VIII SA/Wa 664/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania L. S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] wydanej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] złotych - utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] września 2011 r. w R. na [...] (droga krajowa nr[...]) zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej.[...]. Pojazdem kierował W. Ź.., który wykonywał przewóz drogowy piasku w imieniu przedsiębiorcy M. W.. Załadowcą przewożonego towaru był przedsiębiorca L. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej "skarżący"). Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego, organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...] złotych, na którą składały się kary za następujące naruszenia: – za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi: lit. d) powyższej 18,0 t do 19,0 t –[...]zł; lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 19,0 t dodatkowo –[...]zł; – za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 t: powyżej 32 t do 37 t –[...]zł. Uzasadniając stwierdził, iż z materiału dowodowego w sprawie wynika, iż załadunek piachu dokonany w kopalni piachu w S. odbywał się ładowarką typu "fadroma", natomiast po załadunku pojazd nie był ważony. Z zeznań kierowcy wynika nadto, iż nie dokonywał on nigdzie indziej doładunku. Organ I instancji uznał zatem, iż załadowca dopuścił do ruchu po drogach pojazd, którego uprzednio nie zważono, czym nie dochował należytej staranności, jaka winna cechować profesjonalnego przedsiębiorcę. Tym samym załadowca zgodził się na dopuszczenie do ruchu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego. Organ I instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie ujawniono przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu w tonach o 2,2 t, co było bezpośrednią przesłanką ustalenia odpowiedzialności załadowcy za powstałe naruszenia. Zdaniem organu, brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, że załadowca podjął wystarczające działania, mające na celu niedopuszczenie do wyjazdu na drogę publiczną pojazdu nienormatywnego. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. z uwagi na brak możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazał, iż adresat decyzji nie był obecny podczas kontroli i nie miał żadnego wpływu na jej przebieg, nie mógł skorzystać z prawa do powtórnego ważenia pojazdu, nie miał też możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu, na podstawie którego została wydana decyzja. Jego zdaniem dochował on należytej staranności, gdyż każdorazowo pojazd podstawiany pod załadunek ma sprawdzany dowodów rejestracyjny, a po weryfikacji masy własnej pojazdu oraz dopuszczalnej masy całkowitej dokonuje się załadunku towaru o odpowiedniej masie. W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., Dz. U. z 2011 r., Nr 76, poz. 409), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1 i 1b pkt 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321; dalej: u.d.p.) oraz lp. 7 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 15 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321; dalej: p.r.d.) - decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2012 r. Organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono naruszenia dopuszczalnych norm tj.: nacisk 20,2 t na podwójnej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 4,2 t; masa całkowita pojazdu 34,2 t - przekroczenie dmc o 2,2 t oraz to, iż przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Uznał, iż materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż skarżący, jako załadowca towaru, miał wpływ oraz godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Podniósł, iż przesłuchany w charakterze świadka podczas kontroli kierowca zeznał, iż "pojazd ładowano ładowarką typu "fadroma", nie wiem czy ładowarka jest wyposażona w wagę, pojazd w dniu [...] września 2011 r. nie został zważony na kopalni, a po wyjeździe z terenu kopalni nie był doładowywany". Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż trudno wymagać, aby podczas zbierania dokumentów w trakcie kontroli drogowej zapewnić obecność przedstawicielowi załadowcy. Zauważył, iż pismem z dnia [...] lutego 2011 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, wezwał do przedstawienia wyjaśnień dotyczących stwierdzonych naruszeń i poinformował, iż zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. strona ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy nie kwestionował, iż jak wskazuje skarżący każdorazowo pojazd podstawiony do załadunku ma sprawdzany dowód rejestracyjny, a po weryfikacji masy własnej pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu dokonuje się załadunku. Wskazał, iż jak wykazała kontrola drogowa pojazdu marki [...] o nr rej. [...] obok przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, a okoliczność ta jest podstawą odpowiedzialności załadowcy. Jak wykazała kontrola drogowa, szacunkowe określenie masy pojazdu wraz z ładunkiem poprzez sumowanie masy pojazdu i ładunku jest obarczone dużym błędem. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż pojazd stał się nienormatywny po załadunku strony, ponieważ kierowca jednoznacznie zeznał, iż nie doładowywał później pojazdu. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, skarżący zarzucił naruszenie art. 10 k.p.a., polegającego na uniemożliwieniu skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego. Uzasadniając wskazał, iż w niniejszej sprawie podmiotem kontrolowanym był W. Ź., a decyzja została wydana na L. S., który nie był obecny podczas kontroli i nie miał żadnego wpływu na jej przebieg, jak choćby skorzystania z prawa do powtórnego ważenia, nie miał też możliwości wnieść zastrzeżeń do protokołu, na którym została oparta decyzja. Skarżący wskazał, iż stan ten ponad wszelką wątpliwość stoi w sprzeczności ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. (II GSK 89/08). Nadto zauważył, iż nie jest on właścicielem kontrolowanego pojazdu, nie jest też pracodawcą, ani zleceniodawcą W. Ź.. W ocenie skarżącego nie jest też prawdą, iż jako załadowca nie wykazał należytej staranności w celu zapobieżenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, który został przez niego załadowany. Podniósł, iż każdorazowo pojazd podstawiony do załadunku ma sprawdzany dowód rejestracyjny i po weryfikacji masy własnej pojazdu oraz dopuszczalnej masy całkowitej dokonuje się załadunku towaru o odpowiedniej masie. Nadto używana przez skarżącego ładowarka jest wyposażona w wagę IV klasy ważenia, co zapobiega dokonania załadunku ponad dopuszczalną normę. Wskazał, iż załadowca nie miał jednak możliwości sprawdzenia, czy wpisana w dowód masa własna pojazdu odpowiada stanowi rzeczywistemu. W jego ocenie kwestie te mogłyby z pewnością zostać wyjaśnione, gdyby organ I instancji umożliwił mu udział w postępowaniu w chwili kontroli, czego nie dopełnił. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał skargę za niezasadną. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo dokonał analizy stwierdzonego podczas kontroli stanu faktycznego i w związku z tym prawidłowo decyzją z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy nałożoną karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę materialnoprawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stanowił art. 13g u.d.p. Zgodnie z tym przepisem – jego ust. 1 - za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei w ust. 1b cyt. artykułu przewidziano, iż karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Oznacza to, że obowiązujące prawo nakłada również na załadowcę pewne obowiązki związane z przestrzeganiem przepisów o ruchu drogowym i o drogach publicznych, więc niewątpliwie w jego interesie jest poznanie tych regulacji i zapewnienie takiej organizacji załadunku, by do naruszeń tych norm nie dochodziło. Przepis art. 13g ust. 1 b u.d.p. został dodany do art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 192, poz. 1381) i wszedł w życie z dniem 3 listopada 2007 r. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym karę pieniężną nakładano tylko na dokonującego przejazdu pojazdem nienormatywnym. Po zmianie ustawy kara za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach także na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, niezależnie od kary nałożonej na podmiot wykonujący przejazd. Podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b u.d.p. ponoszą odpowiedzialność na innych podstawach: przewoźnik za przejazd pojazdem nienormatywnym, a nadawca, załadowca lub spedytor za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Odpowiedzialność podmiotów wymienionych w art. 13g ust.1b pkt 2 u.d.p. powstaje w ściśle określonych w tym przepisie warunkach, które muszą być wykazane w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego zgodnie z zasadami obowiązującej procedury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż istotne przy tym jest, że posługując się pojęciami nieostrymi: "godzenie się", jak i "wpływ" ustawodawca wprowadził wymóg, aby to godzenie się na powstanie naruszenia lub wpływ na jego powstanie wynikało jednoznacznie z okoliczności sprawy i dowodów w niej zgromadzonych. To zatem z okoliczności faktycznych konkretnej sprawy administracyjnej ma w sposób jednoznaczny wynikać, iż nadawca, załadowca lub spedytor poprzez swoje działanie lub też zaniechanie spowodował naruszenie obowiązków lub warunków przewozu (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r., II GSK 1503/10). Godzeniem się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu przez załadowcę jest sytuacja, gdy nie podjął on żadnych działań celem ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym. Natomiast z wpływem na naruszenie mamy do czynienia wówczas, gdy załadowca w taki sposób rozmieszcza ładunek, że powoduje to przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., II GSK 329/11, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, iż z art. 64 ust. 1 p.r.d. wynika, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Poza sporem pozostaje, że takiego zezwolenia kierowca w kontrolowanej sprawie nie okazał. Odnosząc się do jedynego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a., Sąd uznaje go za nieuzasadniony. Procedura kontrolna według przepisów ustawy o transporcie drogowym uregulowana jest odrębnie, a zatem nie mają do niej zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w toku samego postępowania administracyjnego. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, we wszczętym postępowaniu administracyjnym skarżący miał zagwarantowane prawo udziału w każdym stadium postępowania i z tego uprawnienia korzystał, o czym świadczą pismo organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r., jak i wyjaśnienia skarżącego. W kontrolowanej sprawie nie zachodzą naruszenia, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a w tym naruszenia prawa materialnego. Organy orzekające udowodniły, że w rozpoznanej sprawie skarżący miał wpływ lub godził się na powstałe naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez odstąpienie od ważenia pojazdu przed i po załadunku, jak i sprawdzenia, czy pojazd przed załadunkiem był pusty. W ocenie Sądu, skarżący jako załadowca, miał przy tym rzeczywisty wpływ na ilość ładunku przewożonego przez przewoźnika, bowiem to on dokonywał załadunku. Skarżący w wywodzonej skardze nie kwestionuje tych faktów. Jednocześnie Sąd uznał, iż brak jest podstaw do podważenia danych urzędowych z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu, że masa rzeczywista pojazdu była inna niż wynikająca z zapisu w dowodzie rejestracyjnym. Zdaniem Sądu, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości wskazał na wpływ załadowcy – skarżącego, na stwierdzone w sprawie naruszenia. Organy wskazały dowody, które bezpośrednio świadczyły o wpływie, godzeniu się skarżącego na stwierdzone naruszenie. Są nimi zeznania kierowcy, jak również wyjaśnienia strony skarżącej, w których sam zaznacza, iż ma możliwość weryfikacji dowodów rejestracyjnych pojazdów oraz posiada wagi do obliczania masy ładowanego piasku, a mimo to dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona o 2,2 t. Zważywszy powyższe Sąd uznał, iż organy orzekające prawidłowo ustaliły fakt wpływu organizacji pracy w przedsiębiorstwie załadowcy, tj. tolerowania załadunku, w masie która musi spowodować przekroczenie dopuszczalnych norm, na stwierdzone w sprawie naruszenia. Odpowiedzialność załadowcy powstaje obok odpowiedzialności przewoźnika, a nie zamiast niej, jest niezależna i wynika wprost z art. 13g ust. 1b u.d.p. Oznacza to, że umożliwienie przez załadowcę wyjazdu przeładowanego pojazdu na drogę publiczną stanowi spełnienie przesłanek do przyjęcia jego odpowiedzialności za przejazd tym nienormatywnym pojazdem w sytuacji, kiedy wykonujący transport drogowy nie miał zezwolenia na przejazd takim pojazdem. Dlatego też mając na względzie powyższe, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.