji, pozwalających zaspokoić wierzytelność wynikającą z zaskarżonej decyzji oraz podkreślił,, że brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji doprowadzić może do powstania nieodwracalnych skutków oraz powstania znacznej szkody, gdyż będzie on zmuszony do wyzbycia się składników majątkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek skarżącego odwołał się do dyspozycji art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") podkreślając jednocześnie, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd stanowi wyjątek od zasady, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ograniczył się bowiem wyłącznie do ogólnikowego i hipotetycznego wskazania, że wykonanie decyzji może spowodować konieczność wyzbycia się składników majątkowych, gdyż skarżący nie posiada wolnych środków finansowych pozwalających zaspokoić wierzytelność wynikającą z zaskarżonej decyzji. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, Sąd wziął pod rozwagę dokumenty i oświadczenia Skarżącego przedłożone do akt sprawy na etapie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż skarżący nie wykazał swojej sytuacji materialnej pozwalającej na ocenę, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, domagając się ponownego rozpatrzenia wniosku i zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dysponował danymi opisującymi sytuację majątkową skarżącego, bowiem złożył on obszerne wyjaśnienia w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływana jako "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Nie wystarczy samo oświadczenie wnioskodawcy. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli uzna, iż strona dostatecznie uprawdopodobniła, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wstrzymanie wykonania decyzji nie ma bowiem na celu ochrony strony przed finansowymi skutkami przymusowego wykonania decyzji (która zazwyczaj jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej skarżącego), ale ma ją zabezpieczyć przed takimi skutkami egzekucji, których w razie wygrania sprawy nie można by było odwrócić (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014r., II FZ1380/14). Przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy rozumieć taki stan, w wyniku którego może zostać wyrządzona szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia bądź nie będzie możliwy zwrot rzeczy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014r., II OZ 942/14). W tej sprawie wprawdzie w zażaleniu strona wskazała na argumentację podnoszoną przy składaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych mającą uprawdopododnić wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz na załączone dokumenty na potwierdzenie własnych twierdzeń, jednak jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie można na tej podstawie uznać za uzasadnione wstrzymania wykonania decyzji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o materiał zgromadzony w aktach sprawy , również podczas rozpatrywania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy (postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazując na możliwości finansowe strony). Skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania wyraźnie wskazał, że posiada majątek o wartości odpowiadającej spornej zaległości podatkowej. Zaznaczył również, że obecnie nie ma wolnych środków finansowych w kwocie określonej w decyzji. W tym kontekście należy podkreślić, iż samo odwołanie się do dokumentów składanych do akt sprawy przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może być wystarczającym argumentem za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, bowiem przesłanki dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie są identyczne z tymi, które stanowiły podstawę do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., FZ 38/04, niepubl.). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04, niepubl.). Bogate w tym przedmiocie orzecznictwo również podkreśla konieczność przedstawienia konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Niejednokrotnie podkreśla się, iż to w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, LEX nr 783884; z dnia 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, LEX nr 741996; z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 502/09, LEX nr 569795). Z powyższego wynika, że prawidłowo sporządzony wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien zawierać uzasadnienie, umożliwiające dokonanie oceny, czy ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zostały spełnione. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skoro strona nie wskazała we wniosku okoliczności uzasadniających ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 to mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.