III SAB/Kr 64/12

Sygn. akt III SAB/Kr 64/12 | | POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski, Sędziowie WSA Elżbieta Kremer, SO (del.) Janusz Bociąga (spr.), , Protokolant Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r., sprawy ze skargi Z. S. i J. S., na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, , postanawia: odrzucić skargę Z. i J. S., dnia 18 września 2012r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na bezczynność tego organu w sprawie znak [...]. Bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący upatrują w niezałatwieniu zawartego w piśmie z dnia 14 lutego 2012r. wniosku o uzupełnienie postanowienia z dnia 6 lutego 2012r. znak [...] w przedmiocie odmownego załatwienia "skargi" na bezczynność Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W konkluzji tak sformułowanego zarzutu bezczynności skarżący wnieśli o wyznaczenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu terminu do załatwienia sprawy, co do wniosku o uzupełnienie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 lutego 2012r., wyjaśnienie przyczyny nie załatwienia tej sprawy i podjęcia działań zmierzających do zdyscyplinowania pracowników SKO. Uzasadniając zarzut i wnioski skargi, podnieśli skarżący, że od dnia 17 czerwca 2010r. toczy się postępowanie o przyznanie im zasiłku celowego na remont względnie odbudowę domu, trzykrotnie zalewanego w wyniku opadów deszczu w 2010r. Podali dalej, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 23.09.2010r. uchyliło po rozpoznaniu ich odwołania decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 19.08.2010r., którą przyznano im zasiłek celowy w kwocie 40 308 zł. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie opisując okresy bezczynności GOPS oraz podejmowane przez Kierownika GOPS czynności, które nie przekonywały ich w zakresie realizacji celu postępowania, skarżący podali, że zniecierpliwieni bezczynnością GOPS dnia 9 stycznia 2012r. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na przewlekłość tego postępowania, tak co do braku wydania decyzji częściowej, jak i braku decyzji końcowej. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2012r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze załatwiło "odmownie wniosek skarżących", uznało zażalenie za niezasadne. Zdaniem skarżących postanowienie to zawierało istotne uchybienia, z uzasadnienia wynikało, że dokonano wadliwych ustaleń w sprawie, a nadto nie rozstrzygnięto całości wniosku dotyczącego m. in. skargi na niezałatwienie w terminie sprawy o wydanie decyzji częściowej – przyznającej, co do zasady zasiłek na budowę nowego domu w kwocie do 100 tys. złotych, a uzależnienie wypłaty od przedstawienia żądanego przez organ aktu notarialnego, że właściciel nowego domu (syn) ustanowi na rzecz skarżących służebność mieszkania. W związku z treścią postanowienia SKO z 6 lutego 2012r. skarżący pismem, z dnia 14 lutego 2012r. zwrócili się o uzupełnienie postanowienia, w części, w której nie wydano rozstrzygnięcia, a nadto o ponowne rozpoznanie sprawy, w której oparto się na wadliwych ustaleniach faktycznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 marca 2012r. znak [...] stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które skarżący uczynili przedmiotem odrębnej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. akt III SA/kr 614/12). Natomiast SKO nie wypowiedziało się, co do wniosku o uzupełnienie postanowienia z 6 lutego 2012r. Bezczynność SKO w tej kwestii była przedmiotem skargi w sprawie III SAB/Kr 32/12. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił tą skargę, jako wniesioną przed wyczerpaniem środka zaskarżenia. W związku powyższym wniesienie obecnej skargi, skarżący poprzedzili wezwaniem, pismem z dnia 3 sierpnia 2012r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego do zaprzestania naruszania prawa i wydania postanowienia uzupełniającego postanowienie z dnia 6 lutego 2012r. Na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa otrzymali skarżący odpowiedz SKO zawartą w piśmie z dnia 16 sierpnia 2012r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, opisując przedmiot sprawy, przebieg postępowania i wydane postanowienia oraz decyzje. Organ stwierdził, że po jego stronie nie zachodzi bezczynność. Zarazem SKO podtrzymało argumentacje odmawiającą uznania za uzasadnione zażalenie skarżących na bezczynność organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Z kolei jak wynika z przepisu art. 149 p.p.s.a. istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku -nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., lV SAB/Wa 109/07). Skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane są do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności i z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie. Oznacza to, że rodzaj postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego jest ściśle określony i jest to katalog zamknięty. W przypadku rozpoznania zażalenia na bezczynność organu uprawniony do tego organ nie wydaje żadnych ze wskazanych postanowień ani innych aktów, o których mowa w pozostałych punktach art.3 § 2 p.p.s.a. Zażalenie wnoszone w trybie art. 37 k.p.a. nie ma w ogóle charakteru środka zaskarżenia, lecz służy jedynie zakwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przeważa pogląd, że rozpoznanie omawianego zażalenia następuje w formie postanowienia, o którym mowa w art.123 kpa. Jednakże jest to postanowienie incydentalne, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a także nie kończy postępowania w sprawie. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie, co wynika z treści art.141 § 1 w zw. z art. 37 kpa. Strona nie ma, zatem uprawnień podważenia tego postanowienia w trybie procesowym. Nie podlega ono także zaskarżeniu do sądu administracyjnego, bowiem taki przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowej. Jest to zrozumiałe, zważywszy, że niezależnie od pozytywnego bądź negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu, gdyż spełniła warunek formalny określony w art. 37 § 1 k.p.a. W sprawach bezczynności organu istotne znaczenie ma nie tyle sposób rozpatrzenia zażalenia złożonego w trybie art. 37 kpa, ale sam fakt dopełnienia takiej czynności. Złożenie takiego zażalenia powoduje skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt.1 - 3 p.p.s.a. Powyższe stanowisko zostało zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2011r. sygn. akt I OSK 33/11, Stanowisko to Sąd w niniejszym składzie podziela. Wyrażone poglądy są kontynuacją przyjętej linii orzeczniczej wyrażonej we wcześniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1413/05, z dnia 4 marca 2008r sygn. akt I OSK 1877/07 oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99). Rozpoznając skargę na bezczynność sąd ogranicza się, więc do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa i czy przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji strona wyczerpała tryb, o którym mowa w treści art. 52 p.p.s.a. Skarżący zastosowali się do wskazań art. 52 § 3 p.p.s.a. Wezwali pismem z dnia 3 sierpnia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze do zaprzestania naruszania prawa. Spełnili, więc warunki formalne do wniesienia skargi na przewlekłość i bezczynność organu. Przechodząc do oceny dopuszczalności wniesienia skargi stwierdzić należy, że jest ona niedopuszczalna z wyżej przedstawionych powodów. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 lutego 2012r. jest orzeczeniem incydentalnym, które nie rozstrzyga sprawy, co do istoty, nie kończy także postępowania w sprawie. Nie służyło na nie zażalenie. Skarżący nie mają, zatem uprawnień podważenia tego postanowienia w trybie procesowym. Nie toczy się, bowiem postępowanie, którego skarga dotyczy. Postępowanie w tym zakresie zostało zakończone. Należy stwierdzić, iż skarżący błędnie twierdzą i zakładają, że SKO rozpoznając ich zażalenie na przewlekłość postępowania organu l instancji mogło równocześnie orzec nie tylko o przewlekłości postępowania, ale także o meritum ich żądania. Wbrew stanowisku skarżących, SKO w ramach tego postępowania zażaleniowego, zgodnie z procedurą administracyjną i właściwością organów, nie rozstrzygało o zasadności przyznania bądź też odmowie przyznania skarżącym zasiłku celowego, w tym również nie mogło wydać decyzji częściowej. Postępowanie dotyczyło innego przedmiotu, jak wskazano wyżej, przewlekłości postępowania organu l instancji i to był wyłączny zakres przedmiotowy tego postępowania. Powyższe postępowanie zakończyło się orzeczeniem, jak wyżej wskazano niezaskarżalnym. Wyczerpanie tej procedury umożliwiło skarżącym złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na przewlekłość postępowania organu l instancji, bowiem wyczerpali środki zaskarżenia w tym przedmiocie. Na marginesie należy zauważyć, że zażalenie skarżących na przewlekłość zostało rozpoznane przez Kolegium w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa, w ciągu miesiąca od otrzymania zażalenia. Należy jeszcze dodać, że skarga na bezczynność organu jest niedopuszczalna, jeżeli dotyczy postępowania, które zostało zakończone. W sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania, niewątpliwie zaś w dacie orzekania organ SKO nie może pozostawać w bezczynności skoro takie postępowanie, które jest objęte zarzutem skargi, nie toczy się i toczyć się nie może, gdyż w tym zakresie zostało zakończone postanowieniem z dnia 6 lutego 2012r. Sąd nie może uznać za dopuszczalną skargę stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a., gdyż nie mógłby zobowiązać organu do wydania postanowienia, które organ już wydał w dniu 6 lutego 2012r., a postanowienie to funkcjonuje w obrocie prawnym. Należy zauważyć, że w sprawach skarg na bezczynność organu (organów) nie jest rolą sądu dokonywanie oceny i kontroli aktów wydanych przez organ (organy), a więc ich prawidłowość merytoryczna, ale czy są one wydawane w terminie. Merytoryczna ocena aktów podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie faktycznym i prawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.