I SA/Po 707/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-11-28
Skład orzekający: Katarzyna Wolna – Kubicka, Katarzyna Nikodem, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik miał prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez spółkę X, która posługiwała się fikcyjnymi transakcjami sprzedaży oleju napędowego, a jeśli nie, to czy organ podatkowy prawidłowo odmówił tego prawa, uwzględniając orzecznictwo TSUE dotyczące dobrej wiary podatnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ faktury wystawione przez spółkę X nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Organ podatkowy prawidłowo odmówił prawa do odliczenia, wykazując na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja wiąże się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury. Podatnik nie dołożył należytej staranności przy wyborze kontrahenta, nawiązując współpracę z nieznanymi podmiotami i akceptując podejrzane warunki transakcji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez podatnika (A.B.) z faktur wystawionych przez spółkę X, która zajmowała się wystawianiem fikcyjnych faktur na sprzedaż oleju napędowego. Organy podatkowe ustaliły, że spółka X nie posiadała możliwości faktycznego dostarczenia paliwa, a jej działalność była fikcyjna. Podatnik kwestionował te ustalenia, twierdząc, że działał w dobrej wierze i dopełnił należytej staranności. Sąd rozpatrywał, czy podatnik miał prawo do odliczenia VAT w kontekście przestępczego procederu i orzecznictwa TSUE.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2007r. do marca 2008r. oddala skargę
Dyrektor Izby Skarbowej w [...]decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października do grudnia 2007r. i od stycznia do marca 2008r., w której stwierdzono, że A.B świadczył usługi transportowe w zakresie wywozu ustabilizowanych osadów komunalnych sklasyfikowane zgodnie z PKWiU pod symbolem 60.24 "Transport drogowy towarów", które podlegają opodatkowaniu stawką podatku od towarów usług w wysokości 22%.
Pismem z dnia [...] września 2009r. podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ww. na decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009r. sygn. akt I SA/Po 893/09 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...]z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października do grudnia 2007r. i od stycznia do marca 2008r. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie organy podatkowe nie ustaliły, czy prowadzona przez podatnika działalność w zakresie transportu (wywozu) odpadów powinna być oceniona przez pryzmat ustawy o odpadach.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] maja 2010r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Uwzględniając zalecenia Dyrektora Izby Skarbowej w [...]organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie stwierdził, że usługi (wywóz odpadów) wykonywane przez A.B miały cechy gospodarki odpadami i mogły być objęte stawką podatku VAT w wysokości 7 %. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]wskazał, że podatnik posiadał stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów, a także prowadził ewidencję odpadów (Karty Ewidencji Odpadów). Usługi wywozu ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych wykonywane były przez podatnika w sposób ciągły (całorocznie) przy wykorzystaniu specjalnie przystosowanych do tego celu ciągników siodłowych z naczepami.
Jednakże w toku postępowania organ I instancji ustalił, że podatnik obniżył podatek należny o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu oleju napędowego wystawionych m.in. przez Biuro Handlowe [...], dalej X. Łączna wartość wykazana na fakturach zakupu od ww. firmy w kontrolowanym okresie wyniosła netto [...] zł, podatek VAT [...]zł (łącznie 18 faktur), które nie dokumentowały rzeczywistych transakcji.
