II GSK 334/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1952/12 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę kasacyjną Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1952/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu skargi K. K. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w skrócie: ZUS) z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...] odmówił K. K. umorzenia zadłużenia figurującego na jej koncie w kwocie 5.792,13 zł, obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za okres od sierpnia 2009 r. do stycznia 2010r. oraz na Fundusz Pracy za okres od grudnia 2008 r. do stycznia 2010 r. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 14 marca 2012 r. Od powyższej decyzji przysługiwało prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. K. K. nadała w dniu 4 kwietnia 2012 r. w placówce pocztowej operatora publicznego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja ta została doręczona wnioskodawczyni w dniu 4 maja 2012 r. K. K. wnioskiem z dnia 7 maja 2012 r. zwróciła się do ZUS o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jako przyczynę przekroczenia terminu na złożenie środka zaskarżenia wskazała opóźnienie w przekazaniu wymienionej decyzji przez domownika. Oświadczyła, że w dniu 24 marca 2012 r. faktycznie otrzymała decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił K. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy zakończonej decyzją wydaną przez ten organ w dniu [...] marca 2012 r. Organ wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu skarżąca nadała w placówce pocztowej dopiero 7 maja 2012r., a zatem ze znacznym przekroczeniem siedmiodniowego terminu o jakim mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustała w dniu 24 marca 2012 r., kiedy wnioskodawczyni faktycznie otrzymała decyzję ZUS. Wniosek o przywrócenie terminu złożyła zaś w dniu 7 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., rozpoznając skargę K. K., cytowanym wyrokiem uchylił decyzję ZUS z dnia [...] czerwca 2012 r. odmawiającą przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powołaniem się jedynie na przekroczenie terminu przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu a jednocześnie z wniesieniem tej prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stanął na stanowisku, że skarżąca nie będąc profesjonalistą mogła uznać, że 14-dniowy termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. biegnie od dnia doręczenia jej odpisu tejże decyzji przez M. W., tj. od dnia 24 marca 2012 r. Nie miała więc skarżąca uzasadnionych podstaw, aby przypuszczać, iż ZUS początek tego terminu określi na dzień 14 marca 2012 r., a w konsekwencji stwierdzi uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z treści decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2012 r., którą otrzymała 4 maja 2012r. Wniosek o przywrócenie terminu nadała w placówce pocztowej w dniu 7 maja 2012 r. zatem bez przekroczenia 7 - dniowego terminu o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Nie oznacza to jednak, w ocenie WSA, iż istniały merytoryczne podstawy do przywrócenia terminu. Ta kwestia nie była jednak badana przez organ i winna być przedmiotem stosowanych ustaleń oraz ocen w dalszym toku postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wyrok zaskarżył w całości wnosząc o jego uchylenie w całości. Wnosząc skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez orzeczenie przez WSA o uchyleniu decyzji organu, pomimo że nie doszło do naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania administracyjnego, jakie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego organu termin, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a. należało liczyć od dnia 24 marca 2012 r., kiedy to decyzja została przekazana wnioskodawczyni przez domownika. Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła dopiero w dniu 7 maja 2012 r., a więc z przekroczeniem terminu. Doręczenie decyzji na zasadach art. 43 k.p.a. było skutecznie dokonane w dacie jej doręczenia domownikowi adresata. Zdaniem ZUS jego decyzja nie narusza dyspozycji art. 58 § 2 k.p.a., w związku z czym Sąd I instancji bezpodstawnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. K. wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w analizowanym stanie faktycznym nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do zbadania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, powołał jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., z którego treści wynika jednoznacznie, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Przepis ten ma jedynie charakter wynikowy i dopiero powiązanie go z innymi przepisami pozwala na ocenę zasadności zarzutu. Jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ZUS powiązał naruszenie omawianego przepisu z art. 58 § 2 k.p.a. Wobec tego zaistniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Należy wskazać, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne, z mocy art. 58 § 3 k.p.a. Powyższa regulacja powinna być rozumiana w ten sposób, że właściwy organ może wydać postanowienie o przywróceniu terminu przy spełnieniu przez ubiegającego się koniecznych przesłanek ustawowych, tj. wniesienia prośby o przywrócenie terminu do właściwego organu, uprawdopodobnienia braku winy, dochowania nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany terminy. Natomiast właściwy organ może wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, jeżeli nie został zachowany nieprzywracalny siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo przy spełnieniu przesłanki wniesienia prośby o przywrócenie terminu, dopełnienia czynności, dla której ustanowiono przywracalny terminy, zachowania nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, ale negatywnej oceny przez organ uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu dochowania terminu do dopełnienia czynności (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 688/11, Lex nr 1217417 i powołane w nim podobne stanowiska). W niniejszej sprawie WSA odmiennie aniżeli organ przyjął, że K. K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem nieprzywracalnego siedmiodniowego terminu. W ocenie WSA przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustała w dniu 4 maja 2012 r., kiedy skarżąca odebrała decyzję ZUS stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast zdaniem ZUS przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 24 marca 2012 r., w którym wnioskodawczyni miała zostać przekazana przez M. W. decyzja ZUS odmawiająca umorzenia skarżącej zadłużenia. M. W.zaś miał odebrać tę decyzję w dniu 14 marca 2012 r. Przede wszystkim stanowisko ZUS było nieprawidłowe, choćby z tego powodu, że w dniu 24 marca 2012 r. nie upłynął jeszcze termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który licząc od dnia 14 marca 2012 r. (daty odebrania odpisu decyzji przez M. W.) kończył się dopiero w dniu 28 marca 2012 r. Nie budzi wątpliwości, że nie można wnosić o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego z powodu uchybienia temu terminowi, skoro termin do zaskarżenia jeszcze nie upłynął. Taka zaś byłaby konsekwencja stanowiska ZUS. W orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z dnia 24 marca 1999 r., sygn. akt SA/Gd 1664/98, Lex nr 38681, z dnia 10 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98, Lex nr 42915), jak i w doktrynie (por. A. Matan, Komentarz do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2010, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego, A. Wiktorowskiej, C.H.BECK, W-wa 2013, s.336) przyjmuje się, że datą, od której należy liczyć bieg terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Skład orzekający w pełni akceptuje powyższy pogląd. Wobec powyższego należało zaaprobować stanowisko Sądu i instancji jako prawidłowo stosujące art. 58 § 2 k.p.a. W tej sytuacji, jak słusznie zauważył WSA, organ powinien dokonać oceny następnej przesłanki przewidzianej przez art. 58 § 2 k.p.a., tj. czy wnioskodawczyni uprawdopodobniła, ze uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z powyższych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.