II OZ 188/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2356/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2356/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. M. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2356/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. M. jako wniesioną po terminie, które zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku pełnomocnik wskazał, że od końca sierpnia do [...] r. był chory i nie miał tym samym możliwości osobiście dopilnować wysyłki korespondencji. Wyjaśnił, że polecił pracownikowi wysyłkę korespondencji najpóźniej w dniu [...] r., lecz pracownik nadał list w dniu [...] r. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, nie uchybił on terminowi w sposób zawiniony. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Okolicznością taką nie może być choroba pełnomocnika, nie potwierdzona stosownym zaświadczeniem. Stwierdził, że pełnomocnik przy zachowaniu należytej staranności mógł wnieść skargę w ustawowym terminie. Pismo stanowiące skargę zostało sporządzone w dniu [...] r. (k. 2 akt sądowych), a więc w czasie wskazanym jako okres choroby. Skoro w opisanych okolicznościach pełnomocnik skarżącego był w stanie sporządzić skargę, to zdaniem Sądu I instancji mógł dopilnować terminowości jej nadania w urzędzie pocztowym. Na powyższe postanowienie zażalenie wywiódł skarżący, reprezentowany przez adwokata P. M. K., zarzucając obrazę art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przez całkowite bezzasadne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przytaczając taką podstawę zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenia terminu do złożenia skargi oraz przyjęcie skargi do rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze już od dawna przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W.Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11.3.2009 r., I OZ 198/09). Przyjmuje się, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (postanowienie NSA z 20. 2.2009 r., II OZ 166/09). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego sam przyznał, że winę za uchybienie terminowi do wniesienia skargi ponosi jeden z pracowników jego kancelarii, z uwagi na nadanie listu ze skargą w dniu [...] r., a nie jak on mu zlecił najpóźniej [...] r. Tego rodzaju uchybienie należy uznać za posiadające znamiona winy polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od pełnomocnika. Niezależnie od tego czy błąd popełnił pełnomocnik skarżącego, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca (postanowienie NSA z 28.4.2009 r., I GZ 59/09). Jednocześnie powoływanie się pełnomocnika skarżącego, że żaden przepis nie nakłada na adwokata obowiązku pobierania zwolnienia lekarskiego w sytuacji gdy wykonuje on zawód w indywidualnej kancelarii nie można uznać za uzasadnione. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 p.p.s.a i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.