II FZ 1914/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. i P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1011/12 w sprawie ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 11 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r., III SA/Po 1011/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie M. B. oraz P. B. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 11 lipca 2011 r., w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz podatku od nieruchomości za 2012 r. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie WSA w Poznaniu podał, że tenże Sąd postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r., odrzucił skargę kasacyjną strony (osobiście sporządzoną przez stronę skarżącą). Strona otrzymała prawidłowe pouczenie o tym, że na powyższe orzeczenie służy zażalenie, które powinno zostać sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. W dniu 20 czerwca 2013 r. do Sądu wpłynęło zażalenie sporządzone przez stronę skarżącą. Po rozpoznaniu kolejnego wniosku o prawo pomocy (został złożony wraz z zażaleniem) Sąd odmówił stronie zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. NSA oddalił zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Odrzucając zażalenie skarżących, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zostali oni pouczeni, iż postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej może być zaskarżone zażaleniem, które powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Jednakże, pomimo pouczenia, skarżący sporządzili swoje zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu osobiście. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby byli uprawnieni do osobistego sporządzenia tego środka zaskarżenia. Na mocy art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Stąd też stosownie do treści art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Sporządzanie przez skarżących zażalenia z naruszeniem art. 194 § 4 p.p.s.a. powoduje, iż zażalenie to jest niedopuszczalne, co w konsekwencji uzasadnia jego odrzucenie. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Poznaniu, skarżący stwierdzili, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i nie stać ich na adwokata, stąd wszelkie pisma procesowe, w tym skargę kasacyjną, sporządzają osobiście. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego polega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu odpowiada prawu, bowiem prawidłowo Sąd odrzucił zażalenie skarżących na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, które to zażalenie - wbrew wymogom art. 194 § 4 p.p.s.a. - nie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. W myśl art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto, w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Wymóg ten ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2011 r., II OZ 970/11; z dnia 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, niesporządzenie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez adwokata, radcę prawnego lub podmioty wskazane w art. 175 § 2 lub § 3 p.p.s.a. jest nieusuwalnym brakiem (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04). Zawarte w art. 194 § 4 p.p.s.a. pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć jako "napisanie i podpisanie" zażalenia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ to podpis wprost wskazuje osobę, która sporządziła zażalenie (por. B. Gruszczyński, A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2013, s. 652 i 559). W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że skarżący wnieśli do WSA w Poznaniu zażalenie na postanowienie tegoż Sądu odrzucające skargę kasacyjną, które to zażalenie nie było podpisane przez żadnego profesjonalnego pełnomocnika wskazanego w art. 175 p.p.s.a. Tym samym wniesiony środek odwoławczy nie spełniał wymogu uregulowanego w art. 194 § 4 p.p.s.a., a tym samym podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. Obowiązek ustanowiony w powyższym przepisie p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Okolicznością taką nie może być podniesiona przez skarżących w zażaleniu sytuacja braku możliwości opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej. W takim przypadku, zgodnie z art. 199 w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a. stronie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje możliwość wnioskowania o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.