I FSK 666/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia WSA (del.) Bartosz Wojciechowski (spr.), Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. O. R. D. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 833/12 w sprawie ze skargi W. O. R. D. w Z. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 14 czerwca 2012 r. nr IPTPP1/443-226/12-2/IG, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz W. O. R. D. w Z. kwotę 837 (słownie: osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 833/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Z. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia 14 czerwca 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji podał, że we wniosku o wydanie interpretacji skarżący wskazał, iż jako podatnik podatku od towarów i usług korzysta ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej: "ustawa o VAT"). Prowadzi swoją działalność w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), a jego podstawowa działalność - w głównej mierze - nie podlega opodatkowaniu VAT, zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy VAT lub też jest zwolniona na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 ustawy VAT. Wskazano, że działalność opodatkowana dotyczy jedynie usług wynajmu pomieszczeń i usług poradni psychologicznej. Wnioskodawca podał, że planuje sprzedać samochody osobowe, które wykorzystywał do egzaminowania kierowców, które stanowią środki trwałe i są ujęte w ewidencji środków trwałych, a ponadto, zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy o VAT, spełniają definicję towaru używanego, a w związku z ich nabyciem Ośrodkowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, bowiem służyły one do działalności nieopodatkowanej. W związku z powyższym wnioskodawca zapytał, czy dokonując sprzedaży samochodów osobowych stanowiących środki trwałe, w momencie ich sprzedaży traci prawo do korzystania ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b) ustawy o VAT? Zdaniem wnioskodawcy, będzie on nadal uprawniony do korzystania ze zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust 1 ustawy o VAT do czasu przekroczenia wartości sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT, gdyż Ośrodek nie dokonuje dostawy towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym ani nowych środków transportu. Swoje stanowisko wnioskodawca uzasadniał tym, że stosownie do postanowień art. 113 ust. 13 pkt 1 lit b ustawy o VAT, zwolnień, o których mowa w art. 113 ust. 1 i 9 nie stosuje się do podatników dokonujących dostaw towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem energii elektrycznej i wyrobów tytoniowych w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym. Biorąc pod uwagę powyższe, a także treść art. 100 ust. 1 ustawy o VAT wnioskodawca wskazał, że przy uwzględnieniu zasady jednofazowości opodatkowania akcyzą samochodów osobowych, każda kolejna sprzedaż samochodu osobowego, co do zasady nie stanowi przedmiotu opodatkowania akcyzą, nie rodzi zatem obowiązku podatkowego, dlatego też nie może znaleźć odniesienia do jego sytuacji dyspozycja art. 113 ust. 13 pkt 1 lit b ustawy o VAT. Odwołując się zaś do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, wnioskodawca podkreślił, że zwolniona od podatku jest dostawa towarów używanych, pod warunkiem, że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W jego opinii zaś samochody osobowe będące przedmiotem planowanej dostawy spełniają definicję towaru używanego, wobec powyższego ich sprzedaż będzie zwolniona z VAT, a obrót uzyskany z jej tytułu z uwagi na treść art. 113 ust 2 ustawy o VAT, a także fakt, iż zbywane samochody są środkami trwałymi ujętymi w ewidencji środków trwałych nie będzie wliczany do limitu, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ww. ustawy. W wydanej interpretacji organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W ocenie organu skoro, w realiach niniejszej sprawy, Ośrodek będzie sprzedawał samochody osobowe, który to towar – mając na uwadze literalne brzmienie art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym – podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, to traci zwolnienie podmiotowe pomimo tego, że na kolejnym etapie obrotu obowiązek podatkowy w tym podatku nie wystąpi. Pismem z dnia 25 czerwca 2012 r. Ośrodek wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na to wezwanie Minister Finansów nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Z. wniósł o zmianę zaskarżonej interpretacji poprzez uwzględnienie stanowiska skarżącego, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zarzutów, z odwołaniem do regulacji art. 113 ustawy VAT, regulacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 68, poz. 360), art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy VAT uzasadniał, że w świetle przedstawionego zdarzenia przyszłego, skoro samochody osobowe wnioskodawcy spełniały definicję towaru używanego, a ponadto z tytułu jego zakupu wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, sprzedaż samochodów korzystać będzie ze zwolnienia od podatku VAT . W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w związku z tym stanowisko wyrażone w kwestionowanej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie jest zasadna. