I OZ 91/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia pełnomocnika skarżącej P. A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/12 o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi P. A. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 720,00 (siedemset dwadzieścia) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 165,60 (sto sześćdziesiąt pięć 60/100) złotych. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. P. W. kwotę 147,60 zł (120 zł tytułem wynagrodzenia oraz kwotę 27,60 zł stanowiącą 23 % podatku VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik udzielający skarżącemu pomocy prawnej z urzędu złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Nadto Sąd wyjaśnił, że na mocy art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) powoływanej dalej jako: "rozporządzenie", koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz niezbędne udokumentowane wydatki radcy prawnego. Stawka minimalna w sprawie objętej skargą P. A. P. i, stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, wynosi 240 złotych. W myśl zaś § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, stawka minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 120 złotych. Mając zatem na uwadze to, że w rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 19 listopada 2012 r., a występując z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia oświadczył, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone ani w całości ani w części, Sąd I instancji uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku i przyznanie stosownego wynagrodzenia według stawki określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) powołanego rozporządzenia (120 zł), podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że kwota ta odpowiada nakładowi pracy pełnomocnika i nie wymaga podwyższenia. A wbrew temu co twierdzi pełnomocnik z uwagi na fakt, że sześć skarg zostało połączonych do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, obecnie stanowi w sensie formalnym jedną sprawę. Od wydanego w niej postanowienia można było wnieść jedną skargę kasacyjną. W tym stanie rzeczy sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia tejże skargi kasacyjnej, stanowi jedną czynność za która należało przyznać wynagrodzenie w wysokości określonej w sentencji. Na powyższe orzeczenie zażalenie wniósł pełnomocnik skarżącej – r. pr. P.W. wnosząc o jego zmianę i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej odrębnie za każdą z połączonych spraw. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu podniesiono, że WSA w Warszawie orzekając o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zaskarżonym postanowieniu powinien był orzec o przyznaniu kosztów odrębnie dla każdej z połączonych spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. O przyznaniu wynagrodzenia oraz jego wysokości orzeka sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji, na wniosek złożony przez pełnomocnika, zawierający oświadczenie że opłaty stanowiące koszty sądowe nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika ocenia od strony merytorycznej rzetelność udzielonej pomocy prawnej, przede wszystkim biorąc pod uwagę czy czynności procesowe przez niego dokonane odpowiadają wymaganiom formalnym. Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak zaznaczono powyżej, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Przyznane wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Stosownie do § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) powoływanej dalej jako: "rozporządzenie", koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz niezbędne udokumentowane wydatki radcy prawnego. Stawka minimalna w sprawie objętej skargą P.A. P., stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, wynosi 240 złotych. W myśl zaś § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, stawka minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 120 złotych. Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, WSA w Warszawie połączył kilka oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Połączenie oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia nie oznacza, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę. Połączenie podyktowane względami technicznymi i ekonomią procesową nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami ( por. B. Dauter [ w : ] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2009 r., wyd. III). Łączne rozstrzygniecie wydane w takim przypadku winno zatem zawierać osobne rozstrzygnięcia dla każdej z połączonych spraw, także co do kosztów postępowania (wyrok NSA z 11 października 2007 r. I GSK 2147/06). W sytuacji gdy wyrokiem rozstrzygnięto sprawy połączone do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a., radca prawny sporządzając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej dokonał takiej czynności we wszystkich połączonych i rozstrzygniętych wyrokiem sprawach niezależnie od tego w ilu pismach przedstawił swoje stanowisko. Dlatego też radcy prawnemu należy się wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w każdej z łącznie rozpoznanych i rozstrzygniętych spraw. Zaskarżone postanowienie uchylono z wymienionych powodów i na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 250 P.p.s.a. rozpoznano wniosek kierując się wskazanymi podstawami obliczania wynagrodzenia radcy prawnego. Odnosząc się zaś do zawartego w treści zażalenia wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, albowiem brak jest podstaw prawnych do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie tego typu kosztów między stronami. Przypomnieć bowiem należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania we własnym zakresie (art. 199 P.p.s.a.). W szczególności podstaw tych nie ma w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących zażalenia, a w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nie mogą ich stanowić przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P.Tarno, wyd. LexisNexis Warszawa 2010, str. 511; postanowienie NSA z dnia 24.06.2010 r., sygn. akt II OZ 594/10).