III SA/Wa 1297/12

WyrokWSA w Warszawie2012-12-12

Skład orzekający: Jarosław Trelka, Grzegorz Nowecki, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku transakcji wymiany walut (FX Spot, FX Forward, FX Swap) prowadzonych przez bank, podstawą opodatkowania podatkiem VAT jest ogólny wynik (zysk) zrealizowany przez bank z tych transakcji w danym okresie rozliczeniowym, czy też wynik z każdej transakcji liczony oddzielnie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku transakcji wymiany walut, gdzie nie są naliczane dodatkowe opłaty lub prowizje, a kursy walut ulegają zmianie, podstawą opodatkowania podatkiem VAT powinien być ogólny wynik (zysk) zrealizowany przez bank z tych transakcji w danym okresie rozliczeniowym. Sąd powołał się na wyrok TSUE w sprawie C-172/96, który stanowi, że w takich sytuacjach wynagrodzeniem jest ogólny wynik na zawieranych transakcjach w danym okresie czasu. Organ błędnie uznał, że możliwe jest ustalenie indywidualnego wyniku dla każdej transakcji.
Stan faktyczny
Skarżący bank złożył wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą podatku VAT w zakresie transakcji wymiany walut (FX Spot, FX Forward, FX Swap). Bank uważał, że podstawą opodatkowania jest ogólny wynik (zysk) z tych transakcji w danym okresie rozliczeniowym. Minister Finansów uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że wynik powinien być liczony dla każdej transakcji oddzielnie. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, uznając stanowisko banku za prawidłowe w oparciu o orzecznictwo TSUE.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (sprawozdawca), Sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 217 zł (słownie: dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący – P. S.A. z siedzibą w W., 30 września 2011 r. złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług. Przedstawił następujący stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe: Skarżący, działając na podstawie stosownego zezwolenia oraz zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo Bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, ze zm.), świadczy na rzecz swoich klientów za wynagrodzeniem usługi pośrednictwa finansowego, w tym w zakresie wymiany walut. Bank zawiera z klientami transakcje: - FX Spot (spot walutowy) - gdzie do rzeczywistej wymiany walut dochodzi albo natychmiast (outright sale) lub w ciągu do dwóch dni roboczych licząc od dnia zawarcia transakcji zgodnie z ustalonym terminem, po negocjowanym przez strony kursie, -FX Forward (forward walutowy) transakcja, której istotą jest wzajemne zobowiązanie stron do przeniesienia własności na rzecz drugiej strony określonej kwoty waluty w uzgodnionym terminie w przyszłości, zgodnie z przyjętym przez strony terminowym kursem wymiany (ustalonym z góry w momencie zawierania transakcji). W zależności od ustaleń pomiędzy stronami kontraktu transakcja FX Forward może mieć rozliczenie rzeczywiste lub nierzeczywiste. Przy rozliczeniu rzeczywistym dochodzi do fizycznej dostawy określonej kwoty waluty przez każdą ze stron transakcji. W transakcji FX forward "nierzeczywistej" nie dochodzi do wymiany kwot w poszczególnych walutach, a wyłącznie do rozliczenia różnicy pomiędzy równowartością kwoty wyrażonej w jednej walucie, obliczoną po kursie ustalonym w dniu zawarcia transakcji, a równowartością kwoty w drugiej walucie, przeliczoną po kursie bieżącym z dnia rozliczenia. Wówczas rozliczeniu podlega jedynie różnica kursowa powstała pomiędzy ceną określonej ilości waluty w dniu zawarcia transakcji (kurs terminowy), a ceną w dniu jej rozliczenia (kurs rozliczeniowy), - FX Swap - transakcje FX Swap zawierane przez Bank składają się z dwóch integralnie powiązanych ze sobą operacji wymiany. Pierwsza z nich to wymiana walut (sprzedaż/kupno waluty X za walutę Y) w wyznaczonym dniu i po określonym kursie (FX Spot lub FX Forward). Druga transakcja to zwrotna operacja wymiany tych samych walut