II OZ 974/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 679/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych za zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 679/12 odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu 1 kwietnia 2015 r. skarżący J. J. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi na brak danych odnośnie obecnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego skarżący został zobowiązany do przedstawienia szeregu oświadczeń. Wezwanie zmierzało do wyjaśnienia, czy w okresie od 1 stycznia 2014 r. skarżący inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi, a także czy wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę lub czy występuje obecnie w charakterze strony powodowej przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w [...], organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca wskazał, że "[...] w okresie wskazanym przez Sąd nie składał żadnych skarg na przewlekłość postępowania i pozwów o zapłatę, a więc nie osiągał żadnych dochodów z tegoż okresu [...]". Do złożonego pisma wnioskodawca dołączył zaświadczenie z dnia 24 kwietnia 2015 r. wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] obrazujące stan środków na koncie depozytowym i akumulację oraz stan zajęć komorniczych. Z uwagi na prawomocne oddalenie poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy (co nastąpiło postanowieniem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II OZ 169/15) zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 maja 2015 r. skarżący został ponadto zobowiązany do przedstawienia nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W pisemnej odpowiedzi skarżący wskazał, że jest kawalerem bezdzietnym, nie pracuje z uwagi na swoje wykształcenie i ogólnie zły stan zdrowia. Do pisma dołączył zaświadczenie z dnia 23 czerwca 2015 r. wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] obrazujące stan środków na koncie depozytowym i akumulację oraz stan zajęć komorniczych. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Po rozpatrzeniu sprzeciwu od ww. postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 679/12 odmówił J. J. przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji wskazał, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i we wniesionym sprzeciwie wnioskodawca nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Zwrócił uwagę, że treść pisma wnioskodawcy z dnia 24 czerwca 2015 r. nie zawierała odpowiedzi na wezwanie określone transparentnie w pkt 1a) zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 maja 2015 r. Wezwanie to odnosiło się bowiem do konieczności wskazania nowych (zmienionych) okoliczności związanych z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Podniósł, że na tle rozpatrywanej sprawy oraz z uwagi na treść wszystkich wcześniejszych prawomocnych orzeczeń oddalających wnioski o przyznanie prawa pomocy za okoliczność wystarczającą do zmiany dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy nie można uznać zmiany stanu zajęć komorniczych zobrazowanej zaświadczeniem administracji zakładu karnego. Jeżeli zaś od momentu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powstaną okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony Sąd - przy biernej postawie wnioskodawcy - nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego ponowny wniosek. W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący stwierdził, że oddalenie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wyrazem arbitralności. Z przedłożonych przez niego dokumentów wynika bowiem, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w całości. Ponadto podał, że jego zły stan zdrowia przemawia za tym, aby przyznać mu pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku istotne znaczenie ma okoliczność, że skarżącemu prawomocnie odmówiono już w niniejszej sprawie przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jesdn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13). Oceniając ponowny wniosek J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy, że Sąd I. instancji zasadnie stwierdził, że nie nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie mu prawa pomocy. Należy podzielić pogląd Sądu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dodatkowa dokumentacja przedstawiona przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie nie mogła dostarczyć odpowiednich podstaw do uznania, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Za okoliczność wystarczającą do zmiany dotychczasowego stanowiska w zakresie przyznania prawa pomocy nie można bowiem uznać – jak prawidłowo wywiódł Sąd I. instancji - zmiany stanu zadłużenia skarżącego z tytułu zajęć komorniczych, jak również wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym. Mając zatem na uwadze, iż w kolejnym złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, aby nastąpiło istotne pogorszenie się jego sytuacji majątkowej, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.