I OZ 402/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt IV SO/Gl 41/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 41/12 odmówił J. M. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że J. M. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w treści skargi, zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi wymieniony dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym oświadczył, że nie ma żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych, ani nieruchomości. Wskazał również, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. W piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o wskazanie miesięcznej wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, to jest wysokości czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon oraz o nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających wydatki. Skarżący został ponadto wezwany do nadesłania kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. WSA w Gliwicach stwierdził, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. W tym zakresie wniosek jest zatem bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu. Powołując się następnie na przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. WSA w Gliwicach podkreślił, że to na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że występują okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W niniejszej zaś sprawie, pomimo wezwania, skarżący nie wskazał wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz nie przedłożył wymienionych w wezwaniu dowodów wpłat i kopii decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. M. domagając się jego uchylenia ze względu na to, iż nie posiada on środków do opłacenia pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Treść art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. W orzecznictwie powszechnie zatem przyjmuje się, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy, aby odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, niepubl.). Podobnie ocenia się sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu, o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, na wezwanie Sądu jest ona zobowiązana złożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia w całości lub w części uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Osoba chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Prawidłowo zatem Sąd I instancji stwierdziwszy, że oświadczenie majątkowe skarżącego jest niewystarczające, wezwał go w dniu 28 listopada 2012 r. do jego uzupełnienia. Skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.