w przyszłości, po kursie walutowym uzgodnionym na moment zawarcia pierwszej operacji (FX Forward). Transakcje FX Swap są z zasady rzeczywiste, ale Bank dopuszcza także użycie tego instrumentu do rozliczenia różnicowego. W przypadku transakcji walutowych Bank nie pobiera dodatkowych prowizji i opłat z tytułu zawarcia przedmiotowych transakcji z klientem, natomiast wynik Banku powstaje w oparciu o zastosowane kursy wymiany. W związku z powyższym Skarżący zapytał czy na potrzeby ustalania obrotu dla celów podatku VAT oraz kalkulacji wartości współczynnika struktury sprzedaży (dalej "WSS"), o którym mowa w art. 90 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) – dalej: "u.p.t.u.", Bank powinien uwzględnić jako obrót związany ze świadczonymi usługami finansowymi w zakresie operacji wymiany walut ogólny wynik (zysk) zrealizowany przez Bank z tytułu tych transakcji w przyjętym okresie rozliczeniowym. Zdaniem Skarżącego, w przypadku ww. transakcji wymiany walut, podejmowanych przez Bank jako podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, obrotem dla celów VAT jest ogólny wynik (zysk) zrealizowany przez Bank w przyjętym okresie rozliczeniowym. Równocześnie, jeżeli w przyjętym okresie rozliczeniowym Bank zrealizuje stratę z tytułu transakcji walutowych, to wartość straty nie będzie uwzględniona dla celów rozliczeń VAT. Skarżący wskazał, iż ze względu na brak przepisów regulujących w sposób szczególny sposób ustalania podstawy opodatkowania VAT w przypadku usług finansowych zarówno w u.p.t.u., jak i na szczeblu wspólnotowym, zastosowanie znajdą ogólne przepisy, w tym w szczególności art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego sytemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L z 2006r. nr 347, s. 1 ze zm.) oraz będący jego odpowiednikiem art. 29 ust. 1 u.p.t.u. Z analizy przepisów u.p.t.u. i Dyrektywy 2006/112/WE wynika, iż podstawą opodatkowania VAT (obrotem) jest wartość wynagrodzenia (świadczenia - zgodnie z terminologią stosowaną w u.p.t.u.) należnego usługodawcy lub dokonującemu dostawy towarów od nabywcy. W ocenie Skarżącego, w przypadku transakcji walutowych, ze względu na brak uregulowań związanych z wszystkimi aspektami dotyczącymi określania podstawy opodatkowania przy transakcjach walutowych, wskazane jest zastosowanie wykładni przedstawionej przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 14 lipca 1998 r. w sprawie C-172/96 pomiędzy Commissioners of Customs Excise a First National Bank of Chicago, w którym Trybunał określił szczególne zasady ustalania obrotu na transakcjach walutowych w przypadku, gdy: przedsiębiorstwo profesjonalnie zajmuje się obrotem na walutach i występuje w sposób ciągły z gotowością świadczenia takich usług, nie otrzymuje bezpośrednio wynagrodzenia w postaci jakichkolwiek opłat czy prowizji i z powodów technicznych jest utrudnione ustalenie wysokości wynagrodzenia w związku ze świadczeniem usług pośrednictwa w zakresie obrotu walutami. Trybunał stwierdził, iż w odniesieniu do zwolnionych transakcji finansowych podstawą opodatkowania jest wynik zrealizowany w danym okresie rozliczeniowym. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału wyrażonym w powołanym wyroku: "(...) waluty, przekazywane danej stronie transakcji przez drugą, o ile są przedmiotem dostawy, nie mogą być traktowane jako odpłatność za usługę wymiany jednych na inne, a w konsekwencji jako wynagrodzenie za taką usługę. Ustalenie wynagrodzenia sprowadza się zatem do tego, co Bank otrzymuje z tytułu transakcji wymiany walut, to znaczy co jest wynagrodzeniem za transakcje wymiany walut, które może on pobrać (...). W tym zakresie, spread stanowiący różnicę pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży jest jedynym odpowiednikiem ceny, jaką Bank uzyskałby, gdyby miał zawrzeć w tej samej chwili i na takich samych warunkach dwie odpowiadające sobie transakcje kupna i sprzedaży tych samych kwot w tym samych