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd podał, iż wobec wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zawartego w treści art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o VAT sformułowania "towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym" należy sięgnąć do wykładni literalnej tego przepisu, gdyż przepisy prawa podatkowego powinno się wykładać ściśle oraz zgodnie z ich językowym znaczeniem i jeśli wynik tak przeprowadzonej wykładni jest jednoznaczny, to nie jest dopuszczalne doszukiwanie się intencji ustawodawcy poza jasnym brzmieniem takich przepisów. Za prawidłowe, zdaniem Sądu, zatem uznać należało stanowisko organu, że art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy VAT powinien zostać odczytany w powiązaniu z regulacjami ustawy o podatku akcyzowym, która, jak wynika z art. 1 upa, określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych (...). Sąd wskazał, że w kontekście regulacji art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o VAT nie jest wystarczające odwołanie się jedynie do art. 100 upa zawartego w dziale V, uszczegóławiającym opodatkowanie akcyzą samochodów osobowych, gdyż wyłączenie ze zwolnienia o jakim mowa w art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy VAT nie jest związane ze statusem podatnika (w świetle upa - podatnika akcyzy), lecz z rodzajem towaru, który stanowi przedmiot dokonywanego przez niego obrotu (dostawy). Tym samym, rozróżnić należy pojęcia "podatnik podatku akcyzowego" i "towarów akcyzowych". Podatnikiem podatku akcyzowego jest podmiot dokonujący obrotu towarami akcyzowymi. Natomiast towary akcyzowe to rzeczy lub usługi objęte obowiązkiem w podatku akcyzowym. W ocenie Sądu, z punktu widzenia utraty prawa do zwolnienia istotny jest zatem sam fakt dokonywania dostaw towarów akcyzowych, a nie okoliczność czy na podatniku ciąży obowiązek podatkowy w akcyzie. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Z., na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku z dnia 21 listopada 2012 r. oraz zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zasądzenie kosztów postepowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; w szczególności art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o VAT poprzez nieuwzględnienie stanowiska skarżącego w zakresie braku utraty prawa do korzystania ze zwolnienia podmiotowego na podstawie cytowanego wyżej przepisu prawa przy założeniu , że z punktu widzenia utraty prawa do zwolnienia istotny jest sam fakt dokonywania dostaw towarów akcyzowych , a nie okoliczność , czy na podatniku ciąży obowiązek podatkowy w akcyzie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do właściwej interpretacji przepisu art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o VAT, a zwłaszcza rozumienia zwrotu "towar opodatkowany podatkiem akcyzowym". W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny chciałby zauważyć, że materia niniejsza była już przedmiotem rozważań NSA. I tak, w uchwale z 20 kwietnia 1998 roku (sygn. akt FPS 3/98) Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie wówczas obowiązujących uregulowań analizował zwrot "wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym". NSA we wskazanej uchwale wyraził stanowisko, że: "Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym zatem podlega nie wyrób akcyzowy, lecz czynności danego podmiotu związane z tym wyrobem. Obowiązek podatkowy więc należy wiązać z podmiotem, któremu można przypisać określoną przez prawo sytuację faktyczną lub prawną. Oznacza to, że przedmiotem opodatkowania jest zachowanie się danego podmiotu w stosunku do przedmiotu /wyrobu akcyzowego/. W konstrukcji prawnej analizowanego podatku zatem nie występuje samodzielnie pojęcie "wyrób akcyzowy". Z punktu widzenia obowiązku podatkowego wyrób akcyzowy jest neutralny do czasu połączenia z podmiotem akcyzy dopiero czynności podmiotu w stosunku do wyrobu rodzą ten obowiązek". W konsekwencji NSA stwierdził w cytowanej uchwale, że wyłączenie zaniechania poboru podatku od towarów i usług wówczas następuje wtedy, gdy po stronie podatnika zachodzą jednocześnie przesłanki o charakterze podmiotowym przedmiotowym, powodujące powstanie obowiązku w podatku akcyzowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę omówiony pogląd, pomimo zmiany przepisów prawnych w tym zakresie, pozostaje – co do zasady – aktualny. Nieco odmienne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2008 r. (sygn. akt I FSK 408/07). NSA wskazał tutaj, że "przepisy ustawy o podatku akcyzowym posługują się zarówno pojęciem "opodatkowania wyrobów podatkiem akcyzowym", "wyrobów objętych akcyzą" (oba zwroty znajdują się np. w art. 1 ustawy wskazującym na jej zakres przedmiotowy), jak i "wyrobów podlegających akcyzie" (definicja legalna "wyrobów akcyzowych" zawarta w art. 2 pkt 1 ustawy)". Następnie zauważył, że "wziąwszy pod uwagę definicję "towarów" zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którą są to rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty, wskazać trzeba, iż brak jest podstaw aby "towary opodatkowane podatkiem akcyzowym", o których mowa w art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o podatku od towarów i usług rozumieć inaczej niż towary objęte zarówno podatkiem od towarów i usług jak i podatkiem akcyzowym, a innymi słowy - wyrobów akcyzowych podlegających również podatkowi od towarów i usług". NSA podkreślił jednak w niniejszym wyroku, że brak uzasadnienia zarzutu przez stronę uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu szersze odniesienie się do twierdzeń skarżącego w tym zakresie. Stąd też uznano, iż sąd I instancji słusznie zaliczył samochody osobowe do "towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym" w myśl art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b wskazanej ustawy, ponieważ strona nie podważyła skutecznie zastosowania wobec niej art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o podatku od towarów. Z kolei w wyroku z 21 lutego 2008 r. (sygn. akt I FSK 238/07) Naczelny Sąd Administracyjny rozważał relację terminów "wyrób akcyzowy" i "podatnik sprzedający wyrób akcyzowy" w kontekście interpretacji art. 14 ust. 1 i 6 oraz art. 14 ust. 10 pkt 1 lit. b ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2001 roku. NSA, odwołując się do wykładni językowej art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o VAT wspartej wynikiem wykładni systemowej wewnętrznej, doszedł do przekonania, że mowa jest w nim "o podatnikach sprzedających niektóre wyroby akcyzowe, a nie o podatnikach, na których ciąży obowiązek w podatku akcyzowym, czy podatnikach podatku akcyzowego". NSA podniósł, że istotna jest również treść art. 14a ust. 7 pkt 1 tej ustawy, w którym ustawodawca odróżnił pojęcie "podatnika podatku akcyzowego" od pojęcia "innego podatnika sprzedającego wyroby akcyzowe". W konsekwencji uznał, że "sprzedaż wyrobu akcyzowego, takiego jakim był samochód osobowy, wykluczała możliwość stosowania wobec podatnika, który dokonał takiej czynności, zwolnienia, o którym była mowa w art. 14 ust. 1, 5 i 6 ustawy o VAT, niezależnie od tego czy skutkowała ona powstaniem obowiązku w podatku akcyzowym". Z omówienia powołanych wyroków wynika, że zwrot "towar opodatkowany podatkiem akcyzowym" należy do tzw. zwrotów niedookreślonych, których interpretacja budzi wątpliwości i które nie zostały dotąd w sposób wiążący rozstrzygnięte. Pod ,,niedookreślonym pojęciem" rozumie się termin lub zwrot, którego treść i zakres jest niepewna, nie ustala ono bezpośrednio i wyczerpująco wszystkich elementów hipotezy i dyspozycji, w przeciwieństwie do pojęcia dookreślonego, którego hipoteza i dyspozycja w sposób zupełny i pewny ustala wszystkie elementy sytuacji faktycznej. Jak wynika z analizy struktury pojęć każde abstrakcyjne uregulowanie jest mniej lub bardziej niedookreślone, a zatem wymaga wypełnienia i wykładni. Zauważyć zatem należy, że w pierwszym wyroku NSA nie analizował dogłębnie spornego zwrotu z uwagi na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych (a więc ze względów procesowych), zaś w drugim przypadku przedmiotem wyrokowania była odmienna instytucja prawna, choć wyciągnięte wnioski mogą stanowić wskazówkę interpretacyjną podczas interpretowania art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o VAT. Podkreślić należy, że w orzecznictwie NSA często spotyka się tezę o pierwszeństwie wykładni językowej w prawie podatkowym (por. wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r., FSA 2/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 49 i z dnia 4 czerwca 2001 r., FPK 6/01, Prawo Gospodarcze 2001, nr 7-8, poz. 57). Wykładnia systemowa i teleologiczna znajduje zastosowane jedynie w granicach zakreślonych przez wykładnię językową (por. drugi z cytowanych wyroków). Podobne stanowisko zostało wyrażone w uchwale NSA z dnia 20 marca 2000 r. (FPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 92), zgodnie z którym "wykładnia językowa (...) nie tylko jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa, lecz także zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym". W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy rozważyć zatem należy, czy w pełni uzasadnione jest interpretowanie spornego przepisu wyłącznie w kontekście językowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę, konieczne jest także odwołanie się dyrektyw pozajęzykowych, ponieważ językowo-logiczne rozumienie budzi wątpliwości interpretacyjne. Użycie reguł wykładni systemowej bądź funkcjonalnej w razie uzyskania jasności znaczeniowej interpretowanego pojęcia w oparciu o reguły wykładni językowej nie jest obowiązkiem interpretatora, a jedynie ma służyć zrewidowaniu uzyskanego wyniku. Inaczej sytuacja ta kształtuje się, gdy reguły wykładni językowej nie były wystarczające dla uzyskania owej "jasności", albowiem tutaj niezbędne jest użycie pozostałych reguł. W odniesieniu do omawianego przepisu doniosłe znaczenie ma również reguła funkcjonalna odwołująca się do założeń o prawodawcy, warunków kulturowych czy też aspektów aksjologicznych. Wynika stąd zatem, że należy skonfrontować wykładnię językową z rezultatem wykładni systemowej i analizą funkcjonalną w celu ustalenia, czy nie zachodzą wyjątkowe przypadki przełamujące znaczenie językowe przepisu. W konsekwencji nie jest możliwe pozostanie przy literalnym, wąskim rozumieniu omawianego przepisu, lecz należy go interpretować w szerszym kontekście funkcjonalnym i społecznym, który prowadzi do wniosków zaprezentowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny. W pierwszej kolejności, odnosząc się do brzmienia przepisu, należy zasygnalizować, że ustawodawca posługuje się sformułowaniem "opodatkowany". Posłużono się tu zatem formą dokonaną, a nie probabilistycznym założeniem, że do takiego opodatkowania doszło, ponieważ mamy do czynienia z "wyrobem akcyzowym" czy "towarem akcyzowym", ale wówczas konieczne byłoby odesłanie do wyliczenia, co kryje się pod terminem "wyrób czy towar akcyzowy", którego to odesłania w interpretowanej normie brak. Świadczy to o tym, że zakresy tych pojęć należy wyraźnie rozdzielić. W przeciwnym przypadku musielibyśmy niejako a priori założyć, że doszło do zapłaty podatku akcyzowego. Tymczasem takie hipotetyczne założenie jest nieuzasadnione, ponieważ nie możemy wykluczyć sytuacji, że towar z jakichś powodów był zwolniony od podatku akcyzowego albo po prostu go nie zapłacono. Ponadto względy natury funkcjonalnej (celowość zwolnienia) przemawiają – w ocenie NSA – za stwierdzeniem, że w rozstrzyganym zagadnieniu prawnym istotny jest związek podmiotowo – przedmiotowy, a więc to, iż to na podatniku ciąży obowiązek podatkowy w akcyzie, co stanowi właśnie element istotny owego opodatkowania. Mówiąc inaczej, nie chodzi o podatnika określonego w sposób ogólny, lecz zindywidualizowanego, ponieważ zarówno zwolnienie, jak i wyłączenie ze zwolnienia od podatku od towarów i usług znajduje swoje urzeczywistnienie w skonkretyzowanej normie. Dodatkowo zauważyć należy, że doniosłą wskazówkę interpretacyjną może stanowić nowelizacja dokonana ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 35). Mianowicie od 1 stycznia 2014 roku art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b został znowelizowany w ten sposób, że umożliwiono skorzystanie ze zwolnienia od podatku dla dostawy używanych samochodów osobowych, zaliczanych przez podatnika do środków trwałych podlegających amortyzacji. Zamierzeniem ustawodawcy było doprecyzowanie, że wyłączenie ze zwolnienia przewidziane dla towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, nie dotyczy dostawy takich pojazdów. Rozważyć zatem należy, czy ratio legis obecnego brzmienia, a więc także i samej zmiany, nie miało na celu zniwelowania wątpliwości interpretacyjnych. Warto mieć na uwadze, iż tzw. argument ze zmiany przepisów (mieszczący się w dyrektywach wykładni genealogicznej) może stanowić argument przemawiający za uznaniem, że wynik wykładni językowej nie był jednoznaczny. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, uznaje trafność zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej, stwierdzając, że dla utraty prawa do zwolnienia (art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b ustawy o VAT) nie jest wystarczający sam fakt dokonywania dostaw towarów akcyzowych, lecz okoliczność, że to na jednostkowo określonym podatniku ciąży obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym. W tym kontekście aktualne są – zdaniem NSA – wywody zawarte w cytowanej uchwale z 20 kwietnia 1998 roku. Wobec tego, że skarga kasacyjna jest trafna z uwagi na zarzut naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205, art. 209 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 490)..