I GZ 145/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. H. U. "T." Spółki z o.o. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Op 459/12 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. H. U. "T." Spółki z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z 4 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Op 459/12, odmówił P. H. U. "T." Spółce z o.o. w N. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z [...] września 2012 r., w przedmiocie podatku akcyzowego. Wnioskiem z 9 stycznia 2013 r. P.H.U. "T." Spółka z o.o. zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] września 2012 r., wskazując, że mimo złożonej skargi i wniosku o zawieszenie postępowania organ administracji wszczął postępowanie egzekucyjne i podjął czynności zmierzające do ściągnięcia należności będących przedmiotem sporu. Zdaniem skarżącej, z uwagi na podnoszone zarzuty oraz inne okoliczności sprawy, w szczególności fakt, że dochodzone roszczenie jest w świetle aktualnego orzecznictwa wysoce wątpliwe, złożony wniosek jest konieczny i uzasadniony, bowiem "prowadzenie egzekucji może spowodować dla firmy nieodwracalne skutki finansowe". Dodatkowo, w piśmie z 21 stycznia 2013 r. skarżąca wskazała, iż łączna kwota zaległości wynosi ok. 45.000 zł, co powoduje, że "wyegzekwowanie tej należności może spowodować utratę płynności finansowej firmy o nieodwracalnych skutkach". Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zawarte w uzasadnieniu wniosku lakoniczne twierdzenia skarżącej o bezpodstawności zaskarżonego rozstrzygnięcia, rozmiaru zaległości podatkowej oraz ogólne stwierdzenie, że spowoduje to dla niej nieodwracalne skutki finansowe, w ocenie Sądu pierwszej instancji są niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, iż wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła następstwa wskazane w powyżej regulacji. Sąd pierwszej instancji, poddając ocenie dokumentację złożoną przez stronę w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, nie dopatrzył się okoliczności przemawiającej za zaistnieniem przesłanek warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej. Analiza złożonych w aktach sprawy dokumentów finansowych, zdaniem Sądu, nie daje podstaw do stwierdzenia, iż podjęcie wobec Spółki czynności egzekucyjnych wiązać się będzie z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. Wbrew twierdzeniom skarżącej złożone dokumenty nie potwierdzają faktu, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji dojdzie do utraty płynności finansowej spółki. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z przedłożonego przez skarżącą rachunku zysków i strat, według stanu na dzień 30 listopada 2012 r. wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, na co wskazują w szczególności dane dotyczące wysokości przychodów netto ze sprzedaży towarów i materiałów (25.388.433,84 zł) przy kosztach działalności operacyjnej w wysokości 25.369.470,82 zł. Ponadto z bilansu Spółki za ww. okres wynika, że wartość aktywów trwałych na dzień 30 listopada 2012 r. kształtowała się na poziomie 651.401,62 zł. Skarżąca posiadała również należności krótkoterminowe w wysokości 1.199.315,21 zł. O tym, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą na szeroką skalę i obraca dużymi sumami pieniężnymi, świadczą również przedłożone deklaracje dla potrzeb podatku od towarów i usług (VAT-7) za miesiące wrzesień, październik, listopad 2012 r., w których skarżąca wykazała przychody z tytułu dostawy towarów i usług w wysokości odpowiednio: 2.151.829 zł, 2.258.317 zł, 1.853.941 zł. W ocenie Sądu, w świetle tak znacznych obrotów, jakie realizuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego i posiadanych należności, trudno podzielić obawy skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji dotyczących innych okresów rozliczeniowych, zaskarżonych do WSA w O., wywoła taki uszczerbek finansowy, który mógłby prowadzić do następstw określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z analizy przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego, skarżąca na dzień 30 listopada 2012 r. posiadała debet w kwocie – 578.999,41 zł (z przyznanego limitu zadłużenia w wysokości 600.000 zł), jednak nie oznacza to jeszcze, że spółce grozi ryzyko niewypłacalności, biorąc pod uwagę, że przyrost środków na rachunku w samym listopadzie 2012 r. wyniósł ponad milion złotych. Argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku nie stanowił również fakt, iż skarżąca na przestrzeni ostatnich lat osiągała negatywny wynik finansowy (strata w 2011 r. wyniosła 338.363,95 zł, a za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2012 r. – 9.696,41 zł). Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi bowiem oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Nadto, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą właściwą dla oceny ich sytuacji finansowej nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Sąd podkreślił, że podstawy do uwzględnienia wniosku nie może stanowić również argument o merytorycznej wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż kontrola jej zgodności z prawem zostanie dokonana przez Sąd dopiero na rozprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka "T.", wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wobec skarżącej wszczęto postępowanie egzekucyjne, które jest skutecznie prowadzone i zmierza do wyegzekwowania należności, której łączna kwota przekracza 40 tys. zł. Dalej wskazano, że wprawdzie Spółka uzyskuje przychód, lecz koszty prowadzonej działalności są tak znaczne, że dochód nie występuje w ogóle lub jest nieznaczny. Wnoszący zażalenie nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, zgodnie z którym Spółka powinna uzyskiwane przychody przeznaczyć bezpośrednio na wymagane należności ściągane w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem takie postępowanie może ją narazić na upadłość. Spółka musi na bieżąco regulować wszelkie należności i opłaty związane z prowadzoną działalnością, co powoduje, że uszczuplenie tych środków poprzez ich egzekucję nie znajduje żadnego uzasadnienia. Wbrew ustaleniom Sądu egzekwowana należność stanowi dla odwołującego poważne uszczuplenie, a Sąd wydając zaskarżone postanowienie, powinien brać pod uwagę aktualną sytuację finansową Spółki. Z dokumentacji, którą brał pod uwagę Sąd pierwszej instancji, wynika, że skarżąca miała wówczas zdolność finansową, która pozwalała regulować ewentualnie wymagane należności. Obecnie jednak, z uwagi na kryzys finansowy w kraju, egzekucja spornych należności jest dla firmy odczuwalna i aby ją uregulować, Spółka musiałaby zrezygnować z płatności innych wymagalnych należności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 61 § 3 p.p.s.a. określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jest uprawniony do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. W tej kwestii stanowisko orzecznictwa i doktryny jest zgodne i niezmienne (por. postanowienie NSA z dni 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11, postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10, postanowienie NSA z dnia 6 listopada II OZ 975/09, postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168, Tarno J.P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2010, s. 207). Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie wykazała, aby zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku nie powołano żadnych okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek przemawiających za zastosowaniem w rozpoznawanej sprawie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Żądanie wstrzymania wykonania decyzji bez wskazania konkretnych okoliczności i dowodów na potwierdzenie istnienia przesłanek uzasadniających takie żądanie należy, wskutek dokonanej wyżej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznać za niewystarczające. Podkreślić należy, iż w uzasadnieniu wniosku skarżąca ograniczyła się jedynie do gołosłownych stwierdzeń, skupiając się wyłącznie na wskazaniu ogólnych skutków, które mogą nastąpić, gdy zostanie dokonana egzekucja. W żaden sposób jednakże w treści wniosku nie zostało wykazane niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przedmiotowej sprawie decyzją Dyrektora Izby Celnej w O. na skarżącą nałożono zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2009 r. w kwocie 4.929 zł. Spółka w żaden sposób nie wykazała, aby uiszczenie tej kwoty naraziło ją na utratę płynności finansowej czy upadłość. Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową Spółki, słusznie wziął pod uwagę zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, tj. dokumenty finansowe złożone w postępowaniu wpadkowym dotyczącym przyznania prawa pomocy. Skarżąca wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedłożyła bowiem żadnych dowodów mogących świadczyć o zaistnieniu przesłanek warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej, przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy także zauważyć, że każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na wniosek skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.