walutach. (...). Zatem, jako wynagrodzenie, to znaczy kwotę, jaką Bank może w rzeczywistości zastosować do własnego użytku, należy traktować ogólny wynik na zawieranych przezeń transakcjach w danym okresie czasu (...)". Ponadto Skarżący wskazał, iż zasadność wykładni przedstawionej przez Trybunał Sprawiedliwości UE w ww. wyroku potwierdzają także polskie sądy administracyjne, tj. NSA w wyroku z 21 stycznia 2010 r., sygn. I FSK 1846/08, WSA w Krakowie w wyrokach: z 5 listopada 2010 r., sygn. I SA/Kr 1399/10 i z 9 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 752/10 czy też WSA w Warszawie w wyroku z 21 listopada 2008r., sygn. III SA/Wa 1471/08. W interpretacji indywidualnej z [...] grudnia 2011 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko Skarżącego uznał za nieprawidłowe. W uzasadnieniu na wstępie przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 2 pkt 22 u.p.t.u. Powołując się na art. 73 Dyrektywy Rady 2006/112/WE wskazał, iż w przypadku transakcji dokonywanych przez podatnika podstawą opodatkowania będzie zapłata - wynagrodzenie ustalone przez strony transakcji. Ponadto, przytaczając art. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U z 2010r., nr 211, poz. 1384) organ wskazał, że nawet jeżeli w efekcie wskazanych we wniosku transakcji, tj. wymiany FX Spot, FX Forward, FX Swap, dochodzi do rzeczywistej wymiany walut, to jednak między stronami umowy zawierane są indywidualne kontrakty, dla których możliwe jest ustalenie indywidualnego wyniku na każdej transakcji. Wyjaśnił, iż z uwagi na nieuregulowanie (ani w u.p.t.u, ani w prawie wspólnotowym) w sposób szczególny sposobu ustalania podstawy opodatkowania VAT w przypadku usług finansowych, w tym transakcji na instrumentach finansowych, zastosowanie znajdą ogólne przepisy regulujące sposób ustalania podstawy opodatkowania, w tym art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE oraz będący jego odpowiednikiem art. 29 ust. 1 u.p.t.u. W ocenie organu, w przypadku operacji na instrumentach finansowych podstawę opodatkowania określa się zatem według zasad ogólnych i stanowi ją kwota należna z tytułu danej czynności pośrednictwa finansowego. Należność ta winna wynikać z umów zawieranych z kontrahentami, z uwzględnieniem przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Zdaniem organu, w przypadku kontraktu dotyczącego instrumentów finansowych oraz pochodnych instrumentów finansowych realizowanego z innym podmiotem nie sprawia problemu ustalenie wartości transakcji i tym samym można precyzyjnie określić wysokość osiągniętego zysku czy też wysokość poniesionej straty. W związku z powyższym, niezasadne jest - w opinii organu - wykazywanie w podstawie opodatkowania wskazanych we wniosku transakcji, tj. wymiany FX Spot, FX Forward, FX Swap, wynagrodzenia rozumianego jako ogólny wynik (zysk) zrealizowany przez Bank w danym okresie rozliczeniowym. Kwota otrzymanego wynagrodzenia w danym okresie rozliczeniowym powinna być bowiem liczona dla każdego kontraktu oddzielnie, zaś dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług w każdym okresie rozliczeniowym Bank powinien wykazać sumę kwot otrzymanego wynagrodzenia. Ponadto Minister Finansów wskazał, iż z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, nie mając bezwarunkowego charakteru, przysługuje wyłącznie podatnikowi podatku od towarów i usług, występującemu w takim charakterze, przy czym podatek naliczony winien dotyczyć zakupów towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych. Wyjaśnił również, iż wyrazem ścisłej zależności między uprawnionym odliczeniem podatku naliczonego, a wykonywaniem czynności opodatkowanych są regulacje zawarte w art. 90 ust. 1-3 u.p.t.u., które w sposób technicznoprawny uzupełniają generalną zasadę wyrażoną w art. 86 ust. 1 tej ustawy. W ocenie organu, skoro podstawą opodatkowania, zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.t.u. jest obrót, rozumiany jako całość świadczenia