W dniu [...] marca 2011r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]wpłynęło pismo z dnia [...] lutego 2011r. Centralnego Biura Śledczego Zarząd w[...], w załączeniu którego przesłano uwierzytelnione kserokopie materiałów procesowych o sygnaturze [...] w tym m.in. protokoły przesłuchań podejrzanego C.D. (nieformalnego współpracownika Y ) z dnia [...] października 2008r., [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] listopada 2008r. oraz [...] czerwca 2009r., protokół przesłuchania świadka G.H. (informatyka instalującego program EKONOM służący m.in. do drukowania faktur w spółkach Y, Z, X i innych) z dnia [...] marca 2009r. i świadka A.B z dnia [...] lutego 2010r. Ponadto pismem z dnia [...]czerwca 2011r. oraz z dnia[...] grudnia 2011r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...]przekazał organowi I instancji uwierzytelnione kserokopie m.in. decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...]marca 2001r., [...]czerwca 2001r., [...] grudnia 2001r., [...] października 2007r. i [...] sierpnia 2008r. w sprawie koncesji na obrót paliwami ciekłymi dla spółki X, a także protokołów przesłuchań podejrzanego C.D. z dnia [...] i [...] listopada 2008r., [...]kwietnia 2009r. i [...] czerwca 2009r. oraz protokołów przesłuchań świadka E.F. (prezesa spółki X) z dnia [...]września 2009r. i [...]marca 2011r. Natomiast pismem z dnia [...] września 2011r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...]przekazał uwierzytelnioną kserokopię prawomocnej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...]z dnia [...]sierpnia 2011r. wydanej dla X w zakresie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2007r. do lutego 2008r. Wszystkie te dokumenty zostały włączone postanowieniem do materiału dowodowego toczącego się postępowania.
Organ I instancji stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że spółka X zajmowała się wystawianiem fikcyjnych faktur na sprzedaż oleju napędowego, kontynuując przestępczy proceder zapoczątkowany w 2006r. przez spółkę Y, przez Z. Jak ustalono w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, kolejną spółką działającą na zasadach wskazanych wyżej była spółka X . W oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, że prezes spółki E.F. był osobą, która nie zarządzała spółką i nie podejmowała żadnych decyzji związanych z jej działalnością. Objęcie funkcji prezesa spółki zaproponował mu C.D. ,z którym zapoznał go J.K.- prezes W. sp. z o.o. (również spólki, która wystawiała puste faktury). Ustalono, że C.D. zajmował się wszelkimi sprawami związanymi z działalnością spółki, m.in. przyjmował zamówienia na paliwo, kontaktował się z odbiorcami faktur, organizował transport paliwa do odbiorców, przynosił faktury i dowody WZ prezesowi do podpisu. Prezes spółki E.F. nie wiedział, kto prowadzi ewidencję księgową spółki, ani gdzie znajdują się stacje paliw i magazyny spółki. Nie posiadał on również wiedzy, kto dostarcza paliwo do odbiorców. Ustalono, że spółka X nie posiadała pojazdów przystosowanych do transportu paliwa, a także nie wynajmowała takich pojazdów. Istotne w sprawie są zeznania C.D. złożone w dniu [...] listopada 2008r., [...]listopada 2008r. i [...] kwietnia 2009r. oraz zeznania G.H. w dniu [...] marca 2009r. i E.F. w dniu [...] marca 2011r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki cofnął spółce X koncesję na obrót paliwami ciekłymi z uwagi na nie wywiązywanie się przez spółkę z obowiązku uiszczania opłat koncesyjnych za lata 2006-2007.
W dniu [...]czerwca 2011r. został przesłuchany przez pracowników Urzędu Skarbowego w [...]A.B na okoliczność dostaw oleju napędowego w okresie od października 2007r. do marca 2008r. przez spółkę X. Zeznał on, że nieznajoma osoba zaproponowała mu sprzedaż oleju napędowego po konkurencyjnej cenie. Za dostawy paliwa płacił kierowcy gotówką (nazwisk nie zna). Podatnik nigdy nie sprawdzał dokumentów firmy dostarczającej paliwo. Natomiast współpraca ze spółką X zakończyła się, kiedy A.B zaczął pracować w delegacji i na miejscu zaopatrywał się w paliwo.
Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że faktury wystawione przez spółkę X są fakturami nierzetelnymi, tj. nie potwierdzającymi rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. W tym stanie sprawy stwierdzono, że podatnik dokonując w okresie od października 2007r. do lutego 2008r. odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez ww. spółkę postąpił wbrew regulacji art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. W ocenie organu I instancji, dokonane w toku prowadzonego postępowania ustalenia, pozwalają również na stwierdzenie, że prowadzone przez stronę dla celów podatku od towarów i usług ewidencje zakupów za miesiące od października 2007r. do lutego 2008r. nie stanowią dowodu tego, co wynika z zawartych w niej zapisów, a więc są niezgodne z wymogami określonymi w art. 109 ust. 3 u.p.t.u.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]decyzją nr [...]z dnia [...] stycznia 2012r. określił A.B zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad i grudzień 2007r. oraz styczeń i luty 2008r., a także nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiąc marzec 2008r.
Od ww. decyzji strona złożyła w dniu [...]marca 2012r. odwołanie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
- prawa proceduralnego tj. art. 193 § 6 O.p. poprzez stwierdzenie, że księgi podatkowe są prowadzone nierzetelnie,
- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a), art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 3 u.p.t.u.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że dla odliczenia podatku VAT kluczowe znaczenie ma fakt nabycia towaru i wykorzystania go na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Zakup paliwa faktycznie miał miejsce, a strona uregulowała zobowiązania wynikające ze spornych faktur i poniosła wydatki na zakup oleju napędowego. Strona w dobrej wierze zawierała transakcje zakupu oleju napędowego, będąc przekonana, że zbywcą towaru były firmy wystawiające faktury. Przepisy prawne nie zobowiązują podmiotów do szczegółowego sprawdzania swoich kontrahentów. Mimo to, A.B sprawdził dokumenty rejestracyjne i rozliczeniowe swojego kontrahenta. Strona nie miała zatem podstaw do twierdzenia, że podmiot wystawiający faktury nie jest podmiotem dokonującym czynności. Tym bardziej, że przywozić towary mogła wynajęta firma, która posiadała flotę przystosowaną do przewozu paliw, a nie sam wystawca faktury. Zdaniem pełnomocnika strony, organ I instancji błędnie uznał księgi podatkowe za nierzetelne i niesłusznie określił na podstawie art. 99 ust. 12 u.p.t.u. zobowiązanie podatkowe, inne niż w złożonych przez stronę deklaracjach podatkowych za kontrolowany okres. Ponadto wskazano, że podatnik nie naruszył treści art. 86 ust.1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., gdyż odliczył podatek VAT z faktur, które dokumentowały faktycznie wykonaną dostawę.
W przedmiotowej sprawie zdaniem odwołującego podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji w postaci braku możliwości odliczenia podatku VAT ze spornych faktur tym bardziej, gdy w decyzji z dnia [...]sierpnia 2011r. wydanej dla spółki X w zakresie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2007r. do lutego 2008r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...]wskazał, iż przedmiotowa spółka składała deklaracje VAT-7, wpłacała za te okresy podatek do Urzędu Skarbowego oraz posiadała koncesję na obrót paliwami płynnymi. Stawiając powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania i przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej w [...]decyzją z dnia [...]czerwca 2012r., nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie dowiedziono, że faktury, na których jako sprzedawca widnieje spółka X stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. Podatek naliczony, wynikający z faktur wystawionych przez ww. spółkę na rzecz podatnika, został wykazany w deklaracjach VAT-7 za miesiące od października do grudnia 2007r. i od stycznia do lutego 2008r. Na podstawie zebranych dowodów ustalono, że działalność gospodarcza ww. spółki w zakresie "sprzedaży", jak i "zakupu" oleju napędowego, była działalnością fikcyjną. Spółka nie miała obiektywnych możliwości dostawy oleju napędowego podatnikowi. Zdaniem organu odwoławczego dowiedziono, że paliwo nabyte i wykorzystywane przez A.B do prowadzonej działalności gospodarczej nie mogło pochodzić od ww. firmy, która w treści faktur była wskazana jako sprzedawca. Potwierdza to zgromadzony materiał dowodowy, m.in. dowody zebrane przez KGP CBŚ Zarząd w[...], jak również informacje od Naczelników Urzędów Skarbowych oraz dowody zebrane w toku przeprowadzonego postępowania wobec X.
Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się twierdzeń strony, że spółka składała deklaracje VAT-7, wpłacała podatek do właściwego urzędu skarbowego i posiadała koncesję na obrót paliwami płynnymi wskazał, że organ kontroli skarbowej w decyzji z dnia [...].08.2011r. wydanej dla spółki X w zakresie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2007r. do lutego 2008r. podniósł, że nie było możliwości uzyskania dokumentacji finansowo-księgowej spółki X (w tym faktur i ewidencji VAT), a także nawiązania kontaktu z jedynym udziałowcem i prezesem Spółki E.F.. Niemożliwa zatem była weryfikacja prawidłowości rozliczeń spółki. Przedmiotowa spółka działała przez okres 8 miesięcy, następnie została sprzedana, a dokumentacja zaginęła. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że koncesja spółki X na obrót paliwami ciekłymi została cofnięta decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia[...] sierpnia 2008r. z uwagi na niewykonanie ciążącego na Spółce obowiązku uiszczenia opłaty koncesyjnej w latach 2006-2007.
Organ odwoławczy ustosunkowując się do kwestii dobrej wiary, czy też nieświadomego uczestnictwa strony w transakcjach o charakterze oszustwa podatkowego podkreślił, że podatnik zdecydował się na współpracę z nieznanymi jemu spółkami, przyjmując ofertę od nieznanej jemu osoby, nie sprawdzając jej wiarygodności, ani faktycznego umocowania do działania w imieniu ww. spółek. Podatnik zamawiał paliwo u kierowcy lub telefonicznie, regulując należność za dostawy w formie gotówkowej. Kontrolowany nigdy nie był w siedzibie spółek, adres znał tylko z faktur. Zdaniem organu znaczący jest również fakt, że strona nie żądała od tego kierowcy certyfikatu jakości dostarczanego paliwa, ani potwierdzenia źródła pochodzenia kupowanego towaru. Wszystkie przedstawione w decyzji organu I instancji okoliczności świadczą, w ocenie organu odwoławczego o tym, że strona, kierując się nieuzasadnionym zaufaniem do nieznanej sobie osoby i nieznanych podmiotów gospodarczych, sama siebie naraziła na zakup paliwa niewiadomego pochodzenia, o nieznanych parametrach jakościowych. Ponadto organ wskazał, że samo zweryfikowanie istnienia spółki X pod względem formalno - prawnym (sprawdzenie dokumentów rejestracyjnych i rozliczeniowych spółki) nie dowodzi, że podatnik dołożył należytej staranności, by sprawdzić wiarygodność sprzedającego. Istnienie podmiotu gospodarczego jest nierozłącznie związane z zewnętrznymi, możliwymi do zweryfikowania zjawiskami tj. posiadanie siedziby, faktycznego miejsca prowadzenia działalności czy też możliwością komunikowania się z podmiotem pod wskazanym adresem.
W skardze z dnia [...]lipca 2012r. wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, strona skarżąca podtrzymała argumentację podniesioną w odwołaniu.
Jednocześnie zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) oraz art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, a także art. 193 § 6 O.p. poprzez stwierdzenie, że księgi podatkowe są prowadzone nierzetelnie. Dodatkowo strona zarzuciła naruszenie art. 187 § 1 O.p. poprzez uchylanie się przez organ podatkowy od obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej w[...] wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postępowanie podatkowe poprzedzające wydanie decyzji zostało przeprowadzone zgodnie z regułami procesowymi, a rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji znajduje podstawy w prawie materialnym.
Istota sporu sprowadza się zasadniczo do kwestii, czy faktury zakupu paliwa wystawione przez spółkę X dokumentowały rzeczywisty obrót pomiędzy podmiotami uwidocznionymi na fakturach, a w konsekwencji, czy w świetle obowiązującego prawa, skarżący miał prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez te pomioty.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 86 ustawa o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Natomiast kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Od tej zasady ustawa o VAT przewiduje szereg wyjątków, a jeden z nich uregulowany został w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a. Zgodnie z tym przepisem nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności. Dla stwierdzenia przez podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest zatem, w szczególności, wykorzystanie przez podatnika nabytych towarów lub usług do wykonywania czynności opodatkowanych, posiadanie faktury dokumentującej nabycie towarów lub usługi, a także ustalenie, że faktura stwierdza czynności, które zostały dokonane.
Biorąc pod uwagę brzmienie powołanych przepisów oraz treść zarzutów podniesionych w skardze w pierwszej kolejności należy poddać analizie kwestie procesowe, gdyż właściwe ustalenie stanu faktycznego ma kluczowe znaczenie dla stwierdzenia prawa do odliczenia podatku naliczonego, tzn. ocenić czy organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a w szczególności, czy zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy w oparciu, o który wydały zaskarżone decyzje.
Podstawą dla uznania zaskarżonej decyzji organów podatkowych za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organy obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Należy uznać, iż został on ustalony w sposób prawidłowy. Zdaniem Sądu, organy podatkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy przydatny do wydania ostatecznej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, ponieważ dokonana przez organy obu instancji ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Podkreślenia wymaga, że dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Organ wykazały poza wszelka wątpliwość, że spółka X nie były dostawcą paliwa do skarżącego, ponieważ nie nabywała paliwa, więc nie dysponowała więc paliwem, które mogłoby być przedmiotem rzeczywistych transakcji gospodarczych. Spółka nie dysponowała infrastrukturą techniczną niezbędną do prowadzenia tego rodzaju działalności, taką jak: baza paliwowa, stacje paliw, zbiorniki na paliwo, dystrybutory, cysterny ciężarowe. Ponadto nie zatrudniała pracowników, którzy mogliby wykonywać faktyczne czynności związane z handlem paliwami tj. kierowców, osób do obsługi klienta. Jej działalność sprowadzała się do wystawiania faktur zakupu i sprzedaży oleju napędowego i wprowadzaniu do obrotu gospodarczego tzw. "pustych" faktur VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Podstawowe znaczenie w postępowaniu miały zeznania C.D., E.F., G.H.. Wszystkie zeznania są ze sobą spójne i w sposób jednoznaczny opisują proceder działania firm związanych z wystawianiem "pustych faktur" w celu udokumentowania obrotu paliwem niewiadomego pochodzenia. Spółka X, jak jej poprzedniczki Y, Z czy W były utworzone na polecenie osób trzecich, prezesi tych spółek nie prowadzili żadnych spraw związanych ze spółkami. Rejestracja na potrzeby VAT w organach podatkowych miała na celu wyłącznie uwiarygodnić legalność działania firm, a posiadana przez spółki koncesja służyła wyłącznie uwiarygodnieniu ich działalności. W aktach znajduje się również prawomocna decyzja Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej w [...]z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...]wydana dla spółki X, w której stwierdzono na podstawie zebranych dowodów, że wystawione przez spółkę faktury VAT nie dokumentowały faktycznych transakcji, a jej działalność była działalnością fikcyjną.
W ocenie Sądu, organ miał podstawy do stwierdzenia, że 2007r. i 2008r. strona, prowadząc działalność gospodarczą, nabywała olej napędowy do działalności transportowej, jednak dostawcą nie była spółka X, dlatego też należy uznać, że faktury wystawione przez tę spółkę nie odzwierciedlają faktycznych transakcji. Należy podkreślić, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w świetle przepisu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT przysługuje wyłącznie z tytułu nabycia towaru bądź usługi udokumentowanego rzetelną fakturą, tzn. fakturą odzwierciedlającą rzeczywistą transakcję, nie tylko w zakresie przedmiotu dostawy, ale również stron transakcji. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej TSUE) powołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że organ podatkowy na ich podstawie ma prawo do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego zapłaconego w tytułu dostawy towaru lub usług, jeżeli organ wykaże na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja wiąże się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę.
W wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2012r. sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében kft oraz Péter Dávid przeciwko Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-dunántúli Regionális Adó Főigazgatósága (publ. www.curia.europa.eu) Trybunał orzekł, że:
1) Artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 pkt 1 i art. 226 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.
2) Artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia prawa do odliczenia z tego powodu, iż podatnik nie upewnił się, że wystawca faktury za towary, których prawo do odliczenia ma dotyczyć jest podatnikiem, że dysponował on tymi towarami i był w stanie je dostarczyć oraz że wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku od wartości dodanej, albo z tego powodu, że podatnik nie posiada, poza fakturą, innych dokumentów potwierdzających spełnienie powyższych warunków, mimo że spełnione były warunki materialne i formalne powstania prawa do odliczenia określone w dyrektywie 2006/112, a podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa.
W powołanym wyroku Trybunał podtrzymał swoją dotychczasową linię orzeczniczą i wskazał (punkty 53 i 54), że na tle rozpatrywanych spraw C 80/11 i C-142/11 aktualne jest jego stanowisko, że tylko gdy podmiot gospodarczy podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem, czy to w zakresie podatku VAT czy w innej dziedzinie, może on domniemywać legalność tych transakcji, bez ryzyka utraty prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Kittel i Recolta Recycling, pkt 51).
Podkreślić należy, iż Trybunał nie uznał za sprzeczne z prawem Unii Europejskiej wymaganie, by podmiot przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie podatkowym (zob. podobnie wyrok z dnia 27 września 2007 r. w sprawie C-409/04, Zb.Orz. s. I 7797, pkt 65 i 68; ww. wyrok w sprawie Netto Supermarkt, pkt 24; wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie C-499/10 Vlaamse Oliemaatschappij, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 25).
Należy podnieść, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokonał wykładni przepisów prawa krajowego, uwzględniając orzecznictwo TSUE. W ocenie Sądu organ wykazał, że podatnik powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury. Strona podnosi, że dochowała należytej staranności, ponieważ sprawdziła dokumenty rejestracyjne i rozliczeniowe sprzedającego i tym samym uzyskała pewność, że dokonuje transakcji z zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Sąd nie podziela tej opinii. Biorąc pod uwagę okoliczności zawarcia współpracy ze spółką X, nawiązanie współpracy na stacji paliw z osobą nieznajomą, oferowana niższa cena paliwa od ceny rynkowej, forma płatności - gotówką do ręki kierowcy, którego tożsamości skarżący nie znał, jak również brak żądania dowodów zapłaty, powinno spowodować u podatnika podjęcie działań zmierzających do pozyskania wiedzy o kontrahencie. Należy również zaznaczyć, że pod sygn. akt I SA/Po 492/12 przez tut Sądem toczyło się postępowanie ze skargi A.B w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2006, z uzasadnienia wyroku wynika, że w 2006 r. skarżący odliczył podatek naliczony z faktur wystawionych przez Y i Z, z którymi powiązany był C.D. i które wystawiały również "puste" faktury. Ten sam proceder, zmiana nazwy firmy, Sąd podziela stanowisko organu podatkowego wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżący powinien chociażby przypuszczać, że nabywa towar z nieujawnionego źródła, a otrzymywane faktury jedynie firmują tenże obrót. W obrocie paliwami funkcjonuje bardzo dużo firm, które firmują obrót tymi wyrobami, w sytuacji gdy źródło pochodzenia jest nie znane. To nakłada na odbiorców obowiązek szczególnej ostrożności przy wyborze dostawców.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego i materialnego, które stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło