III SA/Kr 125/12

WyrokWSA w Krakowie2012-11-08

Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Krystyna Kutzner, Dorota Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pozostająca w związku małżeńskim, której obecny mąż nie jest ojcem dziecka i nie przysposobił go, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniającą do dodatku z tego tytułu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmawiając przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka jedynie z powodu pozostawania skarżącej w związku małżeńskim. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06), który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów pomijających prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do świadczeń, co powinno być uwzględnione przy wykładni przepisów dotyczących dodatku do zasiłku rodzinnego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek rodzinny i niektóre dodatki, ale odmówił przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wskazując, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do sądu, argumentując, że odmowa przyznania dodatku opiera się na niekonstytucyjnej wykładni przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. K. – P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] – po rozpoznaniu wniosku S. K. – P.: 1. przyznał zasiłek rodzinny na dziecko K. K. na okres od 1 listopada 2011r. do 31 października 2012 r. w wysokości 98 zł miesięcznie; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł płatny jednorazowo w miesiącu wrześniu 2012 r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w wysokości 50 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. z wyłączeniem wakacji letnich, tj. miesięcy: lipiec 2012 r. i sierpień 2012 r.; 2. nie przyznał dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104, art. 107 art. 162 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 11a, art. 14, art. 15, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu 6.09.2011r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Po rozpatrzeniu wniosku organ stwierdził, iż skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania w/w świadczeń. Dochód w rodzinie w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 295,92 zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych - art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. kwoty 504,00 zł lub 583,00 zł w przypadku dziecka niepełnosprawnego . Ponadto skarżąca nie spełnia warunków do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie został przyznany, gdyż wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko (art. 3 ust. 17a oraz 11 a ust. 1 ustawy). Odwołanie od decyzji wniosła S. K. - P. Wskazała, że organ dokonał niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wykładnia wskazanego przepisu nie może, bowiem łamać zasad alimentacji dziecka wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, zgodnie z którymi regułą jest, że obowiązek alimentacyjny obciąża wyłącznie rodziców dziecka. Natomiast mąż skarżącej nie jest ojcem K. K., a także nie przysposobił tego dziecka. Skarżąca przytoczyła także orzeczenia sądów administracyjnych, w których odniesiono się do wykładni pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko", o którym mowa w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 listopada 2011 r., [...] - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 3 pkt. 2 i 17a, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 2 pkt 3, art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, § 1 pkt 3 lit. c) i pkt 10 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Zgodnie z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodziny przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Jak wskazano w art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy przesłanką konieczną do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku jest nieprzekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego w 2010 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie 504, 00 zł lub - w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności - 583,00 zł. Miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł w 2010 r. 295,92 zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym organ I instancji przyznał skarżącej wnioskowane świadczenia w kwotach określonych w decyzji. Kwoty te zostały ustalone zgodnie z przepisami prawa, a to: art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych; art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; art. 15 ust. l pkt 2 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 1 pkt 10 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 11 a ustawy o świadczeniach rodzinnych - dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje wyłącznie samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Przez osobą samotnie wychowującą dziecko należy zaś rozumieć - jak wskazano w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych - pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Oznacza to, że za osobę samotnie wychowującą dziecko nie można uznać osoby pozostającej w związku małżeńskim, także i w sytuacji, gdy małżonek nie jest ojcem dziecka. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są przepisami o charakterze związanym, których istota polega na tym, że organ administracji publicznej nie ma możliwości uznaniowej ich interpretacji. Rolą organu jest, bowiem precyzyjne ustalenie stanu faktycznego sprawy i jego subsumcja pod obowiązujące przepisy prawa. Mając na uwadze powyższe, a w szczególności brzmienie art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowującą córkę K. K. O powyższym decyduje pozostawanie skarżącej w związku małżeńskim ze S. P. Status osoby samotnie wychowującej dziecko nie powstaje w związku z okolicznością, że małżonek nie jest rodzicem dziecka, a także nie przysposobił tego dziecka. Jednocześnie Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepis te musi być stosowany przez organy administracji publicznej orzekające w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Także ze wskazanych przez skarżącą orzeczeń sądów administracyjnych nie wynika, że za osobę samotnie wychowująca dziecko można uznać osobę pozostającą w związku małżeńskim. S. K. – P. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca wskazała, że jedyną przesłanką odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest niekonstytucyjna wykładnia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, na dowód czego przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., K 16/04, w którym stwierdzono niezgodność z Konstytucją art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który był pierwowzorem dla art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i który stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że nie wychowuje córki wspólnie z jej rodzicem, ojciec dziecka nie jest znany. Podniosła także, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2011 r., [...] przyznano jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania K. K. na okres od 1 lipca 2011 r. do 31 października 2011 r. wskazując, iż mąż skarżącej nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec córki skarżącej, a to dlatego, że fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. W związku z powyższym dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W szczególności Kolegium podniosło, że jak wynika z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem rodziny należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Do członków rodziny nie zalicza się natomiast - o czym mowa w art. 3 pkt 16 in fine ustawy - dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Powyższe oznacza, iż skarżąca tworzy rodzinę ze swoim mężem S. P., w skład której wchodzi również córka skarżącej. W związku z powyższym nie można przyjąć, iż skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Kolegium wskazało, iż znany jest mu pogląd zgodnie z którym dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica, a dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., II SA/Lu 353/10, LEX nr 895916). Do przedstawionego powyżej poglądu przychyliło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekające w powołanej przez skarżącą sprawie. W ocenie Kolegium stanowisko, zgodnie z którym za osobę samotnie wychowującą dziecko można uznać również matkę pozostającą w związku małżeńskim nie jest trafne. W art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarto, bowiem zamknięty katalog osób, które są osobami samotnie wychowującymi dziecko. W tym wyliczeniu brak jest małżonka, który nie pozostaje w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu. Przyjęcie, więc, iż skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 3 pkt 17a ustawy. Nadto nie może budzić wątpliwości, iż K. K. wychowuje się w rodzinie w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą tworzy wraz z matką oraz z mężem matki. Nadto Kolegium wskazało, że wbrew twierdzeniom skarżącej Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 3 pkt. 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w związku z tym przepis ten musi być stosowany przez organy administracji publicznej orzekające w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu w sprawie są decyzje administracyjne w części odmawiającej skarżącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Podstawę prawną kwestionowanych decyzji stanowiły art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 8 pkt 3a ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z kolei z art. 11a ustawy wynika, że wskazany dodatek przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta natomiast w art. 3 pkt 17a ustawy, który stanowi, że osobą tą jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba, że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W ocenie organu I instancji, które zostało przyjęte za prawidłowe przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowującą córkę w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy, o czym decyduje pozostawanie skarżącej w związku małżeńskim ze S. P., który nie jest ojcem K. K., a także nie przysposobił tego dziecka, co zdecydowało o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Sądu stanowisko takie nie jest prawidłowe. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta w art. 3 pkt 17 ustawy, który stanowił, że ilekroć w ustawie jest mowa o: samotnym wychowywaniu dziecka - oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Taka treść art. 3 pkt 17 została określona przez art. 27 pkt 2 lit. g) ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r., nr 86, poz. 732) z dniem 1 września 2005 r. Art. 3 pkt 17 ustawy został uznany za niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka (Dz.U.1991.120.526), wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. (Dz.U. z 2005 r., nr 95, poz. 806). Zgodnie z ust. 2 tego wyroku wymieniony wyżej przepis utracił moc z dniem 31 grudnia 2005 r. Z kolei art. 3 pkt 17a o treści obowiązującej w dacie wydanych w sprawie decyzji został dodany przez art. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2005 r., nr.267, poz. 2260) zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2006 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zawarty w wyroku WSA w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., II SA/Lu 353/10, LEX nr 895916, zgodnie z którym dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica, a dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. Niewątpliwie Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże dokonując wykładni wskazanego przepisu nie można pominąć tego, że w kwestii definicji osoby samotnie wychowującej dziecko wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 (Dz. U. z 2008 r., nr 119, poz. 770). Trybunał orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Art. 18 Konstytucji stanowi, iż małżeństwo, jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 32 ust. 1 wynika natomiast, iż wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 1 Konstytucji: "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych." Nieuprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, że skoro przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. odnosi się wprost do spraw uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej, to nie ma on zastosowania do ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu stanowisko takie nie zasługuje na aprobatę. W szczególności nie może go kształtować treść art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.). Bezspornym jest, że przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter wyroku zakresowego, w którym niezgodność z Konstytucją została stwierdzona w zakresie, w jakim badany przepis pomija określoną treść normatywną. Jak jednak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny - orzekając o niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w wyroku z dnia 23 października 2007 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106): "Uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Niepodobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną właściwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje, zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To jest przedmiotem sygnalizacji skierowanej do Sejmu RP, ponieważ ten organ jest władny przywrócić konstytucyjność całości normowania. Nie jest natomiast wykluczone - zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania niniejszego orzeczenia, że sądy orzekając w sprawach innych zasiłków dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji." Art. 8 Konstytucji RP stanowi natomiast, iż Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba, że Konstytucja stanowi inaczej. Mimo więc, iż wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednio odniósł skutek jedynie w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych, nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Bezspornym, bowiem jest, iż zakwestionowana powyższym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych winna zostać tak samo zinterpretowana. Innymi słowy definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowana odmiennie. Skoro definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Trafne, zatem jest stanowisko skarżącej, że jej obecny mąż nie ma obowiązku alimentacji córki. Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego mając na względzie wyżej wskazane regulacje konstytucyjne uznać należy, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia zarówno okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim, jak też nawet i to, że z tego nowego związku posiada inne dzieci, które wychowują się wspólnie z dziećmi uprawnionymi do tego świadczenia. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., jak również przywołane powyżej przepisy Konstytucji RP, Sąd uznał w sprawie, iż organy odmawiając skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka jedynie na tej podstawie, iż pozostaje ona w związku małżeńskim, naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy, albowiem dokonały niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a tej ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270), uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy stosownie do treści art. 153 ww. ustawy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, a w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię art. 3 pkt 17a ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło