II FSK 1073/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-26
Skład orzekający: Tomasz Kolanowski, Antoni Hanusz, Marek Olejnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów w spółce kapitałowej, objętych w ramach tzw. transakcji wymiany udziałów (art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.), koszty uzyskania przychodu należy ustalać na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. (wartość nominalna objętych udziałów) czy też na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. (wartość historyczna nabytych udziałów)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd uznał, że w przypadku umorzenia udziałów nabytych w drodze wymiany (art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.), koszty uzyskania przychodu należy ustalać na podstawie art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f., czyli w wysokości wartości nominalnej objętych udziałów. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wprowadza rozróżnienia w sposobie ustalania kosztów uzyskania przychodów z umorzenia udziałów w zależności od sposobu ich nabycia (wymiana udziałów czy inny sposób).Stan faktyczny
Skarżący M. K. zwrócił się o interpretację indywidualną dotyczącą sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia jego udziałów w dwóch polskich spółkach holdingowych. Udziały te objął w zamian za aport w postaci udziałów w cypryjskiej spółce. Minister Finansów uznał częściowo stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, wskazując na odmienne zasady ustalania kosztów w zależności od proporcji objętych udziałów w spółce zbywanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, uznając stanowisko skarżącego za prawidłowe. Minister Finansów wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w przypadku wymiany udziałów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, del. WSA Marek Olejnik, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1557/12 w sprawie ze skargi M. K. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 13 lutego 2012 r. nr IPPB2/415-972/11-2/AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1557/12, w którym uchylono zaskarżoną przez M. K. interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 13 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
W motywach orzeczenia sąd podał, że wniosek skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczył podatku dochodowego od osób fizycznych, w zakresie sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia przymusowego udziałów w spółkach kapitałowych (holdingowych), objętych w zamian za wniesione przez skarżącego aportem do tych spółek jego udziały w spółce prawa cypryjskiego.
Opisując we wniosku zdarzenie przyszłe wskazał on, że jako polski rezydent podatkowy będzie udziałowcem w dwóch spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – dalej: ("Holding 1" oraz "Holding 2") oraz jest udziałowcem spółki prawa cypryjskiego będącej osobą prawną (dalej "spółka zbywana").
W ramach reorganizacji działalności gospodarczej skarżący planuje wniesienie aportem co najmniej 51 % udziałów w spółce zbywanej (dających większość praw głosu) do Holdingu 1, zaś co najwyżej 49 % udziałów w tej spółce (nie dających większości praw głosu) do Holdingu 2. Wskutek wniesienia aportu, Holding 1 uzyska co najmniej 51 % udziałów (co najmniej 51 % praw głosu) w spółce zbywanej, a udziały te łącznie dawać będą Holdingowi bezwzględną większość głosów w tej spółce, zaś Holding 2 uzyska co najwyżej 49 % udziałów (co najwyżej 49 % praw głosu) w Spółce zbywanej, a udziały te nie będą mu dawać bezwzględnej większości głosów w spółce zbywanej (będzie ją miał Holding 1).
W zamian za udziały w spółce zbywanej wniesione aportem do Holdingu 1 oraz Holdingu 2 skarżący otrzyma udziały odpowiednio: w Holdingu 1 i w Holdingu 2. W przyszłości może okazać się konieczne zbycie osobom trzecim lub umorzenie jego udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2. Potencjalna transakcja umorzenia udziałów nastąpi w drodze umorzenia przymusowego udziałów, uregulowanego w art. 199 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej: k.s.h.).
W związku z powyższym skarżący w złożonym wniosku o interpretację zadał następujące pytanie: w jaki sposób zobowiązany jest ustalić koszty uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia objętych (otrzymanych) udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2 w zamian za wniesione aportem udziały spółki zbywanej?
Zdaniem skarżącego, w przypadku przymusowego umorzenia udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2, które objął w zamian za udziały spółki zbywanej wniesione aportem do Holdingu 1 oraz do Holdingu 2, powinien on ustalić koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.), tj. w wysokości wartości nominalnej objętych przez niego udziałów w Holdingu 1 oraz w Holdingu 2.
W interpretacji indywidualnej z 13 lutego 2012 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., uznał stanowisko skarżącego za prawidłowe w części dotyczącej ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia przymusowego udziałów w Holdingu 2, objętych w wyniku wniesienia aportem 49% udziałów w spółce zbywanej, za nieprawidłowe natomiast stanowisko skarżącego w pozostałej części.
Powołując się na treść art. 199 § 1 k.s.h., a także art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 24 ust. 5 pkt 1, art. 30a ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 6, art. 22 ust. 1f pkt 1 i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. oraz na okoliczności przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, Minister Finansów wskazał, że umarzane udziały w Holdingu 2 zostały objęte w wyniku dokonanego aportu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., co skutkuje tym, iż koszty uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia udziałów w Holdingu 2, objętych za wniesione przez skarżącego aportem około 49% udziałów w spółce zbywanej (nie dających bezwzględnej większości praw głosów w tej spółce) skarżący zobowiązany będzie ustalić na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., czyli w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów w Holdingu 2 w zamian za aport wynoszący około 49% udziałów w spółce zbywanej.
Wskazując na art. 24 ust. 8a i ust. 8b u.p.d.o.f. Minister Finansów wyjaśnił, iż objęcie udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów (akcji) nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku wymiany udziałów (akcji). W konsekwencji, w przypadku umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów (akcji) otrzymanych w następstwie ich wymiany, przy zaistnieniu okoliczności określonych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., opodatkowaniu podlegał będzie dochód obliczony zgodnie z art. 24 ust. 5d tej ustawy. Jednakże w przypadku udziałów (akcji) nabytych w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. nie następuje zaliczenie do przychodów wartości otrzymanych udziałów lub akcji. Ustalanie kosztów uzyskania przychodów z umorzenia otrzymanych w wyniku wymiany udziałów (akcji) należy zatem dokonać w oparciu o wartość wymienianych udziałów lub akcji spółki zbywanej. W ocenie organu kosztami uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów lub akcji otrzymanych od spółki nabywającej w drodze ich wymiany, tj. wniesienia 51% udziałów posiadanych przez skarżącego w spółce zbywanej, przy zaistnieniu okoliczności określonych w art. 24 ust. 8 a u.p.d.o.f., są wydatki poniesione przez udziałowca (akcjonariusza) na nabycie lub objęcie tych udziałów (akcji), które następnie są przekazywane spółce nabywającej, ustalone zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 22 ust. 1f lub art. 22 ust.1ł u.p.d.o.f.
W skardze na wydaną przez Ministra Finansów interpretację indywidualną skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. przez ich nieprawidłową interpretację polegającą na uznaniu, iż kosztem uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia udziałów otrzymanych od spółki nabywającej (Holdingu 1) w drodze wymiany udziałów, są wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej, której udziały są przekazywane spółce nabywającej (Holdingowi 1), ustalone zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 22 ust 1f lub art. 22 ust. 1ł u.p.d.o.f., nie zaś na podstawie art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., w wysokości wartości nominalnej udziałów objętych w spółce nabywającej (Holdingu 1);
2) art. 14b § 1 w zw. z art. 14a § 2 oraz art. art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.) przez rozszerzającą interpretację przepisów prawa podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna.
Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie co do sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodu w razie umorzenia przymusowego udziałów otrzymanych w zamian za udziały w innej spółce (zbywanej), w zależności od tego, czy nowozałożona spółka uzyska większość praw głosu w spółce zbywanej (Holding 1), czy też takiej większości nie uzyska (Holding 2), Minister Finansów wywiódł z treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Kierując się literalną wykładnią tego przepisu sąd stwierdził, że w przypadku wystąpienia okoliczności w nim opisanych (nabycie większości praw głosu oraz podleganie opodatkowaniu od całości dochodów stron wymiany udziałów w jednym z państw Unii Europejskiej - Europejskiego Obszaru Gospodarczego), do przychodów powstałych w wyniku wymiany udziałów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) otrzymanych przez strony takiej transakcji. Przepis ten nie odnosi się wprost do wystąpienia ewentualnego przychodu z tytułu w umorzenia otrzymanych w wyniku wymiany udziałów, ani też nie determinuje sposobu ustalania dochodu, jaki otrzyma uprawiony z tytułu umarzanych udziałów w spółce holdingowej. Kwestii tej dotyczy przepis art. 24 ust. 5d z zw. z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., który zgodnie z wykładnią literalną powinien znaleźć zastosowanie w każdym przypadku powstania przychodu z umorzenia udziałów objętych w zamian za aport w postaci innej, niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Poza wymienionymi sytuacjami przepis ten nie różnicuje skutków podatkowych pod względem innych okoliczności niż wymienione, a w szczególności sposobu umorzenia udziałów (dobrowolne, przymusowe lub automatyczne) oraz sposobu ich nabycia (wymiany). Okoliczność, czy objęcie udziałów w spółce nastąpiło w ramach "zwykłego" aportu, czy też w ramach aportu ze skutkiem wynikającym z art. 24 ust. 8a ustawy, jest nieistotna z punktu widzenia ustalania kosztów uzyskania przychodów z umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za aport w postaci innej, niż przedsiębiorstwo lub zorganizowana jego część.
W rzeczonej sprawie literalna wykładnia art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. nie pozwala na akceptację stanowiska Ministra Finansów, że w razie objęcia przez spółkę Holding 1 udziałów ze skutkiem wynikającym z art. 24 ust. 8a ustawy, a następnie przymusowego umorzenia takich udziałów, koszt uzyskania przychodów z tego tytułu przez skarżącego należy ustalić w oparciu o wartość wymienianych udziałów spółki zbywanej. Takie stanowisko prowadzi w praktyce do alternatywnego stosowania przepisu art. 22 ust. 1f lub art. 22 ust. 1ł, albo art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., w zależności od zaistniałych okoliczności wymiany udziałów. Konsekwencją przyjęcia takiej interpretacji byłby brak stabilności prawa podatkowego, gdyż zmiana proporcji wymienianych udziałów w trakcie roku podatkowego powodowałaby różne skutki podatkowe w zakresie kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji). Zdaniem sądu nie do zaakceptowania jest w tym przypadku wykładnia celowościowa przepisów podatkowych, którą kierował się organ wydający interpretację.
Mając na uwadze powyższą argumentację sąd uznał za właściwe stanowisko skarżącego, że w przedstawionym stanie faktycznym oraz prawnym kosztem uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów w spółce holdingowej będzie nominalna wartość tych udziałów, uzyskanych w zamian za udziały w spółce zbywanej, tj. koszty zdefiniowane w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. W sytuacji wymiany udziałów, zgodnie z definicją zawartą w art. 24 ust. 8a ww. ustawy, kosztem uzyskania przychodu w tym przypadku będzie wartość nominalna udziałów podlegających umorzeniu z dnia ich objęcia przez skarżącego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Minister Finansów zarzucił błędną wykładnię art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. przez uznanie, że w razie automatycznego lub przymusowego umorzenia udziałów przepis ten będzie stanowił podstawę ustalenia kosztów uzyskania przychodów, podczas gdy koszt ten powinien zostać ustalony na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., bo w sprawie mamy do czynienia z wymianą udziałów.
Na tej podstawie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty, bądź uchylenie go i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlega oddaleniu.
Istotę sporu w rozpatrywanej sprawie stanowi kwestia dotycząca sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów w spółce kapitałowej objętych w ramach, tzw. transakcji wymiany udziałów, o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.
W tym miejscu należy wskazać, że w odniesieniu do analogicznego problemu wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 20 marca 2015 r. oraz 23 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 656/13 oraz II FSK 347/13 i II FSK 348/13. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko i wspierającą je argumentację przedstawione w wymienionych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
We wniosku o udzielenie interpretacji skarżący przedstawił swoje stanowisko odnośnie sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodu przy przymusowym lub automatycznym umorzeniu udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany, o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Zyskało ono aprobatę sądu I instancji, który uwzględnił skargę skarżącego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. przez uznanie przez sąd I instancji, że w razie automatycznego lub przymusowego umorzenia udziałów ww. przepis będzie stanowił podstawę ustalenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku, gdy w sprawie mamy do czynienia z wymiana udziałów, a zatem koszt winien być ustalany w oparciu o art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Przede wszystkim nie można się zgodzić z prezentowanym przez organ poglądem, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie regulują wprost sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany udziałów (akcji), o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. dochodem z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych jest również dochód z umorzenia udziałów (akcji). Wyrażenie "umorzenie udziałów (akcji)" nie zostało zdefiniowane na potrzeby ustawy podatkowej. Nie jest ono też pojęciem z języka potocznego. Kontekst, w jakim wyrażenie to zostało w ustawie podatkowej użyte (w regulacji dotyczącej przychodów z zysków osób prawnych), wskazuje na to, że ustawodawca zamierzał określić podatkowe skutki czynności osób prawnych dla ich wspólników (akcjonariuszy). Znaczenia zwrotu "umorzenie udziałów (akcji)" należy zatem poszukiwać w Kodeksie spółek handlowych. Kwestie te uregulowane zostały w art. 199 k.s.h. (w odniesieniu do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością) i w art. 359 k.s.h. (w odniesieniu do spółek akcyjnych). Przepisy te nie regulują kwestii wymiany udziałów (akcji), o jakim mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., nie różnicują też umorzenia udziałów w zależności od tego, czy zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów (akcji) spółek, które w wyniku wniesienia aportu staną się zależne od spółki, do której udziały wniesiono. Takiego zróżnicowania nie wprowadzono także w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo dodania do niej od 1 stycznia 2011 r. art. 24 ust. 8a, regulującego skutki podatkowe wymiany udziałów i mimo zmiany (wprowadzonej tą samą ustawą), dotyczącej skutków podatkowych zbycia udziałów (akcji) w celu ich umorzenia. Tym samym stwierdzić należy, że art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. dotyczy przychodu z umorzenia udziałów (akcji), niezależnie od tego, czy zostały one nabyte w drodze wymiany udziałów, czy też w inny sposób. Skoro ustawa nie wprowadza żadnych rozróżnień, nie ma podstaw do wprowadzania takich rozróżnień w drodze wykładni (zgodnie z zasadą "lege non distinguente nec nostrum est distinguere"). Organ w skardze kasacyjnej nie neguje zresztą, że przychód z umorzenia udziałów (akcji) należy zaliczyć do przychodów z zysków z udziału w osobach prawnych, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f.
Dochód z tytułu umorzenia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną zdefiniowano w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f., jako nadwyżkę przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodu obliczonymi zgodnie z art. 22 ust. 1f albo 1ł, albo art. 23 ust. 1 pkt 38; jeżeli nabycie nastąpiło w drodze spadku lub darowizny, koszty ustala się w wysokości wartości z dnia nabycia spadku lub darowizny. Także w tym przepisie ustawodawca nie wskazuje odmiennych sposobów ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną nabytych w drodze wymiany udziałów (akcji), o których mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., pewną odmienność przewidując jedynie w stosunku do umorzonych udziałów (akcji) nabytych w drodze spadku lub darowizny. Tym samym, jak trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, wykładnia językowa przepisu art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że stanowi on podstawę do określenia wysokości kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji), także w przypadku, gdy zostały one nabyte w drodze wymiany udziałów. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, dlaczego przez przychód z umorzenia udziałów (akcji) w art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f. należy rozumieć także przychód z umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany, natomiast to samo wyrażenie użyte w art. 24 ust. 5d tej ustawy (uzupełnione jedynie o zwrot "w spółkach mających osobowość prawną) należy już rozumieć inaczej. Prezentowany przez organ sposób rozumowania jest sprzeczny z zakazem wykładni homonimicznej.
Rozumowanie organu pozostaje ponadto w sprzeczności nie tylko z oczywistą treścią przepisu, ale także jego wyniku nie potwierdza wykładnia systemowa wewnętrzna. Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. od przychodów z zysków osób prawnych pobiera się zryczałtowany podatek w wysokości 19 %. Podatek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 oraz pkt 6, 8 i 9, pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5 pkt 1 i 4, ust. 5a i 5d (art. 30a ust. 6 u.p.d.o.f.). Tym samym, jeżeli art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. nie miałby zastosowania do kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów (akcji) nabytych w drodze wymiany, to i nie byłoby podstaw do uwzględnienia tych kosztów na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Pominięcie kosztów uzyskania przychodów doprowadziłoby do sytuacji niezamierzonego przez ustawodawcę zróżnicowania sytuacji podatników, którzy uzyskali przychody z umorzenia udziałów w zależności od tego, czy nabyli je w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., czy też w inny sposób. Ustawodawca wprowadzając instytucję wymiany udziałów miał zaś na celu jedynie odsunięcie w czasie powstania dochodu i zachęcenie do restrukturyzacji spółek, a nie zwiększenie obciążenia podatkowego wspólników (udziałowców) obejmujących takie udziały (akcje) w przypadku ich późniejszego umorzenia.
Kolejnym argumentem przemawiającym przeciwko stanowisku organu jest obowiązek pobrania podatku przez płatnika, wynikający z art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f. Jeżeli koszty uzyskania przychodu miałyby być kosztami historycznymi (wydatkami związanymi z nabyciem udziałów lub akcji wniesionych aportem w ramach wymiany udziałów), to płatnik nie byłby w stanie pobrać podatku w prawidłowej wysokości, nie ma on bowiem ani obowiązku, ani uprawnienia do żądania od podatnika wskazania wysokości tych kosztów. Wysokość kosztów uzyskania przychodów, wynikająca z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f., jest natomiast znana płatnikowi (podobnie jak koszty wskazane w art. 22 ust. 1f pkt 2 u.p.d.o.f., które wynikają z ksiąg, ewidencji i wykazu) i pozwala na pobranie podatku w prawidłowej wysokości. Racjonalny ustawodawca, mając na względzie obowiązki płatnika, jego odpowiedzialność za niedobrany podatek lub podatek niedobrany w prawidłowej wysokości (art. 30 § 1 o.p.) lub konieczność zwrotu wynagrodzenia pobranego od nieprawidłowo pobranego wydatku (art. 28 § 2 o.p.), obowiązany jest stanowić przepisy w sposób pozwalający na ich wykonanie. Tym samym nie powinien nakładać na płatnika obowiązków, których ten wykonać prawidłowo nie jest w stanie.
Zasadnie w związku z tym sąd pierwszej instancji uznał, że wobec wniesienia aportem udziałów lub akcji, koszty uzyskania przychodów należy ustalić zgodnie z art. 24 ust. 5d w zw. z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f., niezależnie od tego, czy udziały lub akcje zostały wniesione na warunkach wskazanych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.
Z tych powodów zarzut błędnej wykładni art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. należy uznać za niezasadny.
Na podstawie art. 184 p.p.s.a., wobec braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło