I OZ 230/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 222/11 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 222/11 w sprawie ze skargi S. B. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie przyznania zasiłku szkolnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 222/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 222/11 w sprawie ze skargi S. B. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie przyznania zasiłku szkolnego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II SAB/Wa 222/11 oddalił skargę S. B. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w sprawie przyznania zasiłku szkolnego. W piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r., pełnomocnik skarżącej S. B. ustanowiony z urzędu r. pr. M. B. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 grudnia 2012 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podnosiła, iż skarżąca wraz z matką - ówczesnym pełnomocnikiem były zaskoczone decyzją Sądu, co do nie przyjęcia na rozprawie do akt sprawy wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Sąd bez zapoznania się z dokumentami i dołączonymi załącznikami do wniosku uznał, że sam wniosek o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu ma na celu jedynie nieuzasadnione przedłużanie przedmiotowego postępowania sądowego. Tym samym na skutek emocji towarzyszących chorobie i uczestnictwu na rozprawie S. B. nie zrozumiała pouczenia Sądu w zakresie możliwości złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i skargi kasacyjnej Sąd rozpoznając wniosek wskazał, że zgodnie z treścią art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia z urzędu odpisu sentencji. Natomiast stosownie do treści art. 86 § 1 cytowanej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 87 § 1 ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei zgodnie z art. 87 § 2 cyt. ustawy, w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. W ocenie Sądu I instancji, okoliczności wskazane przez skarżącą nie uprawdopodabniają braku jej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, bowiem, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W nauce prawa, jak również w orzecznictwie sądowym do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylnie poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca była obecna na rozprawie, w której w jej sprawie zapadł wyrok i została pouczona o terminie i sposobie wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co wynika z protokołu rozprawy (k. 95 - 96), a w przypadku niezrozumienia treści pouczenia mogła zwrócić się do Składu Orzekającego o powtórzenie lub wyjaśnienie treści pouczenia. Zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie również twierdzenie skarżącej, że emocje związane z obecnością na rozprawie i choroba uniemożliwiły jej złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. Należy, bowiem zauważyć, że skarżąca po rozprawie udała się do biura podawczego, gdzie złożyła korespondencję kierowaną do Sądu. Nie stało, zatem nic na przeszkodzie, by przedmiotowy wniosek tam złożyć, ewentualnie poprosić o pomoc w zrozumieniu treści pouczenia Sądu. Na powyższe postanowienie S.B. reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego jej prawa pomocy złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, zaskarżając je w całości. Pełnomocnik skarżącej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 86 § 2 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżąca nie zdołała uprawdopodobnić okoliczności, które wskazują na brak winy po jej stronie w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 grudnia 2012 r. W konkluzji zażalenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślono, że sam fakt ustanowienia pełnomocnika z urzędu w dacie, kiedy wiadomo już było, iż upłynął termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest okolicznością świadczącą na brak winy po stronie skarżącej. Ponadto wskazano na chorobę B. B.- pełnomocnika reprezentującego skarżąca przed Sądem I instancji. Pełnomocnik wyjaśnił, iż jej ogólny stan zdrowia uniemożliwił dokonanie czynności w terminie oraz fakt, że leki przeciwbólowe nagle przestały działać, co spowodowało, że nie uczestniczyła do końca w rozprawie i nie była obecna na ogłoszeniu wyroku- i tym samym nie została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r., kierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzupełniono zażalenie wnosząc o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w zażaleniu (str. 2) poprzez dopisanie po słowach: "nie została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku" następującej frazy: "są okolicznościami wskazującymi na brak winy po stronie skarżącej, uzasadniającymi przywrócenie terminu do złożenia powyższego wniosku". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zakwestionowanym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uwagi na to, iż w ocenie Sądu brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Zatem najistotniejszą kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżącej można przypisać winę w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. w uchybieniu temu terminowi. Przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z tak skonstruowanego przepisu wynika, że w sytuacji gdy Sąd dojdzie do przekonania, iż skarżący uchybił terminowi bez swojej winy zobowiązany jest – na jego wniosek – do przywrócenia terminu. Z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że kwestię braku winy należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (porównaj: np. orzeczenia NSA z dnia 27.01.2011 r., sygn. I OZ 47/11 czy z dnia 25.01.2011 r., sygn. II OZ 7/11 opublikowane w bazie orzeczeń NSA na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, albowiem przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29.10.1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22.11.1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.). W niniejszej sprawie – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie można przyjąć, wbrew argumentom zażalenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Zwrócić bowiem należy uwagę, że do daty wydania wyroku skarżącą przed Sądem I instancji reprezentowała jej mama B. B., prawidłowo formułując swoje żądania. Również wbrew twierdzeniom sformułowanym w zażaleniu, z protokołu rozprawy wynika, iż pełnomocnik skarżącej prawidłowo została pouczona o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz konsekwencjach jego niezłożenia w terminie. Należy również zauważyć, iż B. B. po rozprawie udała się do biura podawczego gdzie złożyła wypełniony formularz PPF. Z prezentaty wynika, iż przedmiotowy wniosek B. B. złożyła o godzinie 11:25 (k- 99 akt sądowych), a z protokołu rozprawy wynika, iż posiedzenie zakończono o godz. 10:00 (k- 95 akt sądowych). W niniejszej sprawie skarżąca reprezentowana przez swoją matkę B. B. została prawidłowo pouczona o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i winna samodzielnie zadbać o swoje interesy szczególnie, iż na dzień ogłoszenia wyroku nie miała profesjonalnego pełnomocnika, gdyż złożyła dopiero wniosek o jego ustanowienie. Złożenie wniosku o sporządzenie wyroku nie jest czynnością technicznie trudną, która wymaga specjalistycznego przygotowania prawniczego, więc gdyby pełnomocnik skarżącej postąpiła zgodnie z prawidłowym pouczeniem to składając w biurze podawczym wniosek o ustanowienie pełnomocnika winna złożyć również wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Argumentacja zawarta w zażaleniu, która zmierza do wykazania okoliczności przemawiających za brakiem zawinienia skarżącej w uchybieniu terminu nie mogła być uznana za wystarczającą do uwzględnienia wniosku. Również sam fakt przyznania skarżącej prawa pomocy i ustanowienia pełnomocnika z urzędu już po terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie przesądza o zasadności złożonego przez wyznaczonego pełnomocnika, z uchybieniem terminu, wniosku w tym względzie (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 364/12). Mając na uwadze powyższe zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów nie znajduje uzasadnienia. Sąd doszedł do przekonania, co już wyżej wskazano, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącej, albowiem we wniosku o przywrócenie terminu strona nie wskazała żadnej przeszkody która w sposób obiektywny uniemożliwiła skarżącej złożenie wniosku w terminie. Mając na uwadze powyższe argumenty na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.