II FZ 242/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1238/12 w przedmiocie prawa pomocy z zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 25 września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 13 lutego 2013 r., I SA/Gd 1238/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z 25 września 2012 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Przeciwko przyjęciu, że spółka nie ma realnych możliwości finansowych na poniesienie wpisu od skargi w pełnej wysokości świadczy stan środków na rachunkach bankowych, z których wyciągi przedstawiła. Spółka w istocie nie dowiodła, że poniesienie pełnych kosztów postępowania stanowi zagrożenie dla ciągłości prowadzonej przez nią działalności czy wręcz prowadzi do upadłości spółki. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Ponadto, w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła jemu sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 245 oraz 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: "P.p.s.a."). Wnioskodawczyni podniosła, że sąd nie uwzględnił wszystkich aspektów sytuacji finansowej spółki, a w szczególności skali zadłużenia oraz konieczności uiszczenia wpisu w podobnych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Art. 245 § 3 P.p.s.a. określa zakres prawa pomocy w zakresie częściowym, stwierdzając, że obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (spółka błędnie podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 1 pk 1 P.p.s.a., który dotyczy przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym), osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 2 P.p.s.a., należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Jak wskazuje się w doktrynie nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H. Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2005, s.628). W rozpoznawanej sprawie WSA w Gdańsku rozpoznał wniosek spółki w prawidłowy sposób, gdyż wydając rozstrzygnięcie wskazał, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Sąd prawidłowo też i w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wymogów wskazanych w art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia z jakich względów odmówił przyznania spółce prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom spółki przedstawionym w zażaleniu, należy zaaprobować konstatację sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że spółka nie wykazała, iż jej sytuacja finansowa w związku ze stratą finansową w ostatnim roku finansowym i rosnącym zadłużeniem uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę tego sądu, że w świetle znacznych przychodów, jakie uzyskuje skarżąca (spółka do 31 października 2012 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów, produktów i zmiany ich stanu w łącznej wysokości 14.506.265,98 zł oraz przychody finansowe w łącznej wysokości 62.946,30 zł), a także wartości jej majątku trwałego (wartość środków trwałych na dzień 31 października 2012 r. – 26.672.668,31 zł), niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, gdyż przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, które akcentuje spółka, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku opłacenia wpisu od skargi. Należy także wskazać, że okoliczności, które według wnoszącej zażalenie spółki miałyby uzasadniać uwzględnienie wniosku, należało wskazać już we wniosku. Próba wykazywania powyższych przesłanek dopiero na etapie postępowania zażaleniowego nie może uzasadniać jego uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd kasacyjny, bada wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia. Wskazywanie w zażaleniu nowych okoliczności co do stanu majątkowego spółki w związku z koniecznością uiszczenia wpisu w podobnych sprawach, o których wnioskodawczyni wiedziała w chwili składania wniosku, nie może stanowić także podstawy do uwzględnienia zażalenia. Reasumując, analiza możliwości płatniczych spółki doprowadziła sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadnienie sądu w tym zakresie świadczy o rozpoznaniu przez sąd wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w sposób rzetelny i nie naruszający zasad postępowania. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.