należnego od nabywcy, w przypadku przedmiotowych operacji na instrumentach pochodnych - podstawą opodatkowania, czyli kwotą należną z tytułu danej czynności, jest kwota rzeczywistego wyniku finansowego zrealizowanego przez Bank na danej transakcji z kontrahentem, tzn. rzeczywiste, realne wynagrodzenie - zysk, jaki odniesie Bank. Przy czym, zgodnie z art. 8 u.p.t.u., każda transakcja pomiędzy stronami, dotycząca instrumentów pochodnych, powinna być rozliczana jako odrębna transakcja dla celów opodatkowania podatkiem VAT. Zdaniem organu, wynagrodzeniem Banku jest wartość otrzymanych przez Bank przepływów finansowych pomniejszona o wartość przepływów finansowych zapłaconych przez Bank na rzecz drugiej strony transakcji, tj. dodatni wynik uzyskany na danej transakcji. Reasumując organ stwierdził, iż na potrzeby ustalania obrotu dla celów podatku VAT oraz kalkulacji wartości współczynnika struktury sprzedaży, o którym mowa w art. 90 u.p.t.u., Bank powinien uwzględnić jako obrót związany ze świadczonymi usługami finansowymi w zakresie operacji wymiany walut (FX Spot, FX Forward, FX Swap,) wynik (zysk) zrealizowany przez Bank z tytułu każdej transakcji oddzielnie. Odnosząc się do powołanych przez Skarżącego wyroków: WSA w Krakowie z 5 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Kr 1399/10), WSA w Warszawie z 21 listopada 2008r. (III SA/Wa 1471/08) oraz NSA z 21 stycznia 2010 r. (sygn. akt I FSK 1846/08), wskazał, iż skoro w analizowanej sytuacji możliwe jest ustalenie indywidualnego wyniku na każdej odrębnie transakcji, zaś obrotem w rozumieniu art. 29 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 3 u.p.t.u. jest zysk na konkretnej transakcji wymiany z konkretnym kontrahentem, to powołane przez Skarżącego w ww. zakresie orzecznictwo nie znajdzie zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Ministra Finansów również orzeczenie TSUE w sprawie C-172/96 dotyczy innego stanu faktycznego i nie będzie miało zastosowania. Pismem z 18 stycznia 2012 r. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na to wezwanie Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie: - art. 29 ust. 1 u.p.t.u. w zw. z art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE, przez przyjęcie, że w przypadku wskazanych we wniosku transakcji wymiany walut (tj. FX Spot, FX Forward, FX Swap), kwota wynagrodzenia Banku, stanowiąca obrót VAT, powinna być liczona dla każdego kontraktu oddzielnie, zaś dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług w każdym okresie rozliczeniowym Bank powinien wykazać sumę kwot otrzymanego wynagrodzenia, - art. 14c w zw. z art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "O.p.", przez niedostateczne rozpatrzenie okoliczności faktycznych sprawy oraz niewystarczające uzasadnienie prawne przedstawionego stanowiska, - art. 121 § 1 O.p., przez m.in. nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sprawy orzeczenia TSUE w sprawie C-172/96 First National Bank of Chicago, w którym Trybunał wprost potwierdził, że w odniesieniu do transakcji obrotu walutami dokonywanymi jako transakcje terminowe "spot" lub "forward", obrotem VAT jest ogólny wynik (zysk) zrealizowany w danym okresie, a także wyroków NSA zawierających ugruntowaną linię orzeczniczą w tym zakresie. Skarżący podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku o wydanie interpretacji oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 14 c §§ 1 i 2 O.p. interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Z przepisów powyższych wynika wyraźnie, że negatywna ocena stanowiska wnioskodawcy obliguje Ministra Finansów zarówno do oceny tego stanowiska jak i wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Ocena ta nie może być fragmentaryczna, lecz winna w sposób wyczerpujący odnieść się do stanowiska wnioskodawcy wskazując stanowisko prawidłowe. W ocenie Sądu interpretacja indywidualna będąca przedmiotem rozpatrywanej skargi nie spełniała kryteriów wskazanych w powyższych przepisach. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż we wniosku o udzielenie interpretacji podatkowej Skarżący wskazał, iż świadczy za wynagrodzeniem szereg usług finansowych na rzecz klientów indywidualnych oraz instytucjonalnych, a w szczególności prowadzi działalność w zakresie rzeczywistej wymiany walut. Rzeczywista wymiana walut realizowana jest w ramach różnych transakcji, a mianowicie: wymiany kasowej, Spot (tzw. FX Spot), Forward (tzw. FX Forward) oraz Swap (tzw. FX Swap). Skarżący w złożonym wniosku o interpretację opisał sposób działania każdej z wymienionych transakcji, w ramach prowadzonej przez siebie działalności. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, iż zdaniem Skarżącego podstawę opodatkowania z tytułu świadczenia tych usług stanowi kwota rzeczywistego wynagrodzenia za świadczoną usługę, tj. wynik uzyskany przez podatnika na działalności w tym zakresie, uzyskany w danym okresie rozliczeniowym, czego potwierdzeniem jest w szczególności wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 14 lipca 1998r. w sprawie C-172/96 First National Bank of Chicago. Natomiast organ nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Skarżącego uznał, iż kwota otrzymanego wynagrodzenia w danym okresie rozliczeniowym powinna być liczona dla każdego kontraktu oddzielnie, zaś dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług w każdym okresie rozliczeniowym Skarżący powinien wykazać sumę kwot otrzymanego wynagrodzenia. Nadto stwierdził, iż powyższy wyrok w sprawie C-172/96 dotyczy innego stanu faktycznego i tym samym nie będzie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. W jego ocenie jeżeli w efekcie wskazanych we wniosku transakcji tj. wymiany kasowej, FX Spot, FX Forward, FX Swap dochodzi do rzeczywistej wymiany walut to między stronami umowy zawierane są indywidualne kontrakty, dla których możliwe jest ustalenie wyniku finansowego na każdej transakcji. Sąd dokonując analizy prawnej przedmiotowej sprawy zważył, iż zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie reguluje w sposób szczególny podstawy opodatkowania czynności wynikających z umów pośrednictwa finansowego, dlatego też istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, a w szczególności powołany wyżej wyrok dotyczący First National Bank of Chicago. W wyroku tym stwierdzono, iż "...Należy pamiętać, że art. 11(A)(1)(a) VI Dyrektywy stanowi, że podstawą opodatkowania, w odniesieniu do świadczenia usług jest to, co stanowi wynagrodzenie, jakie usługodawca otrzymał lub ma otrzymać od nabywcy takich usług (p. 42). Waluty przekazywane danej stronie transakcji przez drugą, o ile są przedmiotem dostawy, nie mogą być traktowane jako odpłatność za usługę wymiany jednych walut na inne, a w konsekwencji jako wynagrodzenie za taką usługę (p. 43). Ustalenie wynagrodzenia sprowadza się zatem do tego, co Bank otrzymuje z tytułu transakcji wymiany walut, to znaczy co jest wynagrodzeniem za transakcje wymiany walut, które może on pobrać (patrz, w tym zakresie, sprawa C-38/93 Glawe przeciwko Finanzamt Hamburg-Barmebek - Uhlenhorst [1994] (pkt. 44). W tym zakresie, spread stanowiący różnicę pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży jest jedynym odpowiednikiem ceny, jaką Bank uzyskałby, gdyby miał zawrzeć w tej samej chwili i na takich samych warunkach dwie odpowiadające sobie transakcje kupna i sprzedaży tych samych kwot w tych samych walutach (p. 45). Są to jednakże tylko czysto teoretycznie rozważania, ponieważ Bank wykonuje dużą liczbę transakcji dotyczących różnych kwot i walut, których kursy ciągle fluktuują. Dealer nie jest w stanie w normalnych okolicznościach przewidzieć, zawierając daną transakcję, w jakim momencie i po jakim kursie będzie on następnie mógł zawrzeć jedną lub kilka transakcji pozwalających mu wyeliminować lub ustalić na określoną kwotę ryzyko kursu walutowego, na jakie się wystawił zawierając pierwszą transakcję (p. 46). W takiej sytuacji jako wynagrodzenie, tj. kwotę jaką Bank może faktycznie wykazać do własnego użytku, należy traktować ogólny wynik na zawieranych przezeń transakcjach w danym okresie czasu (p. 47) (...) art. 11 (A)( l )(a) VI Dyrektywy należy interpretować tak, iż w przypadku transakcji wymiany walut, w której nie są naliczane opłaty lub prowizje w odniesieniu do konkretnych transakcji, podstawę opodatkowania stanowi ogólny wynik transakcji dla usługodawcy w danym okresie czasu (p. 50)" – por. VAT w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Jerzy Martini, Łukasz Karpiesiuk, C.H. BECK, Warszawa 2005 r. (str. 328-334). Mimo, iż orzeczenie to nie zapadło w identycznym stanie faktycznym, jednak podobieństwa stanów faktycznych tych spraw są znaczące. Transakcje walutowe opisane przez Skarżącego, podobnie jak w cytowanym wyroku Trybunału, dotyczą walut, których kurs ulega zmianie, a z tytułu tych transakcji nie są naliczane dodatkowe opłaty lub prowizje. Podobnie jak w przedmiotowym orzeczeniu, tak w przypadku wskazanych przez Skarżącego transakcji rozliczanych w czasie, nie jest on w stanie w zwykłych (typowych) okolicznościach przewidzieć, zawierając daną transakcję, w jakim momencie i po jakim kursie będzie mógł zawrzeć jedną lub kilka transakcji pozwalających wyeliminować lub ustalić na określoną kwotę ryzyko kursu walutowego, jakie występuje po zawarciu pierwszej transakcji. W świetle powyższych okoliczności nie można podzielić stanowiska organu, iż możliwe jest ustalenie indywidualnego wyniku dla każdej transakcji, tym bardziej, że nie zostało to w przekonujący sposób przez organ uzasadnione. Należy również przywołać stanowisko zawarte w glosie do powołanego wyżej wyroku TSUE, iż " ... Drugim zagadnieniem rozstrzygniętym przez Trybunał była kwestia kalkulacji podstawy opodatkowania. Zdaniem TS podstawą opodatkowania (obrotem dla VAT) powinien być wynik netto na transakcjach w danym okresie czasu. Trybunał tym samym odrzucił koncepcję forsowaną przez Bank, zgodnie z którą obrotem miałaby być cała kwota walut wymienianych w ramach analizowanych transakcji. Ze stanowiskiem Trybunału należy się zgodzić. Kwota otrzymywanej waluty nie może być uznawana za obrót, ponieważ stanowi przedmiot transakcji, a nie wynagrodzenie za jej przeprowadzenie. Uznawanie otrzymanej kwoty za obrót jest charakterystyczne dla transakcji towarowych, a pieniądz, zwłaszcza w postaci zapisu na koncie, nie jest towarem. W usługach finansowych tymczasem bardzo często transfer środków pieniężnych jest elementem wykonawczym transakcji, a nie wynagrodzeniem za nią (por. np. przelew kapitału pożyczki). Warto wskazać, iż zasada sformułowana przez TS, że wynagrodzeniem dla VAT jest wynik netto na transakcji, może mieć zastosowanie również do innych usług finansowych niż sprzedaż walut. Wszędzie tam, gdzie wynagrodzenie nie jest łatwo identyfikowalne w postaci określonej ceny lub prowizji, można posłużyć się wynikiem netto. Przykładem tutaj mogą być niektóre instrumenty pochodne czy transakcje na wierzytelnościach (zwłaszcza w sytuacjach, gdy środki finansowe wypłaca nie usługobiorca, ale usługodawca)" – por. W. Varga Glosa do wyroku TS z dnia 14 lipca 1998 r., C-172/96, LEX/El 2009. Wobec powyższego zdaniem Sądu, dla prawidłowej, a zatem zgodnej z art. 14c §§ 1 i 2 O.p. oceny stanowiska Skarżącego w niniejszej sprawie konieczna jest odrębna, pełna analiza transakcji wskazanych we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, z uwzględnieniem stanowiska zawartego w niniejszym wyroku oraz wskazanie, czy w stosunku do każdej z nich podstawą opodatkowania może być wynik netto na transakcjach w danym okresie rozliczeniowym. Przedstawioną wyżej argumentację organ administracji winien uwzględnić przy ponownym wydawaniu interpretacji indywidualnej. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 146 § 1, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło